reportage

Vluchtelingenkinderen bloeien op tijdens het zomerkamp tussen de dennenappels

Vrijwilliger Mieke Visch helpt kinderen hun helm op doen voor het lasergamen tijdens de vakantieweek voor vluchtelingenkinderen.  Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Vrijwilliger Mieke Visch helpt kinderen hun helm op doen voor het lasergamen tijdens de vakantieweek voor vluchtelingenkinderen.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Een vakantie is voor vluchtelingenkinderen geen vanzelfsprekendheid. Maar tijdens het zomerkamp in de bossen van Leusden zorgt vrijwilliger Mieke Visch ervoor dat ze onbezorgd kind kunnen zijn.

Irene de Zwaan

Vraag Mieke Visch (39) waarom ze elk jaar weer vrije dagen opoffert om vakantiekampen voor vluchtelingenkinderen te organiseren en ze vertelt een anekdote over twee deelnemers, een broer en zus uit Irak. ‘Hij was echt de prins thuis en was gewend om alles te bepalen. Alle spullen die ze hadden meegenomen, lagen bij het zusje in de tent. Op gegeven moment riep hij dat hij zijn schoenen moest hebben. Toen dat niet snel genoeg gebeurde, begon hij haar te slaan.’

Later hoorde Mieke dat hun moeder bedlegerig was, waardoor het meisje veel moest doen in het huishouden. ‘Tijdens de vakantieweek zag je haar echt opbloeien, dat was zo mooi om te zien.’ En ja, dat is meteen ook het antwoord op de vraag: daarvoor doet ze het dus. Om kinderen die het niet altijd even makkelijk hebben thuis – en voor wie vakantie überhaupt geen vanzelfsprekendheid is – een onbezorgde week te geven.

Dansen

We bevinden ons in de bossen van Leusden, op het terrein van YMCA, een jongerenorganisatie die met Stichting Y Camps zomerkampen voor bijzondere doelgroepen organiseert. Op een open plek, bezaaid met dennenappels en geurend naar naaldbomen, staan in een halve cirkel donkergroene legertenten opgesteld: de slaapplek van de kinderen gedurende zes nachten.

Ze zitten deze ochtend in uitgelaten stemming aan picknicktafels voor het ontbijt. De groep die Mieke begeleidt, samen met nog vijf andere vrijwilligers, bestaat uit 21 kinderen tussen de 10 en 13 jaar. De meesten zijn afkomstig uit Syrië en Eritrea. Ze slijten de dagen met bosspellen, loom-bandjes aan elkaar knopen, trampolinespringen, film kijken en tot laat in de avond keten in hun tent.

Mieke, die net is begonnen met een nieuwe baan bij het hoogheemraadschap Rijnland, jast er als begeleider meteen de helft van haar vakantiedagen doorheen. Maar dat heeft ze ervoor over, vertelt ze tussen twee happen door. ‘Wat zo’n vakantieweek ook leuk maakt, is dat je veel leert over andere culturen.’

De 13-jarige Naod uit Eritrea, die zijn boterham zojuist rijkelijk heeft belegd met chocopasta en hagelslag, veert op. ‘Wat heb je dan geleerd van mijn cultuur, juf?’

Mieke: ‘Nou, onder meer dat de meisjes heel goed haren kunnen vlechten, dat het bij Eritreeërs heel erg gaat om familie en dat jullie hele leuke feesten hebben.’

Naod: ‘Ja, bij bruiloften wordt altijd gedanst. Het enige wat je als vrouw moet doen is met je schouders bewegen.’

Mieke, droogjes: ‘Klinkt als iets dat wij stijve Nederlanders ook nog wel zouden kunnen.’

Lasergamen

Vanwege corona is de vakantieweek dit jaar anders dan anders. Belangenorganisatie Vluchtelingenwerk, die de registratie en financiering op zich neemt, heeft alleen kinderen geselecteerd die al een verblijfsstatus hebben. Normaal gesproken komen ook kinderen uit asielzoekerscentra in aanmerking. Maar dit werd vanwege de grote coronauitbraken die daar geregeld plaatsvinden niet verantwoord geacht.

De huidige deelnemers zijn vaak al zo'n twee jaar in Nederland en beheersen de taal goed. Dat komt mooi uit, want de afspraak is dat ze onderling Nederlands spreken. Iets wat tijdens de activiteit van vandaag, lasergamen, al snel in de vergetelheid raakt.

Met name de jongens raken zo in vervoering als ze eenmaal een helm op hun hoofd en een geweer in hun handen hebben, dat er plots allemaal Arabische kreten door het bos klinken. ‘Takbeer! (God is groot)’, ‘mujahideen!’ (strijder). Ze zwaaien met hun wapengerei in de lucht en verdwijnen dan ‘yalla yalla’ achter de bomen.

Roept dit ogenschijnlijk zo onschuldige tafereel geen traumatische herinneringen op bij de kinderen, die vrijwel allemaal afkomstig zijn uit oorlogsgebied? ‘Het is lastig te peilen’, geeft vrijwilliger Houman Forouzandeh (34) toe. Houman, die in het dagelijkse leven accountant is, nam als kind van vluchtelingenouders uit Iran zelf deel aan de vakantieweek – zo’n 25 jaar geleden. Nu is hij een van de begeleiders.

Over het verleden van de kinderen wordt tijdens de vakantieweek bewust weinig gesproken. Maar soms vangen de vrijwilligers wat op. Houman: ‘Een jongen vertelde dat hij met zijn moeder woonde. Ik vroeg: waar is je vader dan? Hij zei: die is overleden in de oorlog. En nu zie ik hem hier staan met zijn geweer: ik heb die en die gedood. Ze zien het echt als een spel.’

‘Mensen denken dat alle vluchtelingenkinderen een oorlogstrauma hebben', vult Mieke aan. ‘Maar uiteindelijk zijn het gewoon kinderen die net als alle andere kinderen het liefst lekker spelen.’

Verkering

De activiteit die vanavond op het programma staat, een disco, is voor de meeste kinderen waarschijnlijk een stuk spannender dan het lasergamen. Het biedt een uitgelezen kans om een opgebloeide kalverliefde te bezegelen met ‘verkering’.

Vrijwilliger Houman haalt grijnzend een herinnering op aan een eerder kamp. ‘Er zat toen een meisje bij, ik zal het nooit vergeten, die na lang twijfelen verkering vroeg aan een jongen. Die zei vervolgens: maar na morgen zie ik jou toch nooit meer? Toen zei ze, heel kordaat: nou, dan nemen we toch verkering voor één dag?’

Ook tijdens het huidige kamp is er sprake van ontluikende liefde. De 11-jarige Rania uit Irak, de kleinste van het stel, heeft haar oog laten vallen op de knappe 10-jarige Abdullah uit Syrië. ‘Ze heeft me gevraagd’, zegt Abdullah glimmend van trots, terwijl Ranya hem van een afstandje giechelend gadeslaat.

Mieke is intussen bezig een ruzie tussen twee jongens te beslechten. ‘Hé Zeid, afblijven!’, klinkt het streng. Om vervolgens vrolijk vast te stellen dat zo'n week, waarin je geen moment rust hebt, eigenlijk ‘best meditatief’ is. ‘Een vriendin van me stuurde een appje: hoe gaat het met je nieuwe baan? Ik dacht echt even: m'n nieuwe baan? Ik was er helemaal niet meer mee bezig geweest.’

Dit was de laatste aflevering van onze zomerserie Handen uit de mouwen. Lees de eerdere afleveringen op volkskrant.nl

Meer over