Vignettenmethode vindt oorsprong in marketing

De vignettenmethode, die minister Verdonk wil gebruiken om de mate van integratie van allochtonen te meten, heeft verbazing gewekt. Vier vragen over een omstreden methode....

Wat is de vignettenmethode? Het is niet zo dat allochtonen straks een vignet moeten dragen, als was het een jodenster, waarop is aangegeven of zij wel of niet gei¿ntegreerd zijn. Menig lezer van de Volkskrant uitte deze vrees in reactie op het nieuws. Het is ook niet een soort schedelmeting, zoals columnisten schamperden.

De onderzoeksmethode komt uit de marketing. Bedrijven meten daarmee consumentenvoorkeuren. Ze stellen voor een aantal merken of producten lijsten van eigenschappen op. Daarna worden deze lijstjes ofwel vignetten voorgelegd aan proefpersonen om hun waardering erover te meten. De methode is toegepast op pindakaas, maar ook is bekeken hoe werkgevers denken over laaggeschoolde arbeiders.

Met welk oogmerk wordt de vignettenmethode nu gebruikt? De Stichting voor Economisch Onderzoek (SEO) heeft zo'n honderd vignetten samengesteld. Elk vignet bestaat uit acht eigenschappen. Naast werk en opleiding onder meer: de houding tegenover ongehuwd samenwonen en euthanasie, deelname aan Nederlandse gewoonten op het gebied van eten en muziek en het wel of niet dragen van een hoofddoek.

De vignetten worden voorgelegd aan een panel. Zij mogen zeggen wie ze al dan niet gei¿ntegreerd vinden. Discussie moet duidelijk maken welk kenmerk de deelnemers het zwaarst vinden wegen. De hoogste score gaat naar het type allochtoon dat het meest geintegreerd is bevonden.

Daarna zal een dwarsdoorsnede van de bevolking zich over de vignetten buigen. Als de meningen van het panel en de burgers overeenkomen, denkt de SEO essenti criteria voor integratie in handen te hebben. Daarmee wordt een vragenlijst voor allochtonen opgesteld. Zo kan Verdonk zien hoeveel allochtonen er volgens die normen gei¿ntegreerd zijn en in welke mate.

Wat is de status van het vignettenonderzoek? Verdonk wedt eigenlijk op twee paarden. Zowel de SEO als het Wetenschappelijk Onderzoek-en Documentatiecentrum (WODC) hebben de opdracht gekregen om te onderzoeken of de integratiegraad van een allochtoon aupt gemeten kan worden. De SEO doet dat aan de hand van genoemde vignetten.

Het WODC weet nog niet of en hoe het aan de opdracht kan voldoen. De opdracht is daar 'binnenskamers een heel heikel onderwerp', zegt een woordvoerder. Als een van de instituten er in slaagt, wil Verdonk 'de integratieladder' gebruiken om haar beleid mee te toetsen.

Tot nu toe zijn er geen harde gegevens over het aantal gei¿ntegreerde allochtonen. Van de negentien personen die de SEO voor de vignettenbeoordeling heeft uitgenodigd, hebben er pas drie hun medewerking toegezegd, liet de SEO begin deze week weten. De SEO weigert nu elk commentaar. Waarom is het onderzoek omstreden? Wetenschappers stellen dat de methode alleen meningen over integratie meet. En meningen zijn geen feiten, zeggen zij. Integratie heeft in hun ogen vele dimensies die stuk voor stuk aandacht vergen. Zij vinden het pretentieus te denken dat met ' thermometer' de integratiegraad van een allochtoon gemeten kan worden.

Meer over