Visite en vis

Nederland en gastvrijheid, al eeuwenlang een ongelukkige combinatie. Hoe is het er nu mee gesteld? Volkskrant magazine belt iedere week onverwachts ergens aan en neemt de proef op de som....

Visite stommelt de trap op en staat ineens voor je neus: 'Koekkoek!' Eigen schuld natuurlijk, had ze maar een spionnetje moeten nemen. Maar Karen te Pas, die tweehoog aan een kade in Amsterdam woont, lijkt allesbehalve verrast. Onverwachte visite - dubbele gezelligheidswaarde. Het is even improviseren, dat wel: koffie, thee, een schaal pitloze druiven, suiker en melkcupjes, terwijl ze zelf zwart drinkt. Een asbakgelijkend kommetje - roken doet ze niet. Om vervolgens in de kussens te zakken met een blik alsof het de normaalste zaak van de wereld is: een onbekende verslaggever en fotografe over de vloer.

Een onderzoek naar de gastvrijheid van de Nederlander anno 2004 - de eerste aflevering begint in ieder geval niet met een handgemeen. 'Nee, ik ben er vrij relaxed in', zegt Te Pas.

Misschien als reactie op haar ouders. Die schreven het woord visite nog met een hoofdletter V. Bezoek kondigde zich aan als zwaar weer. Alles werd verankerd, in zekerheid gesteld. Er werd genoeg proviand in huis gehaald, iedereen zat kaarsrecht op zijn stoel. En ook al vielen de ogen van de gastheer en gastvrouw aan het eind van de avond dicht, ze bleven het bezoek deemoedig toeknikken en bijschenken.

In Heemskerk, waar Karen tot haar 27ste woonde, ontwikkelde ze bovendien een hevige afkeer van 'verplichte nummertjes'. Stelletjes die elkaar ontmoetten op vastgestelde tijdstippen op afgesproken plekken, gewoon omdat het zo hoorde. Agendagastvrijheid. Of de zaterdagochtenden, waarop je geacht werd lang de kant van het voetbalveld te staan, waar de mannen draafden. 'Als je daar geen zin in had', zegt ze, 'en dat had ik steeds minder, wekte dat onbegrip, nee, ergernis.'

Dan haar volgende vriend. Dat was een Spanjaard. En in Madrid, waar ze zijn ouders een verrassingsbezoekje brachten, ontdekte ze hoe flexibel ze daar met gastvrijheid omgingen. Terstond werd er een broer met zijn vrouw uit bed gekegeld om plaats te maken voor de toekomstige schoondochter. Die vanzelfsprekendheid werd overigens ook terugverwacht, maar dat merkte ze pas later, toen de relatie al enige tijd voorbij was en er ineens een Spaanse delegatie op de stoep stond. Met pyjama's en tandenborstels. Of ze een week mochten komen logeren. Het werd een dolle boel daar, in het knusse appartement, met matrassen en kussens op de vloer.

Achteraf gezien herkent ze wel iets in de oer-Hollandse uitdrukking 'Visite en vis blijven drie dagen fris'. Maar in Spanje conserveren ze vis blijkbaar op geheel eigen wijze.

De bel gaat. Dit keer is het bezoek wel bekend: vriendin Irma uit Zaandam. Of ze tussen twee afspraken in Amsterdam door even mag komen uitpuffen. Dat is geen vraag. Dubbele gezelligheidswaarde. Ze moet alleen even mee op de foto.

Meer over