VIETNAMESE LOEMPIA HEEFT WEINIG CULTURELE WAARDE

HET was niet echt een leuk uitje voor Wim Deetman. Na een doorwaakte nacht begaf de Haagse burgemeester zich vorige week woensdag in de Stationsbuurt onder het volk, waar hij de volle laag kreeg....

De woede over de gewelddadige politieke acties van de Koerden ging gepaard met de bekende uitingen van ongenoegen over de aanwezigheid van een grote hoeveelheid buitenlanders in ons land. Nu spreekt het voor redelijke mensen vanzelf dat de allochtoon niet moet worden aangekeken op de rotzooi die een kleine groep nieuwkomers veroorzaakt. Tegelijkertijd moet evenwel worden vastgesteld dat de massale komst van migranten het leven er in Nederland op sommige terreinen inderdaad niet makkelijker op heeft gemaakt.

Onlangs besprak de criminoloog Chris Rutenfrans in een spraakmakende beschouwing in Trouw weer eens een paar onderzoeken waaruit blijkt hoe omvangrijk de criminaliteit onder etnische minderheden is. Tevens maken deze onderzoeken aannemelijk dat er verband bestaat tussen de hoge criminaliteitscijfers en de cultuur van in het bijzonder Marokkanen en Antillianen.

Deze pijnlijke constatering ondermijnt het zorgeloze geloof in de waarde van het multiculturalisme. Tal van hoogwaardigheidsbekleders, met onze vorstin voorop, onderstrepen al jarenlang de enorme culturele waarde van onze migranten. Jammer is dat de liefhebbers van de kleurrijke maatschappij vaak niet zo goed kunnen uitleggen waarin precies de verrijking schuilt. Meestal wordt volstaan met een verwijzing naar Vietnamese loempia's en andere exotische lekkernijen. In een essay in het nieuwe nummer van Liberaal Reveil schrijft David Pinto welhaast lyrisch over de vreemde spijzen die onze boerenkool en stamppot naar de achtergrond zouden hebben gedrongen.

Nu vormt het aanprijzen van drank en voedsel als de hoogtepunten van een bepaalde cultuur enigszins een zwaktebod. Het rechtvaardigt ook nauwelijks een grootschalige immigratie. Het is fijn dat we hier nu Japanse restaurants kunnen bezoeken, maar daarvoor hoefden zich - gelukkig - niet driehonderdduizend Japanners in ons land te vestigen.

Buiten het culinaire domein is de invloed van andere culturen op de onze erg bescheiden gebleven. Weinig Nederlanders hebben bijvoorbeeld islamitische praktijken of normen en waarden overgenomen. Zij hebben niet na kennismaking met allochtone gewoonten geconcludeerd dat het wel aardig is om voortaan vrouwen hoofddoekjes te laten dragen. Of dochters uit te huwelijken. Of op te roepen tot het vermoorden van schrijvers. Of ritueel te slachten. Of homoseksualiteit als een perversiteit te veroordelen.

Van een wisselwerking tussen de culturen is dus nauwelijks sprake. In het bijzonder allochtone jongeren conformeren zich grotendeels aan onze levensstijl, maar een aanpassing in omgekeerde richting valt praktisch niet waar te nemen. Daarom ook spreekt het Sociaal en Cultureel Planbureau in het Sociaal en Cultureel Rapport 1998 liever van een multi-etnische dan van een multiculturele samenleving.

De multi-etniciteit frustreert wel de verwezenlijking van een aantal nobele doeleinden van de autoriteiten. Politici hebben tegenwoordig de mond vol van gemeenschapszin en burgerschap. Maar het gevoel van gemeenschap wordt aangetast door het naast elkaar bestaan van groeperingen die moeizaam met elkaar communiceren. Culturele verschillen staan sociale cohesie in de weg.

En allochtonen die zich in hun vrije tijd met behulp van schotelantennes het liefst richten op de cultuur van het land van herkomst, blinken over het geheel genomen niet uit door hun bijdrage aan versterking van het sociale weefsel van de Nederlandse maatschappij. De deelname van migranten aan maatschappelijke organisaties is uiterst beperkt.

Onze cultuur is de beste luidde de rake titel boven het artikel van Rutenfrans. De westerse cultuur biedt niet alleen meer kans op welvaart, zij kent het individu ook een autonome waarde toe en respecteert, grosso modo, de mensenrechten.

Dat onze beschaving zo vitaal en waardevol is, komt onder meer door haar openheid, flexibiliteit en verdraagzaamheid. Met deze sterke eigenschappen zal zij vermoedelijk ook wel het hoofd weten te bieden aan de multiculturele uitdagingen. Het gaat in ieder geval veel te ver om het allochtonenvraagstuk af te schilderen als een tijdbom onder de samenleving die elk moment kan ontploffen.

Wel wordt het eens tijd te stoppen met de retoriek over de zegeningen van de multiculturele samenleving, irreële praatjes die bij de doorsnee burger alleen maar hoongelach en irritatie veroorzaken. Die burger ziet aanmerkelijk hogere criminaliteit, een premier met lijfwachten, toenemende spanningen tussen bevolkingsgroepen, maatschappelijke segregatie, een overbelaste verzorgingsstaat. En die burger vraagt zich af of dat allemaal niet een beetje hoge prijs is voor een verrijking van onze keuken.

Meer over