'VIP-treatment Bij The Stones!'

The Alternative heet het nieuwe boekingskantoor van Willem Venema, voorheen 'superboeker' bij Mojo Concerts waar hij gedwongen vertrok. Na een jaar heeft hij een marktaandeel van enkele procenten....

De intercom aan de voordeur brengt slechts schrille pieptonen voort. Wat nu? Is dit soms een grap? De muis die brult, zoiets? Bij Willem Venema weet je het nooit zeker. Sinds zijn gedwongen vertrek als 'superboeker' bij Mojo Concerts, begin vorig jaar, laveert hij vaker tussen gimmick en provocatie. Op de openingsreceptie van zijn nieuwe boekingskantoor in Delft liet hij schapen opdraven (zie, ze zijn al op het droge) met natuurlijk een zwart exemplaar (dat moetWillem zijn geweest, de uitgestotene). Dat hij zijn nieuwe nering The Alternative noemde, zijn intrek nam op een etage op een steenworp afstand van de oude werkgever ('twee grachten, drie blokken verder') en en passant twee medewerkers van toen inlijfde (assistente Silvia Biemans en Folkert Jan Blaauw voor de financiën) leek op niets minder dan een oorlogsverklaring.

Het is allemaal niet zo bedoeld, bezweert Venema. Hij had naar Hilversum willen uitwijken, maar dit hier kwam ineens vrij, tegen een redelijke prijs. Hij had de zaak eerst The Red Carpet, de rode loper, willen noemen, maar dat bleek vooral associaties met de erotische bedrijfstak en tapijtboeren op te roepen. Het contract van Silvia liep af, ze wilde mee in het nieuwe avontuur. Folkert Jan kon bij Mojo zijn draai niet meer vinden en heeft hem zelf gebeld. En de intercom vertoont gewoon kuren.

Hij vlijt zich op een divan in het kantoor, strijkt het nog altijd halflange haar opzij en houdt een blikje cola onder handbereik. Dat de vaak als anarchistisch betitelde promotor destijds moest opstappen baarde opzien. Venema (52) is een monument in zijn branche. In januari 2004 kreeg hij nog van staatssecretaris Van der Laan van Cultuur op het Noorderslagfestival een onderscheiding voor zijn verdiensten voor de Nederlandse muzieksector. Hij was oprichter van Double You Concerts, dat onder meer in een vroeg stadium Simple Minds, Talking Heads en Prince naar de Nederlandse podia haalde. Het kantoor fuseerde in 1988 met Mojo Concerts van Berry Visser en diens compagnon Leon Ramakers, Venema werd vennoot. Hij stond enkele jaren later aan de wieg van het driedaagse kampeerfestival Lowlands.

Maar ook om een andere reden maakte zijn ontslag veel tongen los: de ochtend na de middag dat Venema de wacht kreeg aangezegd, stonden de ambtenaren van de kartelwaakhond, de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa), op de stoep om de administratie bij Mojo in beslag te nemen. Dat kon toch geen toeval zijn? Dat de reden voor ontslag niet iedereen kon overtuigen # Venema had VPRO's 3 v o o r 12 verklapt dat Ramakers langer als directeur zou aanblijven dan was aangekondigd ('ik praatte voor mijn beurt, daar had men een punt') # voedde speculaties over een opzetje.

Venema, stellig: 'Toen die lui van de NMa me voor het eerst verhoorden, geloofden ze het ook al niet. Maar het zou té toevallig zijn geweest. De geruchten dat er iets op til was, gingen al langer. En dan iemand wegsturen, en enkele uren later de hele poppenkast over de vloer? Geloof me: er is geen verband.'

Hij heeft er nog over gedacht het ontslag aan te vechten. 'Maar arbeidsconflicten zijn langlopende, tijdrovende en energievretende procedures. En wat levert het op? Alleen maar moddergooien. Wat moet je nog bij een club die je niet wil? Ik weet ook wel dat ze me bij Mojo niet collectief een aardige pik vinden. Ramakers hield me geregeld de hand boven het hoofd, ik was van de ouwe hap, de laatste der mohikanen. Mijn aanpak was niet conventioneel, maar ik heb toch wat bijgedragen aan het succes van die toko. Mijn skill is nooit ter discussie gesteld. Anderen binnen de directie vonden dat ik me niet zo maar kon beroepen op mijn staat van dienst. Ik citeer nu maar mijn advocaat: wat wil cliënt? Cliënt wil gewoon blijven doen wat hij altijd heeft gedaan.'

Hij is sinds zijn ontslag toeschietelijker geworden, zeggen zij die hem langer kennen. Minder nurks, minder bot. 'Ik moest vroeger opletten, hè. Verantwoording afleggen. Ik heb altijd moeite gehad met regels, met autoriteit. Afgekeurd voor de militaire dienst op S 5. Dat zegt toch genoeg?'

Met The Alternative wil hij het anders gaan aanpakken. Over het afsnoepen van territorium van 'de overkant' zijn geen ambities geformuleerd. 'We hebben een slap marketing-businessplan opgezet, vooral bedoeld om derden te interesseren. Maar voorspellen is zo lastig. Het een paardenrace. Hoe kun je weten dat een stadion vijf keer volloopt?'

Na een jaar eigen kantoor spreekt Venema over een marktaandeel van 'enkele procenten'. Voornaamste wapenfeiten: concerten van Live, The Pixies en Coldplay # het laatste evenement toch in samenwerking met Mojo. 'Ik zie mijn optreden niet zozeer als concurrentie. Ik doe niet mee met het tegen elkaar opbieden. In deze tak van sport leidt concurrentie juist tot hogere prijzen. Agenten van bands spelen boekingskantoren tegen elkaar uit. Dat zoiets de markt verziekt, valt best uit te leggen. Live koos uiteindelijk ook voor mij.'

Het is een beproefd thema. Zelfs toen hij loondienst voor Mojo werkte, maakte hij geen geheim van zijn aversie tegen het oprukkende managementsdenken, de winstmaximalisatie, de grootschaligheid en vercommercialisering de popsector. Zeker nadat de Amerikaanse amusementsmoloch Clear Channel Mojo had overgenomen, kreeg hij het gevoel dat boeken van leuke bandjes wel wat ver op de achtergrond aan het raken was.

'Dit kantoor dient als een uitwijkmogelijkheid voor artiesten die liever niet met van die corperate of beursgenoteerde firma's in zee gaan.

heb na wat bezoeken aan de VS de laatste anderhalf jaar wel begrepen waar de schoen wringt. Er zijn nog bands die er een hekel aan hebben als product te worden benaderd. Die geen koekje of autoband willen zijn. Ze vragen zich af in wiens zakken het geld nu eigenlijk belandt. Clear Channel bezit er een hele keten: van radio tot zalen. De club wordt daar niet voor niets The Evil Empire genoemd.

'Zo ver is het in Nederland niet. Maar ik ben niet gerust op een goede afloop. Het manifesteert zich nu vooral in de prijzen voor tickets. Hoe ver kun je gaan? Dat is het credo. Tom Waits kostte 95 euro. Een kaartje voor U2: 72 euro, zonder reserveringskosten, wat die ook mogen zijn. Voor de nieuwe tournee van The Rolling Stones variëren in de Verenigde Staten de bedragen al tussen de 150 en 300 dollar. Het heeft alleen maar tot gevolg dat ook kleinere acts meer denken te kunnen vragen. Wie minder cd's verkoopt, probeert dat met entreeprijzen tijdens de toer te compenseren. Natuurlijk: pop is onderdeel van onze kapitalistische samenleving. Maar je moet je wel gaan afvragen voor wie je dit dan nog doet. Voor de aandeelhouders? De agent? De band? Is dit nog de bedoeling ?

'De formules worden uitgemolken. Weer snel een cd uitbrengen, ook al staan er mindere nummers op. Weer een extra concert. De komst van Brian Wilson is een keer bijzonder, niet drie keer. Als je naar The Stones gaat, struikel je over de commercie: computers, de mobiele telefonie, de automerken; alles en iedereen doet mee.' Schamper: 'VIP-treatment. Dat wil je toch niet bij The Stones?'

Is dit geweeklaag niet zo oud als de popmuziek zelf? Venema: 'Natuurlijk. Maar er is één belangrijk verschil: het publiek haakt af. Het clubcircuit, de festivals; de klad zit erin. Mensen moeten selecteren. Wie naar de eredivisie gaat, heeft geen geld meer voor wat anders. Je hoort het overal: in de strandtenten, op verjaardagsfeestjes. Kaartjes zijn te duur.'

Hij stelt zelf de vraag: 'ben ik geen cultuurpessimist in eigen sector?' Het antwoord schuilt in de formulering van zijn streven: popmuziek minder als louter entertainment benaderen. Hij wil bands binnenhalen waaraan hij zelf ook enig plezier beleeft. 'Ik wil het graag persoonlijker aanpakken. Coldplay kiest toch voor mij omdat ik in wezen met de band ben opgegroeid. Ik kom niet bij ze thuis, maar rondom concerten ontmoet ik ze en dan gaat het niet alleen maar over popmuziek.'

Het moet wat hem betreft meer tailormade zijn. De ene groep zal meer baat hebben bij een debuut op een festival, bij de ander past een optreden in een bovenzaaltje beter. Het concertbezoek moet aangenamer. Een theateract met knipoog bij de ingang om het wachten in de rij draaglijker te maken. Een meet and greet voor de echte fans. Persfoto's op de mail zetten. Veiligheidspersoneel dat zich minder opdringerig manifesteert, bijvoorbeeld gekleed in driedelig grijs desnoods, met hooguit een v op de revers. 'Een concert moet van A tot Z leuk zijn. Je moet als publiek serieus worden genomen. Dat soort dingen kost geld, ja. Maar ik ben nooit in dit vak gestapt om de verdiensten. Ik heb geregeld aan zakenlieden die interesse hadden uitgelegd hoe het werkt. Het is de recette min zes procent BTW, min zeven procent BUMA, min de kosten, en van wat dan overblijft krijg je twintig procent of veel minder, zoals bij de groten der aarde. Dan is het wel eens drie. Is dat alles, vragen ze dan. Ze zijn meteen genezen. Maar als je heel veel organiseert en je houdt veel in eigen hand, dan kan het aardig oplopen. Als je gratis een weiland krijgt en zelf de pilsjes verkoopt ziet de eindrekening er natuurlijk heel anders uit.'

Venema voelde, zegt hij, dat hij bij Mojo terrein verloor. 'Het klimaat was veranderd. Concertpromotie is geen baan van negen tot vijf.' Toen tijdens Lowlands kampeerhamers in beslag werden genomen omdat ze als slagwapen konden dienen, tekende hij protest aan: Lowlands is een kampéérfestival. Hij kreeg te horen dat hij zich er niet mee moest bemoeien. Bij een dubbelconcert van Live en Coldplay in het Goffertpark in Nijmegen gold aanvankelijk een verbod op paraplu's. Gevaarlijke en zichtbelemmerende attributen. Maar Venema had videoschermen laten plaatsen, en was ervan overtuigd dat het type bezoeker van deze bands er niet op los mept. 'Ik kwam aanlopen en zag dat de mensen toch de paraplu's moesten inleveren. Hogere krachten in de organisatie hadden mij overruled. Toen vroeg ik me af: word ik serieus genomen?.'

Zal de NMa iets vinden bij Mojo? 'Nou ja, als je in het openbaar verklaart dat je 95 procent van de markt bezit, hebben ze in elk geval wel iets om te beginnen. Maar al dat geschamper over dat zogenaamde Mojopolie, het claimen van bands, machtsmisbruik, is Calimero-praat. Jaloerse concurrentjes. Vergeet niet: het monopolie is gevestigd, hè. Het is niet gekocht met cocaïne of wapens of met zakken geld. Er is heel hard aan gewerkt. '

Ontmoetingen met de opsporingsambtenaren hebben hem niet duidelijk gemaakt waarnaar ze op zoek zijn. Ze confronteerden hem met een briefwisseling. Een Britse agent had Venema gevraagd wat hij wist van een festival in de Achterhoek, Huntenpop. Venema schreef: 'Beschouw het niet als een promotie. Het is een fa r m e r s f e s -tival, in the fucking middle of nowhere.' Gaat u zo met de concurrenten om, meneer Venema, was de vraag.

Venema: 'Zo werkt het nu eenmaal. Voor het buitenland is Mojo de Nederlandsche Bank. Dat is toch niet zo raar, na dertig jaar samenwerking?

Ze willen weten waar ze aan toe zijn. Zekerheid. Ze vragen vaak: willen jullie bemiddelen? Je kunt het niet genoeg benadrukken: het is de agent die beslist. De agent. Niemand anders.'

zichtbelemmerende ij wil voor zijn eigen winkel verdachtmakingen voor zijn. Maar wat H is geoorloofd? 'Als ik een groep boek, praat ik bijvoorbeeld met 013 in Tilburg. Ik bel nog vier andere zalen. Die hebben vragen. Waar staat de band nog meer? Wat doen ze met de ticketprijs? In de optiek van de NMa gaat dat misschien al te ver. Enige tijd geleden had ik Solomon Burke in het Paard van Troje in Den Haag voor, ik meen, 35 euro. Later stond hij in 013, voor tien euro minder. Ik had even niet goed opgelet. Het Paard belde op. Boos. Het publiek voelde zich bekocht. Begrijpelijk. Ik heb geen zin in die kritiek. Is het prijsafspraak? Ik vraag het aan de NMa. Ik krijg geen antwoord.'

Misschien schuilt er onrechtmatigheid, vermoedt hij, in het nemen van opties op zalen. Hij heeft al geregeld de neus gestoten. Sorry, volgeboekt. Vaak is het Mojo. Het zou in strijd kunnen zijn met vrije toegankelijkheid. Maar hij begrijpt de zaal wel. Die wil graag de relatie met de grootste boeker goed houden. Mogelijk zit er pijn in de ticketverkoop via de postkantoren en de GWK-filialen. 'Ticket Service streeft exclusiviteit na. Dat wekt nu eenmaal argwaan.' Of: 'Ticket Service is een dochteronderneming van het Amerikaanse Ticketmaster. Ticketmaster heeft voor kaartverkoop een strategische alliantie met Clear Channel.' Hij beklemtoont: 'Het is speculeren.'

Medewerkers lopen de deur uit. Het is iets na vijven. Venema bast: 'Gaan we nou al naar huis?!' De reactie is een schaapachtig lachje. Grapje van Willem, weten ze.

Meer over