Vijf kandidaat-winnaars Libris Geschiedenis Prijs willen recht doen aan de doden

Zoals elk jaar staan er op de shortlist vijf kanshebbers die de Libris Geschiedenis Prijs kunnen winnen. De officiële criteria zijn toegankelijkheid, originaliteit en degelijkheid. En elk jaar rijst de vraag of er iets te zeggen valt over een gemeenschappelijke trend.

´De hoeve en het hart´ van Enny de Bruijn.

De eerste kandidaat is Enny de Bruijn, journalist, schrijver en gepromoveerd neerlandicus. Haar boek De hoeve en het hart stamt qua opzet, bronnenonderzoek en leesbaarheid uit de school van de grote gereformeerde historicus A. Th. van Deursen. Het kan geen toeval zijn dat De Bruijn werkt bij het Reformatorisch Dagblad. ‘Recht doen aan de doden’ was het motto van Van Deursen en precies dat doet De Bruijn, in dit geval met de nauwgezette reconstructie van het boerenleven in de 17de eeuw. Het bronnenmateriaal is karig, desondanks slaagt De Bruijn erin de opvattingen, gevoelens en zeden in het rivierenland tot leven te brengen.

´Missievaders´ van Mar Oomen.

Recht doen aan de doden is zeker ook van toepassing op Missievaders, geschreven door journalist en antropoloog Mar Oomen. Zij schreef een zeer persoonlijk verslag over de bijna koortsachtige gedrevenheid waarmee haar grootvader en vader de wereld introkken voor de katholieke missie. Zowel grootvader als vader was arts, maar de bouw van hun ziekenhuizen in respectievelijk Indonesië en Tanzania stond in het teken van iets hogers, de verspreiding van het geloof, een vorm van wereldverbetering die nu bijna onvoorstelbaar is.

´Liever dier dan mens´ van Pieter van Os.

Liever dier dan mens is het bizarre verhaal van het Joodse meisje Mala Rivka Kizel, tegenwoordig dik in de negentig en woonachtig in Amstelveen. Pieter van Os, eerder parlementair journalist bij NRC en correspondent in Warschau, schreef een indringend reisverslag over haar ontsnapping uit het getto van Warschau, en daarna haar wonderlijke overleving als katholiek meisje in het hart van nazi-Duitsland. Daaromheen wikkelt Van Os het verhaal van het afschuwelijke lot van de Joden in Oost-Europa, en de daar nog altijd heersende obsessies met volksaard en identiteit.

´De kolonieman´ van Angelie Sens.

Johannes van den Bosch, hoofdpersoon in de biografie De kolonieman van Angelie Sens, was geboren in het rivierdorp Herwijnen, bij toeval hetzelfde dorp dat figureert in De hoeve en het hart. Van den Bosch leefde wel een ruime eeuw later (1780-1844). Hij was volksverheffer in naam van de koning, aldus de ondertitel. Een uitgesproken doener die een ongelooflijk aantal initiatieven nam, waarvan de Maatschappij van Weldadigheid en het Cultuurstelsel in Indonesië alleen maar de bekendste zijn. Hij kreeg geen standbeeld, wat mede te wijten was aan Multatuli, die zich vanwege het Cultuurstelsel tegen hem keerde en meende dat Van den Bosch ‘al zeer goedkoop den naam van een genie heeft verkregen’. Dat standbeeld is nu door Sens, historicus, voormalig directeur van het persmuseum en werkzaam bij het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis, alsnog opgericht.

´Eens ging de zee hier tekeer´ van Eva Vriend.

Historicus Eva Vriend haalde eerder de shortlist van deze prijs met haar ontstaansgeschiedenis van Flevoland. In haar nieuwe boek, Eens ging de zee hier tekeer, brengt ze de onbekende geschiedenis van de vissersdorpen langs het IJsselmeer, ooit de Zuiderzee, tot leven. Vier families, uit vier verschillende kustdorpen, Volendam, Urk, Spakenburg en Wieringen, moesten zich allemaal op hun manier aanpassen aan het noodlot: de aanleg van de 32 kilometer lange Afsluitdijk. Bijna een eeuw later is de Zuiderzee allang grotendeels ingepolderd, maar de kustbewoners hebben hun bijzondere eigenschappen behouden.

De vijf titels:

Enny de Bruijn -De hoeve en het hart, Een boerenfamilie in de Gouden Eeuw

Mar Oomen - Missievaders, Een familiegeschiedenis van katholieke wereldverbeteraars

Pieter van Os - Liever dier dan mens, Een overlevingsverhaal

Angelie Sens - De kolonieman, Johannes van den Bosch - 1780-1844 – volksverheffer in naam van de koning

Eva Vriend - Eens ging de zee hier tekeer, Het verhaal van de Zuiderzee en haar kustbewoners

Meer over