VN voorzien escalatie bij Bihac-enclave

De Servische strijdkrachten in Bihac lijken de enclave in noordwest-Bosnië met hun opmars in tweeën te willen delen, om zo de totale verovering van het gebied te vergemakkelijken....

AP, AFP, Reuter

BIHAC/SARAJEVO/TUZLA

De VN noemden de acties van de Kroatische Serviërs - gesteund door eenheden van de opstandige Moslim-generaal Abdic en Bosnisch-Servische troepen - in Bihac maandag 'de meest uitgebreide militaire actie in Bosnië sedert maanden' en 'een buitengewoon escalerende stap'.

De situatie aan de fronten van de Moslim-enclave is maandag voor de Bosnische regeringstroepen verslechterd. 'Eenheden van de regering hebben al grote verliezen moeten accepteren en worden nog verder teruggedrongen', zei woordvoerder Reda Ettarashany van de VN-vredesmacht in Zagreb.

De aanvallen vanuit de Krajina en die door Abdic vanuit het noorden, werden maandag opnieuw ondersteund vanuit het zuiden en oosten door Bosnisch-Servische artillerie. Naar verwachting zullen die aanvallen worden gevolgd door een met tanks gesteunde infanterie-aanval, die de stad Bihac, in het zuiden van de enclave, moet isoleren.

Verwacht wordt dat de Kroatische troepen die zich hebben verzameld langs de westelijke grens van de Krajina, de Moslims te hulp zullen komen als de Serviërs de enclave geheel dreigen te veroveren. De val van Bihac zou het voor Kroatië veel moeilijker maken de Krajina op de Kroatische Serviërs te heroveren. Zagreb en Sarajevo kwamen zaterdag een verdrag voor wederzijdse steun overeen.

De Kroaten zouden, ingeval de enclave dreigt te vallen, een landcorridor door de Krajina willen veroveren om zich zo toegang te verschaffen tot de enclave. 'We hebben al grote troepenbewegingen gezien van de Kroaten en we kunnen nu nog slechts afwachten wat er gebeurt', aldus een VN-waarnemer.

Het Servische offensief heeft tot dusver het 'veilige gebied' rond de stad Bihac ongemoeid gelaten, vermoedelijk om NAVO-luchtaanvallen te voorkomen.

Ongeveer driehonderd Britse militairen van de snelle interventiemacht voor Bosnië kwamen maandagmorgen aan in de omgeving van Sarajevo en namen posities in op de berg Igman, ten westen van de stad. Later op de dag kregen zij versterking van twee compagniën van het Franse vreemdelingenlegioen, ongeveer vijfhonderd manschappen.

De eenheden gaan de blauwhelmen in Sarajevo verdedigen, die voortdurend worden aangevallen door de Bosnische Serviërs. Zaterdag kwamen daarbij twee Franse blauwhelmen om het leven. De Britse soldaten kunnen onder meer beschikken over zestien pantservoertuigen met 30 mm kanonnen.

Afgezanten van de Franse, Britse en Amerikaanse regeringen waarschuwden de Bosnische Serviërs zondag dat militaire actie van de Serviërs tegen de 'veilige gebieden' indien nodig zal leiden tot vergelding uit de lucht 'op een tot nu toe ongekende schaal'. Bevelhebbers van de drie landen overhandigden de waarschuwing maandag aan de leiders van de Bosnische Serviërs. De Bosnisch-Servische generaal Mladic ontving de verklaring maandag in Belgrado.

Ondanks de NAVO-waarschuwing gingen de Bosnisch-Servische aanvallen op het 'veilige gebied' Zepa maandag gewoon door. Vanuit het zuiden voerden tanks, gesteund door artillerie, beschietingen uit. Vanuit het westen zou de Bosnisch-Servische infanterie oprukken. In Zepa wonen ongeveer 17 duizend Moslims.

Pale, de voormalige wintersportplaats ten oosten van Sarajevo waar het hoofdkwartier van de Bosnische Serviërs is gevestigd, werd maandag door de Bosnische artillerie bestookt. Volgens Bosnische berichten zou het Bosnische leger ten zuidwesten van Sarajevo, rond de berg Treskavica, aanzienlijke terreinwinst hebben geboekt op de Serviërs. Het regeringsleger zou daardoor de belangrijke Servische toevoerroute tussen Nevesinje en Kalinovik controleren.

De VN-gezant voor de mensenrechten, Tadeusz Mazowiecki, zei maandag op een persconferentie in Tuzla dat de Bosnische Serviërs na de verovering van de Moslim-enclave Srebrenica op grote schaal de mensenrechten hebben geschonden en wreedheden tegen de Moslims begaan.

Mazowiecki was vrijdag aangekomen in Tuzla. Daar bevinden zich bijna dertigduizend vluchtelingen uit Srebenica. Hij zei zijn uitspraken te baseren op gesprekken met talloze getuigen de afgelopen week. 'Ofschoon deze verklaringen nog zorgvuldig onderzocht moeten worden, stel ik nu al vast dat de Serviërs in Srebrenica op barbaarse wijze tegen de bevolking hebben opgetreden', aldus de VN-gezant.

Hij zei dat het nu zaak is dat het Internationale Rode Kruis en ook zijn eigen onderzoekers zo snel mogelijk toegang krijgen tot de vermisten die door de Serviërs gevangen worden gehouden.

De Russische minister van Buitenlandse Zaken Kozyrev voerde maandag in Belgrado besprekingen met de Servische president Milosevic. Mogelijk zal Kozyrev na zijn bezoek aan Milosevic direct contact zoeken met de Bosnisch-Servische leiders. Kozyrev lichtte Milosevic in over de resultaten van de conferentie van Londen en het Russiche standpunt aangaande de crisis in Bosnië. Ook zou hij er bij Milosevic op hebben aangedrongen dat deze 'positieve druk' uitoefent op de Bosnische Serviërs om hun aanvallen op de veilige gebieden te staken.

Voor zijn vertrek herhaalde Kozyrev dat Rusland tegen NAVO-luchtaanvallen is en blijft streven naar een diplomatieke oplossing. Luchtaanvallen zouden volgens Kozyrev leiden tot de terugtrekking van de vredesmacht. 'In dat geval kan het conflict uitgroeien tot een oorlog op grote schaal met onvoorspelbare consequenties.'

Meer over