'Verwijtbaar' werkloze krijgt minder snel uitkering: Werknemer moet zich met hand en tand tegen ontslag verzetten

Bijna acht jaar werkte hij als personeelsadviseur bij een middelgroot bankbedrijf. Er was niets op hem aan te merken; altijd op tijd, bijna nooit ziek, voorkomend....

Van onze verslaggever

Peter van den Berg

AMSTERDAM

Het bankbedrijf stelt een vertrekregeling voor en stuurt het aan op een akkoordje. De man stemt in met de regeling, zij het dat hij formeel protest aantekent bij de kantonrechter. Deze ontbindt het dienstverband en doet de zaak snel af. 'Het is niet aan de werknemer te wijten dat het zo is gelopen.' Het bedrijf tevreden, de functionaris content.

Maar met het ingaan van de nieuwe Wet Boeten verandert het een en ander.

In een soortgelijke zaak die na 1 augustus door de kantonrechter wordt behandeld, kunnen werkgever en werknemer het niet meer op een akkoordje gooien.

'Na morgen komt het ingewikkelder te liggen', legt E. van der Molen uit. Hij is directeur van de Centrale Rechtskundige Dienst van de FNV. 'De vraag die nu wordt gesteld is of deze man zich wel voldoende inhoudelijk verweerd heeft tegen het dreigende ontslag.'

De bedrijfsvereniging kan tot de conclusie komen dat de werknemer zich te weinig teweer heeft gesteld tegen zijn ontslag. Is er dan sprake van verwijtbaar ontslag? In de nieuwe wet kan dat leiden tot tijdelijke inhouding van de WW-uitkering en in het ergste zelfs tot een weigering van de WW.

Was het gedrag van de verkoopster in een modezaak verwijtbaar? Ze kreeg onenigheid met haar baas over haar vakantiegeld. De ruzie liep zo hoog op, dat de verkoopster het geld waarop ze recht meende te hebben, uit de kas haalde. Wel legde ze er een briefje bij dat ze het geld vast meegenomen had. Ontslagen wegens diefstal?

Of de gerenommeerde boekhouder, al twintig jaar in dienst. Hij boekte voor een weekeinde een paar duizend gulden over naar zijn privérekening. Om een verslaafd neefje die in de penarie zat, even financieel te helpen. Na het weekeinde zou het bedrag worden teruggeboekt. De overboeking werd ontdekt. Ontslag op staande voet wegens verduistering, of een regelingetje?

Vrijblijvendheid is verleden tijd. 'De nieuwe wet is een scherpe bijstelling van het oude beleid', zegt P. de Casparis, juridisch stafmedewerkster van de Rechtskundige Dienst van de FNV.

'Kunnen wordt moeten. Vroeger konden onterecht verleende uitkeringen worden teruggevorderd, nu is er de plicht. Bedrijfsverenigingen krijgen een extra instrument om bij fraude een boete op te leggen. De keuze vervalt, het moet nu. Er treedt een zekere verzakelijking op', constateert Casparis.

Dat vindt Van der Molen ook. 'Tot nu toe werd de sanctie gekoppeld aan de ernst van de overtreding. Sancties werden ''uitgewogen''. Dat is er nu niet meer bij. Kon je in de oude wet nog spreken over een soort lijfstraf, nu zou je kunnen zeggen dat er direct sprake is van de guillotine.'

Wordt er vanaf 1 augustus met scherp geschoten? 'Ik heb mijn twijfel over de uitvoerbaarheid van de nieuwe wet', zegt Van der Molen.

'Ook deze wet is op uitvoeringsniveau niet goed getoetst. De kans bestaat dat de hele operatie vastloopt. Dat er een enorme overkill ontstaat. Werknemers zullen zich zeker in het begin tot het uiterste moeten gaan verzetten tegen ontslag. Maar er is ook weer geen reden tot paniek. In theorie kan er met scherp geschoten worden, maar in de praktijk kunnen het losse flodders zijn.'

Meer over