Villa inzet van steekspel tussen buurt en kliniek

Freule Adriënne van Asch van Wijck-van Rappard zou zich in haar graf omdraaien als ze het gekrakeel rondom haar oude woonhuis kon volgen....

Van onze verslaggeefster

Yvonne Hofs

BILTHOVEN

De Utrechtse rechtbank vormde dinsdag het toneel van de meest recente confrontatie in de Bilthovense affaire 'Ekeliden'. Het bedrijf DEVO-De Viken bv probeerde via een kort geding het vertrek af te dwingen van de krakers die de villa sinds 18 februari bewonen.

DEVO-De Viken kocht Ekeliden in november 1995 van de erfgenamen van freule Van Asch van Wijck. Sinds enkele jaren exploiteert dit bedrijf privékliniek Viken op Soestdijkseweg Zuid 261. De onderneming wil deze huisartsen-en specialistenpraktijk uitbreiden met een privékliniek voor de behandeling van hart- en vaatziekten. Ekeliden, op nummer 267, moet plaats maken voor de nieuwe kliniek.

De krakers protesteren tegen de voorgenomen sloop. Ze willen dat de villa, die sinds de dood van de oude dame leegstond, een culturele bestemming krijgt. Om dat streven te onderstrepen, hebben de jongeren het huis ingericht als expositieruimte. In de meeste kamers op de begane grond en de eerste verdieping zijn werken van jonge kunstenaars te bezichtigen.

De omwonenden van villa Ekeliden staan achter de kraakactie. De sloopplannen van artsenpraktijk Viken zijn de meeste bewoners van villawijk Vogelzang in het verkeerde keelgat geschoten.

Zij vinden dat de wijk (gebouwd tussen 1900 en 1914) Beschermd Dorpsgezicht moet worden. De laatste jaren zijn al te veel villa's in de wijk tegen de vlakte gegooid voor lelijke nieuwbouw, meent de buurt.

De villabewoners hebben zich verenigd in actiegroep 'Park Vogelzang', die de sloop van Ekeliden met bezwaarschriften en gerechterlijke procedures probeert te voorkomen.

Op dezelfde dag dat de krakers Ekeliden bezetten, vroeg DEVO-Viken een sloopvergunning aan bij de gemeente. Al twee dagen later, op 20 februari, werd deze vergunning afgegeven. Volgens het gemeentebestuur is het historische karakter van dat gedeelte van de wijk al zo aangetast, dat de sloop van Ekeliden weinig verschil zal maken. Bovendien staat het pand niet op de gemeentelijke monumentenlijst.

De advocate van DEVO-De Viken stelde dinsdag op de rechtszitting dat de sloop van de woning een spoedeisend karakter heeft wegens de vergaande financiële verplichtingen die het bedrijf is aangegaan. Het bedrijf heeft een sponsorcontract ter waarde van vijf miljoen afgesloten met een Amerikaanse leverancier van medische apparatuur. Volgens de directeur van de onderneming, G.M. Dekker-de Vos, vervalt dit contract als de nieuwe kliniek niet voor een bepaalde datum in gebruik wordt genomen.

De krakers brachten hier tegen in dat de sloop met hun vertrek niet wordt bespoedigd, omdat er nog een aanvraag bij de Rijksdienst voor Monumentenzorg ligt voor de verheffing van Ekeliden tot rijksmonument. Zolang dit verzoek niet is behandeld, mag Ekeliden volgens de Monumentenwet niet gesloopt worden.

De krakers en de omwonenden menen dat de villa ten onrechte niet op de gemeentelijke monumentenlijst staat. Ekeliden is de op één na oudste villa in de wijk. Het huis verkeert volgens een recent rapport van een Bilthovens architectenburo in goede bouwkundige staat. Het pand wordt genoemd in het Monumenten Inventarisatie Project van de provincie Utrecht uit 1983 en bezit nog vele originele bouwkundige details, zoals glas-in-lood-ramen, marmeren schouwen, betegeling, houtwerk en sanitair.

De Biltse wethouder K. Beesemer van Ruimtelijke ordening noemt de protesten tegen de sloop echter 'mosterd na de maaltijd'. Hij vindt dat de omwonenden eerder aan de bel hadden moeten trekken als ze het pand op de gemeentelijke monumentenlijst wilden hebben. 'Er staan honderd woningen op die lijst. Ik heb bij het vaststellen van de lijst van niemand gehoord dat Ekeliden er ook op moest. Dan moeten ze nu niet zeuren', aldus Beesemer.

Minister Borst van Volksgezondheid gooide vorige week olie op het vuur met een brief gericht aan het gemeentebestuur, waarin zij de bouw van de nieuwe privékliniek ernstig afraadde. Borst wil het aantal privéklinieken juist terugdringen en vreest dat haar beleid nota bene in haar eigen woonplaats wordt doorkruist. Zij wil bestaande privéklinieken in de toekomst integreren in ziekenhuizen.

De actiegroep 'Park Vogelzang' ziet wat dat betreft voor artsenpraktijk Viken voldoende mogelijkheden. Het echtpaar Van der Perk, overburen van de krakers in Ekeliden: 'Nieuwbouw is helemaal niet nodig. In De Bilt is nog niet zo lang geleden een ziekenhuis gesloten. Het gebouw staat leeg, waarom maakt de kliniek daar geen gebruik van? Bovendien schijnt er ook in het Academisch Ziekenhuis Utrecht ruimte over te zijn.'

De rechter doet uitspraak op 17 april.

Meer over