Vijanden vechten om een blok ijs in Kasjmir

Over een bevroren woestenij stijgt de helikopter, en over verraderlijke bergspleten verborgen onder een enorme hoeveelheid sneeuw. De twee piloten halen luidruchtig adem via hun zuurstoftanks....

The Guardian

En dat is maar een van de dingen die je moet weten op het hoogste twistpunt ter wereld: de Siachen-gletsjer waar India en Pakistan al vijftien jaar slag om leveren, in een artilleriegevecht met een meestal onzichtbare vijand op soms wel zevenduizend meter hoogte.

Na tienduizend slachtoffers aan beide zijden, vooral geveld door bevriezing en hoogteziekte, is de belangrijkste les die Siachen leert dat niemand tegen dergelijke hoogtes bestand is.

'We bestrijden niet de vijand, maar het weer', zegt kapitein Nasir Ahmed, een legerdokter op het kamp dat bestaat uit een aantal iglo's van fiberglas. 'Niemand is bang voor de vijand.'

Siachen, de grootste gletsjer buiten het poolgebied, ligt aan de westkant van het Karakoram-gebergte, dat vijf pieken van meer dan achtduizend meter telt, waaronder de K2, het beroemde doel van bergbeklimmers.

Niets kan hier leven, en niets sterft hier werkelijk. Afval vergaat niet. Lichamen vergaan evenmin. Soldaten vertellen met smaak over hun treffen met de gefossiliseerde lichamen van bergbeklimmers.

Aangenaam weer kan ineens omslaan, binnen korte tijd zakt de temperatuur tot min vijftig. Pak je een geweer vast zonder handschoenen, dan bevriezen je handen; stond er zweet in je handpalm dan blijft je huid vastkleven aan het metaal. Een kwartier zonder de gele, beschermende brillen en je bent sneeuwblind. Wie zich van de paden waagt die in de sneeuw zijn uitgehakt, maakt een doodsmak in een van de bergspleten. Verschillende soldaten hebben zo'n val alleen overleefd omdat ze met touwen vastzaten aan collega's.

In deze oorlog maakt zuurstofgebrek dat de soldaten traag bewegen en traag denken. 'Mijn hersens werken hier een stuk langzamer dan beneden in de dalen', zegt Khurshid Ali Khan.

Aan het eind van hun drie maanden op de gletsjer zien de soldaten er mager en vervuild uit, hun witte pooljassen zijn zwart van de kachels die gestookt worden op kerosine, de enige brandstof die hier niet bevriest. Behalve als ze op patrouille zijn - een pijnlijke aangelegenheid - zitten de soldaten in hun iglo's. De officieren schatten dat ze wel negen uur per dag bridge spelen en aftellen naar het einde van hun verblijf.

'Ik heb helemaal niets met bergbeklimmen. Ik houd van lezen', zegt kapitein Nasir. 'Ik wil gewoon groen zien. Ik mis zelfs de hitte.'

Op de hoogstgelegen Pakistaanse post, Conway Saddle, doen de mannen maximaal 21 dagen dienst - tenzij ze eerder geëvacueerd moeten worden wegens de misselijkheid en hartkloppingen die horen bij hoogteziekte, of het long- en hersenoedeem dat er het laatste stadium van is, en dat leidt tot een langzame verstikking.

Sommigen worden het slachtoffer van het Siachen-syndroom - de depressie die veroorzaakt wordt door een te lang verblijf in een stinkende iglo. Twee dagen geleden stak een sneeuwstorm op met zo'n kracht dat de mannen alleen maar binnen bij elkaar konden kruipen. In het legerziekenhuis op het hoofdkwartier in Skardu, 190 kilometer zuidelijker, moesten doktoren die een soldaat met bevroren handen behandelden, de bovenste kootjes van drie vingers afzetten.

In mei begint een nieuw seizoen. De sneeuwstormen maken plaats voor het schrikwekkende geraas van lawines. En op een dag als vandaag kun je de iglo's van Conway Saddle, drie kilometer verderop, zien liggen. Daar voorbij is het nog bijna twee kilometer tot de eerste Indiase legerpost.

De vijand is meestal niet meer dan een schimmige aanwezigheid. 'We voelen ze. We zien ze niet, maar we weten dat ze er zijn', zegt majoor Sohail Kahn. Niemand weet wanneer het vuren weer zal beginnen. Wegens de afstand wordt er nauwelijks gericht geschoten. Granaten zeilen kilometers ver weg, omdat ze op deze hoogte niet gehoorzamen aan de normale wetten van de ballistiek.

Deze maand zijn er geen granaten op het expeditiekamp neergekomen. De eerste slachtoffers van de zomer waren dorpelingen uit Siari, op 4300 meter hoogte. Toen de granaten neerkwamen op de abrikozenbomen, raakte Ali aan zijn schouder gewond. 'We waren er totaal niet op bedacht', zegt hij. 'Dit is pas de tweede keer dat ons dorp wordt geraakt.'

Afgelopen jaar werd op Siachen veel heviger geschoten dan in de jaren daarvoor. Ook deed India vijf kernproeven, en nam Pakistan wraak met een eigen proef.

De bergtoppen rond Siachen, en de lager gelegen bestandslijn door het omstreden Kasjmir, worden beschouwd als een potentieel nucleaire brandhaard. Maar in 1949, toen de bestandslijnen werden getrokken, na de eerste oorlog om Kasjmir, bekommerden de kaartenmakers zich niet om het eigendom van de Siachen-gletsjer, omdat ze zich niet konden voorstellen dat er ooit gevochten zou worden om een blok ijs.

De kaart eindigt bij coördinaat N9842, met de aantekening dat de bestandslijn naar het noorden doorloopt, tot de Karakoram-pas. Maar New Dehli werd achterdochtig na bergexpedities vanuit Pakistan, en in april 1984 zond het soldaten om de gletsjer te bezetten. Binnen twee weken waren dertig van de eerste vijftig militairen dood of opgenomen in het ziekenhuis.

De inzet van de strijd mag onnozel zijn, maar India weigert zich terug te trekken, omdat het het grootste deel van de gletsjer beheerst. Pakistan betoogt dat het India uitknijpt door het te dwingen tot een oorlog die beide zijden enorme sommen geld kost. Tien jaar geleden leek een akkoord binnen handbereik, maar het ketste af, en zelfs de hervatting van de Indiaas-Pakistaanse vredesbesprekingen dit voorjaar heeft niet voor dooi kunnen zorgen waar het Siachen betreft.

Meer over