Vier jaar na 'eerste oorlog' zijn kansen Kroatië gekeerd

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM Ruim vier jaar na het uitbreken van de 'eerste Kroatische oorlog', in juli 1991, vielen Kroatische troepen vrijdagochtend de Krajina binnen....

1990

* april: Franjo Tudjman verkozen tot president van Kroatië, dat op dat moment nog deel uitmaakt van Joegoslavië.

Discriminerende maatregelen jegens Kroatische Serviërs.

* augustus: Gevechten tussen Kroaten en Serviërs in Knin.

1991

* 28 februari: Proclamatie Autonome Servische Regio Krajina in de voormalige provincie Knin.

* 1 en 2 maart: In Pakrac, in West-Slavonië, vinden botsingen plaats tussen Kroaten en Serviërs. Het Joegoslavisch Nationaal Leger (JNA) grijpt in.

* april: Servische strijders in de Krajina, de Marticevci, veroveren door Kroaten gecontroleerde gemeenten en doden Kroatische burgers.

* mei: Bij botsingen tussen de Kroatische politie en burgers komen in Borovo Selo zestien mensen om het leven.

* 25 juni: Kroatië en Slovenië roepen de onafhankelijkheid uit.

* 3 juli: Glina, zestig kilometer ten zuiden van Zagreb, wordt ingenomen door Krajina-Serviërs. Begin van de oorlog. Tussen de Kroatische Nationale Garde enerzijds en Servisch-Kroatische eenheden en het JNA anderzijds vinden gevechten plaats in oost-Kroatië. Duizenden mensen vluchten naar Vojvodina.

* 22 juli: Bij de hevigste gevechten tot dan toe komen in oost-Kroatië 21 mensen om. Tudjman waarschuwt voor 'totale oorlog'. Uit Oost-Slavonië vluchten duizenden Kroaten voor oprukkende Serviërs richting Zagreb.

* 4 augustus: Zagreb verbreekt alle banden met Belgrado.

* 13 augustus: Uitroeping van de Servische Autonome Regio van West-Slavonië.

In de maand augustus ontwikkelt het conflict zich tot een oorlog op grote schaal. Rond Osijek, in oost-Kroatië, vinden hevige gevechten plaats. Op 25 augustus voert het JNA zware bombardementen uit op Vukovar en Vinkovci. In de Krajina wordt een algehele mobilisatie uitgeroepen. De oorlog heeft tot dan aan circa vijfhonderd mensen het leven gekost. Volgens het Rode Kruis hebben 90 duizend mensen hun huis moeten verlaten, zijn 48 duizend Serviërs naar Servië en 30 duizend Kroaten naar Kroatisch gebied gevlucht.

Begin september is een derde van Kroatië in Servische handen. De zwaarste gevechten tot dan toe breken uit, omdat beide partijen hun postities willen verstevigen voor de vredesconferentie van Den Haag.

* 11-12 september: Kroatische steden zwaar gebombardeerd door het JNA.

* 19 september: Het JNA rukt vanuit Servië op naar oost-Slavonië.

De berichten over wreedheden jegens de burgerbevolking nemen in aantal toe. Begin oktober moorden Servische strijders Kroatische dorpen rond Karlovac uit en richten Kroaten in Gospic een bloedbad aan onder Servische burgers. De oorlog lijkt voor Kroatië verloren te gaan. Honderden Kroatische burgers komen om bij bombardementen en beschietingen. Tudjman roept een algemene mobilisatie uit.

* 1 oktober: Offensief van het JNA in oost-Kroatië en rond Dubrovnik.

* 18 november: Val van Vukovar in Oost-Slavonië, het symbool van het Kroatische verzet tegen de Serviërs, na drie maanden van bijna onafgebroken Servische beschietingen.

* 6 december: Nieuw offensief van het JNA tegen Dubrovnik en Osijek. Osijek wordt veroverd, in Dubrovnik wordt 30 procent van de gebouwen vernietigd of beschadigd.

* 19 december: Proclamatie van de Servische Republiek Krajina (RSK), die de Servische gebieden in Kroatië - de Krajina, oost- en west-Slavonië - verenigt en bijna een kwart van het Kroatisch territorium beslaat.

1992

* 2 januari: Wapenstilstand tussen JNA en Kroatië, na bemiddeling van de speciale afgezant van de VN, Cyrus Vance.

Naar schattingen van de mensenrechtenorganisatie Helsinki Watch heeft de eerste Kroatische oorlog aan tienduizend mensen het leven gekost en zijn er vijfduizend vermisten. In november noemt Kroatië officieel een aantal van zesduizend doden en 21 duizend gewonden. Het Rode Kruis schat dat er veertienduizend mensen worden vermist.

De oorlog heeft een enorme vluchtelingenstroom op gang gebracht. Volgens cijfers van het Internationale Rode Kruis zijn uit de door de Serviërs veroverde gebieden 180 duizend Kroaten naar Kroatisch territorium gevlucht. In de Krajina verblijven 35 duizend Servische vluchtelingen uit Kroatië, in Servië 167 duizend. Twintigduizend Kroaten uit Oost-Slavonië zijn uitgeweken naar Hongarije en Bosnië-Herzegowina heeft een gemengde vluchtelingenstroom van 87 duizend mensen te verwerken gekregen.

1993

* januari: De Kroaten heroveren een strategisch belangrijke brug over de baai van Maslenica op de Serviërs. De brug verbindt noord- en zuid-Kroatië. Ook het vliegveld van Zadar en gebied in de buurt van Split worden heroverd.

* september: Het Kroatische leger herovert in de Medak-regio, 200 kilometer zuidelijk van Zagreb, verschillende dorpen op de Serviërs.

1994

* 30 maart: Kroatië en de Krajina-republiek sluiten een wapenstilstandsverdrag.

1995

* 8 februari: De RSK breekt de economische en politieke onderhandelingen met Zagreb af.

* 2 mei: Het Kroatische leger herovert West-Slavonië, een van de drie Servische gebieden in Kroatië. Vierhonderd Servische soldaten worden gedood. Zagreb wordt op 2 en 3 mei vanuit de Krajina beschoten met raketten. Er vallen zes doden.

* 4-5 juni: Samen met de Bosnische Kroaten van het HVO neemt het Kroatisch leger strategische stellingen in rond Knin.

* 22 juli: Ondertekening militair verdrag tussen Kroatië en de Bosnische regering, naar aanleiding van de Servische opmars in de Bihac-enclave in west-Bosnië.

* 28 juli: De Serviërs in Bosnië en die in de Krajina roepen de staat van oorlog uit. Kroatië verovert Grahovo en Glamoc in tot dan door Serviërs gecontroleerd gebied in west-Bosnië.

* 4 augustus: Het Kroatisch leger valt met een troepenmacht van 100 duizend soldaten de Krajina binnen. Begin van de tweede Kroatische oorlog.

Meer over