Vijfduizend hits per dag Popmuziek vindt steeds meer haar weg op het Internet

In de popwereld raakt het Internet al even ingeburgerd als de cd-speler en de autoradio. Alle grote platenmaatschappijen beschikken over een eigen site op het computernet, de Britse groep Orbital besloot deze week haar nieuwe cd inclusief videobeelden op het net te presenteren....

IN DE POPWERELD is Internet al lang niet meer het speeltje van een handjevol nerds en computerfreaks, maar een effectief nieuw medium, dat een miljoenenpubliek bedient. Al bijna even gebruiksvriendelijk als de cd-speler of de autoradio, en duizelingwekkend in zijn volledigheid. Ook vergeten momenten in de popgeschiedenis zijn - tot in de kleinste details - wel ergens terug te vinden.

Zomaar wat ronddwalen is vaak nog het leukst. Je komt terecht in de verste uithoeken, en stuit bij toeval altijd wel op nieuws, vreemde wetenswaardigheden en bizar allerlei. Zoals de Amerikaanse privé-detective, die beweert dat Kurt Cobain geen zelfmoord heeft gepleegd, maar is vermoord, en die stelling vervolgens onderbouwt met een stortvloed aan feiten en informatie.

Op een van de vele Grateful Dead-sites klinkt de stem van de dochter van Jerry Garcia, de vorig jaar overleden goeroe van de Westcoast hippie-groep. Ze bedankt voor de hartverwarmende reacties van duizenden 'deadheads' over de hele wereld.

Postcard from Mokum maakt melding van een actiegroep die kaarten wil sturen aan de Franse president Chirac met een afbeelding van de Nederlandse Leeuw, die een zakje weed in zijn poot houdt. Het Engelse Mixmag heeft als belangrijkste nieuws de mogelijke afgelasting van het grote Tribal Gathering-festival, nu de lokale autoriteiten de vergunning hebben ingetrokken.

Niet alleen elke grote platenmaatschappij beschikt inmiddels over een eigen site, maar ook duizenden kleine labeltjes bieden informatie over de nieuwe uitgaven. Sterren als The Rolling Stones of David Bowie hebben flitsende 'homepages', waaraan zichtbaar veel tijd en geld is besteed. Vaak zijn ze voorzien van klinkende voorbeelden van recent werk en songteksten, soms van akkoordenschema's of zelfs van video's.

Dan zijn er de sites die werden opgezet door fanatici, wier levenswerk - het tot in de kleinste details uitpluizen van het oeuvre van hun helden - digitaal wereldkundig wordt gemaakt.

In praat- en discussiegroepen kunnen fans uren doorzagen over hun favorieten, die zich zelf zo af en toe ook roeren op het Net. Zoals Courtney Love, de weduwe van de overleden grunge-held Kurt Cobain, die haar mening ook op het Net niet onder stoelen of banken steekt, en wier gepeperde uitspraken (of scheldkanonnades) vervolgens in alle internationale muziekbladen worden geciteerd.

Anderen verschuilen zich graag in het digitale domein, en presenteren zich alleen op het Net aan de wereld. Zoals het Engelse Black Dog, dat na het uitbrengen van de cd Spanners alleen via het Net geïnterviewd wenste te worden.

Orbital, een andere toonaangevende Engelse groep, presenteerde deze week haar nieuwe album In sides op BBC One, terwijl de plaat gelijktijdig (en het daaropvolgende etmaal) te beluisteren was op Orbitals eigen Website - visueel ondersteund door de videobeelden die de groep tijdens de komende tournee live zal gaan gebruiken.

De elektronische muziekunderground, waartoe groepen als Orbital en Black Dog behoren, is het sterkst vertegenwoordigd op het Web - waarschijnlijk vooral omdat muzikanten en producers sneller vertrouwd raakten met de wereld van de computers dan de traditionele rockbands. Het grote Amerikaanse Hyperreal en verwante Europese sites geven een goed inzicht in de veelkleurige wereld van techno, house, ambient en aanverwante stijlen.

De informatie-snelweg mag dan een 'hype' zijn, toch maakt de popwereld zich al lang niet meer druk over de vraag of we hier te maken hebben met een modegril. Een groeiend aantal muziekbladen presenteert zich inmiddels ook on-line, al bieden ze meestal slechts korte nieuwsberichten en een 'best-of'-selectie van in eerdere nummers verschenen interviews. Het lezerspubliek moet geprikkeld, niet ontmoedigd worden om ook de papieren uitgave te kopen.

Een belangrijk hulpmiddel bij het navigeren door cyberspace zijn de search engines, zoekrobots als Webcrawler die het Net afspeuren naar plekken waar een door de netsurfer ingevoerde term voorkomt. Intikken van 'Orbital' is genoeg om op de home-page van de Engelse groep terecht te komen, al word je misschien ook doorverwezen naar een site betreffende de Londense ringweg (Orbital) of op een NASA-site met informatie over de baan (orbit) van bepaalde planeten. Zo verdwaal je ongemerkt op duizenden zijpaadjes, al is de NASA-plek met verbluffend mooi space-fotomateriaal bepaald niet de beroerdste plek om te stranden.

Een andere hulp bij het zoeken verschaffen speciale Internet-bladen als Internet Today, Netuser en .net: digitale reisgidsen, met recensies van bijzondere plekjes en nieuwe sites. Ook op Internet zelf worden allerlei prijzen en onderscheidingen (zoals Cool Site of The Day) uitgedeeld aan sites die door inhoud of aankleding uitsteken boven de rest.

Een van de meest onderscheiden Europese sites is het fraai vormgegeven Fifth World, dat de bezoeker wegwijs maakt in Amsterdam. Het biedt een keur van informatie over culturele activiteiten, en een uitgebreide agenda, die is onderverdeeld in verschillende secties, waaronder Rock, Pop & Dance en Party Pages, met een compleet overzicht van alle party's, concerten en feesten.

René Feyth van Soup Communications, samensteller van de Party Pages, probeert in de agenda zoveel mogelijk te verwijzen naar andere plekken op het Net, door het invoeren van zogeheten links, waarmee je met een enkele muisklik naar een andere site wordt getransporteerd: 'We zijn een tussenstation naar andere plekken op het net: sites van de groepen die hier komen spelen, of andere interessante homepages met verwante informatie.'

Na eerder te hebben gewerkt als freelance journalist en als medewerker van de Amsterdamse piraat Radio 100, ontdekte Feyth Internet ruim twee jaar geleden: 'Wat me vooral aanspreekt is het anarchisme. Dat het vrije informatie biedt en dat je er zo makkelijk op kunt publiceren. Ik heb er ooit wel over gedacht een blad te beginnen, maar dat was altijd onhaalbaar. Zelfs als je het simpel zou houden, kostte het te veel geld.'

Met de nieuwe technologie is het nu voor iedereen mogelijk zelf een site op te zetten, meent hij: 'Het is uniek dat je zelf kunt publiceren op Internet. Want probeer maar eens toegang te krijgen tot een van de traditionele media. Dat is bijna niet te doen.'

Alfred Bos, samensteller van de Amsterdamse muziek-site Postcard from Mokum vergelijkt de explosieve groei van Internet ('vijfhonderd nieuwe sites per dag, een beangstigend aantal') met de uitvinding van de boekdrukkunst: 'Toen werd de informatie-overdracht uit handen genomen van de monniken, nu uit handen van de internationale media-conglomeraten. Internet biedt de kans buiten de klassieke machtscentra van informatie om te werken.'

Bos, die eerder actief was als popjournalist voor OOR, NRC en Nieuwe Revu, biedt met de Postcard wekelijks nieuws en een overzicht van nieuwe platen, die niet alleen in een korte recensie worden getypeerd, maar ook zijn voorzien van geluidsfragmenten.

Vooral in Amsterdam geproduceerde, elektronische muziek krijgt veel aandacht. Bos: 'Amsterdam is mijn achtertuin. Wat moet ik de wereld vertellen over de techno-scene van Melbourne? Dat kunnen de mensen daar veel beter. De Postcard is wat mij betreft een voorbeeld van de slogan 'Think global, act local'.

Postcard from Mokum is een veelbezochte plek op het Net, met zo'n vijfduizend hits (keren dat een site wordt bezocht) per dag. Vergeleken met het aantal reacties op zijn werk voor OOR en NRC krijgt hij nu veel meer respons, zegt Bos: 'Elke dag begin ik met een half uurtje post beantwoorden. De reacties komen uit de hele wereld. Het is ook zo makkelijk om een e-mailtje te sturen.'

De kracht van sites als Fifth World en Postcard from Mokum is dat ze steeds bij de tijd zijn. 'Alleen door je informatie up to date te hebben, maak je een interessante website, die het publiek regelmatig blijft bezoeken', vindt René Feyth.

Een groot probleem van het nieuwe medium is wat Feyth de 'verkrotting van het Net' noemt: sites waar al maandenlang geen nieuwe informatie op is verschenen. Zo presenteert het Nederlandse Dancenet deze week een party-agenda met data van november 1995. Het geeft zo'n plek iets naargeestigs: een digitale spookstad, verlaten door de oorspronkelijke bouwers, die hun geluk elders zijn gaan zoeken.

Feyth noemt het een van de kinderziekten van het jonge medium: 'Het kost veel tijd je informatie week in week te vernieuwen. Voor veel mensen die enthousiast zijn begonnen, blijkt dat toch geen haalbare kaart.'

Veel Websites zijn dan ook weinig meer dan een uit de hand gelopen hobby. Bezoek is gratis, dus geld valt er niet mee te verdienen. Voor de commerciële bedrijven is dat geen probleem: een plek op het Net is een moderne manier van reclame maken, een goede site is een effectief 'marketinginstrument'.

Fifth World wordt gemaakt door Net-URL-Lynx, een van de jonge bedrijven die zijn gespecialiseerd in het bouwen van Websites voor anderen. Met dit 'visitekaartje' laat het zien wat technisch en visueel allemaal mogelijk is. Ook Postcard from Mokum is een 'uithangbord', zoals Alfred Bos het noemt, voor een Web-bouwbedrijf: Riverland Networks BV, dat onder meer sites opzette voor platenmaatschappij EMI en de ING Bank.

Bos: 'Wat Postcard from Mokum bijzonder maakt, is dat het als een van de weinige sites beschikt over muziekvoorbeelden: korte ''soundbites'' die de luisteraar een idee geven waar het over gaat.' Het combineren van tekst en geluidsfragmenten was iets waar hij 'al heel lang over had gefantaseerd': 'Proberen muziek in woorden te vangen is toch beperkt.'

Met een van de nieuwe verworvenheden van het Net, de Real Audio Player wordt het laten klinken van muziek nu mogelijk. Niet dat het al snel een directe concurrent voor de radio zal worden: de geluidskwaliteit van de RA Player of een van de verwante systemen (er is nog geen overeenstemming over een standaardnorm op het Net) laat nog veel te wensen over. In het gunstigste geval, zoals de klassieke zender Classic King FM 98.1 uit Seattle die live over Internet te beluisteren is, klinkt het als een verre middengolfzender.

Toch zijn in Nederland inmiddels al afspraken gemaakt met de NVPI, zegt Rob van Kleef van Riverland Networks: 'Download-bare muziek mag niet langer klinken dan dertig seconden. Binnenkort gaat de BUMA/STEMRA afspraken maken met de sites op Internet om een financiële regeling te treffen.'

Met de snelheid waarmee niet alleen het Net (inmiddels zo'n veertig miljoen aansluitingen) groeit, maar ook nieuwe technologieën hun intrede doen, is het nog maar een kwestie van tijd voordat klinkende muziek van cd-kwaliteit een feit zal zijn. Een mogelijke toepassing vormen de digitale ISDN-telefoonlijnen, die eind 1994 werden ingezet bij het live-concert dat Future Sound Of London vanuit de eigen studio gaf, en dat rechtstreeks door de VPRO-radio werd uitgezonden.

In een interview met de Volkskrant voorspelde de Engelse groep al dat ze haar eigen muziek in de toekomst via het Net te koop zou aanbieden, iets dat zowel platenmaatschappijen als platenwinkels overbodig zou maken. Dat laatste valt voorlopig nog in de categorie toekomstmuziek, maar de popwereld heeft inmiddels wel al andere toepassingsmogelijkheden van het Web gevonden.

Zo maakt Miquette Giraudy van de groep System 7 deel uit van een gelegenheidsband, die - vanaf verschillende plekken op de wereld - samenspeelt. Niet de muziek zelf, maar de elektronische MIDI-informatie wordt over het Net gestuurd, die door de eigen instrumenten in de diverse studio's weer tot klinken wordt gebracht.

Als communicatie-middel en database is Internet een belangrijke aanvulling van de bestaande informatiekanalen, maar zal het de papieren media op ten duur ook overbodig maken? Alfred Bos denkt van niet: 'Het is complementair, vult de klassieke media aan. Al moet ik wel zeggen dat ik tegenwoordig minder popbladen lees en meer informatie van het Net haal.'

'Internet is het afgelopen jaar ontzettend gehyped', zegt René Feyth, 'zodat het voor veel mensen die er nu mee kennismaken toch een teleurstelling is, niet kan voldoen aan de hoge verwachtingen. Maar het heeft nog tijd nodig om zich te ontwikkelen en een volwassen medium te worden.'

'Veel websites zijn nog weinig meer dan veredelde billboards', vindt Alfred Bos: 'Wil Internet leuk blijven, dan zal er iets substantieels moeten gebeuren, zullen de sites ook iets inhoudelijks te bieden moeten hebben. Want op een gegeven moment is de kick van zo'n nieuw medium er wel af. Dan zijn mooie kleuren of een bewegend poppetje niet genoeg meer.'

Meer over