Vieux games

In Parijs kunnen nog een keer de oudste games worden gespeeld, tot behoud van het videospel.

ARIEJAN KORTEWEG

Het begon allemaal met twee streepjes en een balletje, dat trouwens eigenlijk meer een vierkantje leek als je van dichtbij keek. De streepjes kon je met een draaiknop heen en weer bewegen om het balletje terug te kaatsen. Wie handig was, gaf er een effect aan door op het moment dat het balletje het streepje raakte, een draai te geven.

Pong, heette die bezigheid. Ik herinner me nog dat een collega er een in zakformaat meebracht. Van werken kwam niets meer, Pong is verslavend.

Met Pong begint deze Game Story in het Grand Palais in Parijs, voor zover bekend de eerste expositie over videospellen. Er staat een deftige tafelopstelling van het spel, met zware knoppen, een beetje als een poolbiljart. Even verderop kun je spelen op de foeilelijke schoolkantinegele kast van sloopbestendig formica, waarmee het Amerikaanse Atari in 1972 de eerste commerciële successen met Pong boekte.

Aan het andere eind van de expositie staat iemand vreemd te doen voor een groot plasmascherm waarop een feeëriek meisje verschijnt, al snel aan het gezicht onttrokken door caleidoscopische vormen. Die vormen lijken te exploderen als de speler zijn hand er op richt en beweegt. Ook de begeleidende muziek - gecomponeerd door de Japanse Genki Rockets - reageert op de handgebaren; de speler maakt zijn eigen symfonie. Het is alsof de koepel van een kathedraal uiteen spat en een nieuw wankel evenwicht vindt. Aan de verliezende hand? Klap in de handen en je krijgt een ander wapen.

Child of Eden heet dit spel van Ubisoft uit 2011 - als het op namen aankomt zijn de spellenmakers voor wat pathos niet bang. Dit is wat er met Pong in veertig jaar is gebeurd.

In de westerse wereld zijn er waarschijnlijk weinig mensen van onder de zestig jaar die niet minstens een keer in hun leven aan een videospel verslingerd zijn geraakt. Voor de pioniers is dat allicht Space Invaders, dat er inmiddels aandoenlijk primitief uitziet. Een ander liet dagenlang Lara Croft zuchten en steunen, latere generaties raakten in de ban van Tarantino-achtige avonturen met Grand TheftAuto of World of Warcraft. Maar spelen zal je.

Philippe Dubois, voorzitter van Mo5.com, een grote Franse vereniging voor het behoud van het videospel, loopt resoluut naar een klein kastje aan het begin van de expositie. Op het scherm staat een knullig gemaakte cowboy verwoed om zich heen te schieten. 'Voor en na school en alle weekeinden speelde ik Duel', vertelt hij. 'Ik was negen jaar, het was m'n eerste spel. Daarna was ik verkocht.'

Als hij nu nog tijd heeft, is het voor een strategisch spel. Zijn favoriet is het Russische Stalker. 'Het is gesitueerd in een post-apocalytische wereld, zeg maar na Tsjernobyl. Of denk aan de film Solaris, van Tarkovski.'

Solaris is in Parijs niet te zien. 'Het duurt lang voordat je het spel door hebt. Op de expositie is de gemiddelde speelduur niet meer dan tien minuten. Bedenk wel dat er zo'n tweehonderdduizend spellen zijn. We hebben ons zeer moeten beperken.'

Negentig spellen worden geëxposeerd, in de originele uitvoering, dus met soms kolossale consoles, primitieve joysticks of felrode dan wel blauwe plastic pistolen waarmee gangsterbendes moeten worden omgelegd. Alles werkt, met alles mag gespeeld worden.

'Dit is misschien vijf procent van onze collectie', zegt Dubois, voor wie Game Story het begin van een ambitie is. Een Nationaal Museum voor de Digitale Cultuur is wat hij beoogt. 'Onze vereniging heeft de grootste collectie van Europa. We willen graag een permanente expositieruimte waar we, gesteund door de overheid, de ontwikkelingen kunnen laten zien.'

Bang dat er van de spellen na intensief gebruik op de expositie niets meer over is, is hij niet. 'Het is kwetsbaar spul, maar we beschikken over genoeg deskundigheid. Er lopen de hele dag vrijwilligers rond die mankementen kunnen verhelpen.'

In de verte klinkt een zacht, onzeker geklop. Een jongen staat dwaas op een paar bongo's te slaan, die zijn bevestigd aan een houten kast. Volg de instructies en je wordt een volleerd percussionist. Een zelfde idee van zelfstudie spreekt uit de Dance Revolution Extreme, even verderop, een kermisachtig apparaat dat een samba laat horen en je intussen vertelt waar je wanneer je voeten moet zetten.

De saaie werkelijkheid van alledag bestaat hier niet. Een Crazy Taxi uit San Francisco wil alleen leuke meisjes oppikken, even verderop wordt een bandiet in een lavastroom geduwd. Het stuur van de Sega Out Run begint te schudden als je tegen een palmboom botst en bij de International Tennis Open stuitert een van de spelers met z'n balletje, al zeker tien minuten klaar om te serveren. Een koene kruisridder stort van een smalle balk in een diep ravijn, terwijl hij toch echt bijna aan de overkant was.

Wat voor wereld is dit, meneer Dubois? Word je niet eenzaam en vreemd als je een aanzienlijk deel van je leven met dergelijke spellen doorbrengt? In tegendeel, verzekert hij. 'Het schept een band. 'Gamers behoorden tot de eerste gemeenschappen op Facebook. Je leert delen en zoekt elkaars hulp.'

Steun krijgt hij van Frédéric Mitterrand, de Franse minister van Cultuur. Die zegt: 'Dit mag je een soort inwijding van de videogame noemen. 'Een erkenning dat diens esthetiek een eigen geschiedenis heeft en deel uitmaakt van ons gedeelde erfgoed.'

EXTRA

Game Story, une histoire du jeu vidéo.

Grand Palais, Parijs. Tot 9 januari 2012, dageljks van 12 tot 22 uur, dinsdag gesloten.

De website rmngp.fr/game-story is opgezet als een denkbeeldige wereld, met video's over oude games, interviews met bekende spelers en ontwerpers als Eric Chati (Another World) en Frederick Raynal (Alone in the Dark).

Het retrospel Game Story is gratis beschikbaar als app en op android market.

Op de site mo5.com is een virtueel museum voor digitale cultuur te vinden.

HISTORISCH OVERZICHT

¿1972 Pong

Twee strepen en een balletje volstaan om de flipperkasten uit Arcade-speelhallen te verdringen. Elektronisch kaatsspel Pong is een succes, ook omdat het een spel voor twee is.

¿1978 Space Invaders

Schieten en beschoten worden; dat is sinds Space Invaders het wezen van videospellen. Buitenaardse wezens van een paar pixels voeren precisie bombardementen uit.

¿¿1980 Pacman¿¿

Eten of gegeten worden, dit keer. Een hapklare variant van de schietspellen wordt een wereldhit. Pacman doolt door het labyrint en bereikt nieuwe niveaus. Er schijnen er 256 te zijn.

¿1986 Super Mario

Schattige figuurtjes als Kirby, Fantasy Star en Alex Kidd veroveren de markt en zien er heel wat beter uit dan hun voorgangers. Meest succesvol is Mario, het kereltje met snor en pet, dat heel wat generaties zal overleven.

¿1991 Another World

De French Touch slaat toe in het videodesign. De esthetiek is ontleend aan speelfilms, de verhaallijn is zorgvuldig. De decors zijn realistisch.

¿1996 Tomb Raider

Een vierde generatie spellen weet de suggestie van diepte te wekken: de derde dimensie doet zijn intrede. De kreunende, steunende Lara Croft, zwaar bewapend en schaars gekleed, groeit uit tot icoon.

¿2005 Met handen en voeten

De hand wordt console, de speler kan fysiek aan de slag. Met gebaren speelt hij honkbal, golf of bowling, schiet tegenstanders neer of leert dansen. De resultaten verschijnen op het scherm.

¿Na 2007 Smartphone

Smartphone, iPad, Nintendo Ds en andere apparaten verhogen de mobiliteit en dwingen de producenten tot een nog grotere wendbaarheid. Oude helden als Super Mario komen terug in een moderne gedaante.

undefined

Meer over