Verzet tegen toetreding Oost-Europeanen kansloos; Amerikaanse Senaat voor uitbreiding NAVO

De Amerikaanse Senaat zal vanavond of mogelijk vrijdag met overweldigende meerderheid de uitbreiding van de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO) met Polen, Hongarije en Tsjechië steunen....

Van onze correspondent

Oscar Garschagen

WASHINGTON

Deze uitslag werd door de Republikeinse leiders van de Senaat en door het Witte Huis beschouwd als het politieke signaal dat er zich een tweederde meerderheid heeft gevormd die de wijziging van het NAVO-verdrag zal ratificeren. Uitbreiding van de NAVO met drie Oost-Europese landen is het hoofdpunt van president Clintons beleid ten aanzien van Europa.

Na de stemming over het kosten-amendement van de Democratische senator Harkin uit Iowa zei meerderheidsleider Lott dat hij vandaag of uiterlijk vrijdag over de uitbreiding wil stemmen. De kosten van de uitbreiding vormden de meest omstreden kwestie in het Amerikaanse debat over de nieuwe NAVO.

Een helder beeld van de werkelijke kosten heeft de Senaat niet gekregen, omdat de schattingen uiteenlopen van 1,5 miljard dollar tot 125 miljard dollar in de komende tien jaar. Die schattingen zijn sterk afhankelijk van de vooronderstellingen, de verschillende oorlogscenario's en de mate waarin Amerikaanse ondernemingen erin zullen slagen defensie-orders in de drie landen in de wacht te slepen. Voor alle duidelijkheid gebruikt de Senaat in het weinig spannende debat de jongste ramingen van het Pentagon: totale kosten 1,5 miljard dollar, waarvan 400 miljoen dollar door de VS betaald zal worden.

Volgens de Democratische senator Lieberman, die zich heeft opgeworpen als een van de belangrijkste woordvoerders voor uitbreiding, is dat afgezet tegen de kosten van de Koude Oorlog 'een koopje'. Hij wees er ook op dat de werkgelegenheid van tienduizenden Amerikanen met uitbreiding gediend is.

Tegenstanders van de uitbreiding zullen vandaag nog proberen de uitbreiding van de NAVO te koppelen aan de uitbreiding van de Europese Unie. De Democraat Moynihan (New York) en de Republikein Warner (Virginia) spanden zich in om steun te verwerven voor een amendement met die strekking. Als de Senaat dit amendent aanvaardt, wordt NAVO-uitbreiding met jaren vertraagd.

Volgens Republikeinse en Democratische leiders zal ook dit amendement worden verworpen, omdat de overgrote meerderheid van mening is dat de drie Oost-Europese landen het recht hebben te worden toegelaten tot 'de familie van de vrijheid', zoals senator Lieberman het noemde. Het argument van de minderheid dat uitbreiding in Rusland zal worden uitgelegd als een vijandig gebaar heeft in de debatten in de Senaat weinig weerklank gevonden.

Voorstanders wezen erop dat de samenwerking tussen de NAVO en Rusland uitstekend verloopt en dat het verzet moeten worden beschouwd als nationalistische retoriek van een kleine groep Russen. Volgens de Republikeinse senator Roth (Delaware) is uit opinieonderzoek van Gallup gebleken dat een meerderheid van de Russen begrip heeft voor de wens van de drie Oost-Europese landen toe te treden tot de NAVO.

Andere voorstanders lieten zich leiden door de hoop dat uitbreiding zal leiden tot defensie-orders, die weer ten goede komen aan hun staten. Senatoren van Oost-Europese afkomst, zoals de Democrate Barbara Mikulski uit Maryland, baseren zich op de ervaringen en emoties van hun families en vroegere landgenoten.

'Als een Poolse Amerikaan weet ik dat het Poolse volk er nooit voor gekozen heeft om achter het IJzeren Gordijn te leven. Als de NAVO niet open staat voor Polen, blijft dat IJzeren Gordijn in de belevenis van veel Polen bestaan en zal de onnatuurlijke grens in stand worden gehouden, zelfs lang na de ondergang van het Sovjet-imperium', aldus Mikulski, een vertegenwoordigster van de linkervleugel van de Democratische Partij.

Het debat in de VS over uitbreiding is laat op gang gekomen en heeft zich beperkt tot het buitenlandspolitieke establishment en de opiniepagina's van enkele grote kranten. De meest uitgesproken tegenstander in de media is The New York Times en enkele columnisten van deze krant.

In het bedrijfsleven begonnen de ludieke ijsmakers Ben & Jerry een campagne tegen uitbreiding. Volgens de Times is uitbreiding een historische en strategische vergissing omdat de voormalige vijand (Rusland) niet wordt omarmd, maar buitengesloten. Uit peilingen is gebleken dat een overgrote meerderheid van de Amerikanen al in een vroeg stadium de uitbreiding steunde. Daar is geen verandering in gekomen.

Meer over