Vijftig beslissingen per dag

Een versleten schouder, een hersenbloeding, gebrek aan bedden en een bezorgde tiener. Een dag op stap met de Amsterdamse huisarts John Kaal....

Een baby met een geïnfecteerd naveltje wordt 's morgens op zijn werktafel uitgepakt, 's middags bezoekt hij een oude man die machteloos huilend in bed ligt omdat hij na een hersenbloeding niet meer kan praten.

Voor en na deze twee extremen behandelt John Kaal (42), huisarts op de Oostelijke Eilanden in Amsterdamt, de dinsdag na Pasen tussen 8.00 en 17.00 uur ongeveer alle varianten van de stadsbevolking. Iedere tien minuten verdiept hij zich in een ander verhaal.

Het zenuwachtige tienermeisje dat denkt dat de constante brok in haar keel 'iets engs' is, wordt gerustgesteld met de mededeling dat keelkanker op haar leeftijd niet voorkomt, en overtuigd dat het haar goed zal doen om eens een paar keer te praten met die aardige maatschappelijk werkster die aan de praktijk verbonden is.

De bedrijfsarts van een grootwinkelbedrijf belt op omdat er een patiënte voor hem zit die hem een briefje overhandigde met het nummer van haar huisarts. Kaal vaart stevig uit over de druk die de werkgever uitoefent op deze vrouw, die als caissière drie keer in een jaar is overvallen en ziek is van de spanning.

'Ik ben het met u eens dat de communicatie met het werk op gang moet blijven, maar dan zou ze iemand aan haar zijde moeten hebben die zorgt dat er geen oneigenlijke druk op haar wordt uitgeoefend. Anders moet ze weer afhaken.

'Om u te illustreren welke druk: er is haar gezegd dat haar salaris ingehouden zal worden als ze het werk niet hervat. Dat lijkt mij toch niet te horen. Ik heb nogal veel ervaring met werknemers van dit bedrijf en ik kan u verzekeren dat ik deze slechte omgangsvormen te vaak meemaak. Ik wil u laten weten dat ik haar ziekmelding ondersteun.'

'Die mevrouw heeft heel wat te verduren gehad', zegt hij als hij de telefoon heeft neergelegd. 'Bij een van die overvallen kwam behoorlijk wat geweld te pas. Die werkgever besteedt daar weinig aandacht aan: ''Niet over lullen, maar doorrammelen op die kassa''. En dan vinden ze het gek dat de mensen in zo'n bedrijf ziek worden van de stress op het werk.'

Officieel hoort de huisarts schriftelijk contact op te nemen als hij zich met zo'n zaak bemoeit. 'Maar dan is iemand al zes weken in de Ziektewet voordat ik de bedrijfsarts te spreken krijg. Als ze te lang thuiszitten, durven ze het werk niet meer te hervatten. Na twaalf weken verzuim gaat 50 procent door naar de WAO. Dan valt het gevreesde B-woord: burned out. Om dat proces te voorkomen, geef ik de mensen tegenwoordig maar een briefje mee met het verzoek aan de bedrijfsarts om mij te bellen.'

Een injectie in de versleten schouder van een metaalarbeider is een welkome afleiding. 'In een hele dag praten is het fijn als je eens even iets technisch kunt doen.' Hij doet ook graag kleine chirurgische ingrepen, wratten wegsnijden en dergelijke.

'Ik kan dat doen omdat ik in een gezondheidscentrum werk. Voor huisartsen die in hun eentje werken, is dit minder aantrekkelijk omdat het veel tijd kost. Een spiraaltje plaatsen doen veel huisartsen ook niet, want dat kost twintig minuten. Het dubbele van een normaal consult. Bij een ziekenfondspatiënt krijg je daar niks extra's voor; het valt gewoon onder het jaarlijkse bedrag van 146 gulden.'

Kaal koos acht jaar geleden voor een baan met een vast salaris, in dienst van een gezondheidscentrum. Een paar jaar later besloot hij dat hij het huisartsenwerk niet langer fulltime wilde doen. 'Veertig tot vijftig contacten per dag, vijf dagen per week; dat houd ik niet vol. Althans niet op de manier zoals ik het wil. Ik stel me open voor iedere patiënt die binnenkomt, doe vrij veel op mijn intuïtie, maar daarbij moet ik ook veertig of vijftig keer per dag snel beslissingen nemen die gevolgen hebben voor de patiënt.'

Die combinatie van invoelingsvermogen en besluitvaardigheid is tegelijkertijd de aantrekkelijkheid van het vak, zegt hij. Drie dagen per week kan hij dat goed aan. Daarnaast organiseert hij bijscholingen voor huisartsen.

Terug van het huisbezoek aan de alleenwonende oude man wiens dochter een week vakantie heeft moeten opnemen omdat het ziekenhuis hem de vrijdag voor Pasen verlamd en sprakeloos naar huis stuurde, moet hij voor vijven nog snel alarm slaan bij de thuiszorg. 'Vroeger was het normaal dat het ziekenhuis de huisarts waarschuwde als iemand uitbehandeld was. Nu concluderen ze de dag voor het paasweekend dat hij een bed in beslag neemt en sturen hem zonder meer naar huis. Zo wordt de beddenproblematiek verlegd naar de huisarts.'

Meer over