Vierdaagse lesweek is geen gekke noodoplossing

Is een vijfdaagse schoolweek beter voor de kinderen dan een vierdaagse? Niemand die het zeker weet. Nergens krijgen kinderen méér lesuren dan in de Verenigde Staten....

Van onze verslaggeefster Margreet Vermeulen

Toch geniet de vijfdaagse lesweek alom de voorkeur, binnen en buiten Nederland. Ervaren leerkrachten wijzen op de korte spanningsboog van kinderen. Ook staatssecretaris Adelmund van Onderwijs benadrukt dat de concentratie van kinderen 's morgens het grootst is. Maar de pedagogische en didactische voordelen van de vijfdaagse lesweek staan helemaal niet ter discussie.

Dat de vijfdaagse lesweek ter discussie staat, komt omdat die op veel scholen de facto al niet meer gehanteerd wordt. Met name in de Randstad worden schoolklassen regelmatig naar huis gestuurd of over andere klassen verspreid. De Amsterdamse Pieter Hooglandschool kon het afgelopen jaar 122 keer geen vervanger vinden voor afwezige leerkrachten. De kinderen werden bij andere klassen ingedeeld of naar huis gestuurd.

De Amsterdamse school vormt geen uitzondering. Het lerarentekort tast de kwaliteit van het onderwijs aan, zo blijkt uit rapportages van het ministerie van Onderwijs en de Onderwijsinspectie. De vraag is nu of een vierdaagse lesweek in deze tijden van schaarste wellicht een minder slechte oplossing is dan het opdelen of het naar huis sturen van klassen.

In plaats van deze discussie aan te gaan, overweegt staatssecretaris Adelmund de vierdaagse lesweek te verbieden. Opmerkelijk voor een bewindsvrouw die zo graag wilde breken met de Zoetermeerse traditie om voor elk probleem een regel in te voeren. 'Ik wil niet alleen van boven opleggen. Ik geloof in het enthousiasme en het verantwoordelijkheidsgevoel van leraren en school', zei Adelmund. 'Scholen moeten zelf die vijfdaagse schoolweek wíllen.'

Sommige scholen wíllen die vijfdaagse schoolweek niet meer - al gaan ze niet bepaald lichtvoetig over tot het invoeren van lesvrije dagen. Voor zover bekend is er zelfs nog niet één school met een heuse vierdaagse lesweek terwijl dat wettelijk voor de eerste vier klassen geoorloofd is. Het meest vergaand is het 'Diemense model', waarbij de kinderen in de eerste vier klassen om de week een vrije vrijdag hebben. Andere scholen houden het op een lesvrije dag per maand of zelfs nog minder

Op die lesvrije dag kunnen leerkrachten hun ADV-dagen opnemen. Dat scheelt in het regelen van vervanging. Een beetje slimme roosteraar creëert daarmee bovendien door de hele week lesvrije uren waarin leerkrachten extra dingen op poten kunnen zetten, zoals computeronderwijs. Die lesvrije leerkracht is ook de aangewezen figuur om een zieke collega te vervangen.

Op de meeste scholen komt de vervanging van zieke leerkrachten op het bordje van de remedial teacher en de intern begeleider. Specialisten die probleemkinderen en kinderen met een achterstand moeten bijspijkeren. Scholen die zo opereren, geven voor het oog keurig vijf dagen per week les, maar ze schieten tekort als het om hun pedagogische opdracht gaat.

De vierdaagse lesweek - of de minder extreme 'Diemense variant' - is een noodoplossing. En wat in Diemen werkt, werkt misschien in Apeldoorn niet. Dat hangt af van de docenten, de omvang van het lerarentekort, de beschikbaarheid van vervangers. Maar ook van de ouders. Waar twee ouders van de Amsterdamse Pieter Hooglandschool volgende week via een kort geding een vierdaagse lesweek proberen af te dwingen, probeerde een ouder in Diemen dat vorig jaar juist via de rechter te voorkomen. Vergeefs. Want tegen een vierdaagse lesweek voor klas één tot en met vier verzet de wet zich niet. Nog niet, tenminste.

Meer over