Reportage

Verwarring en onzekerheid over Franse gezondheidspas, bij inwoners van Lille en bij toeristen

Op 12 juli kondigde president Macron aan dat alle volwassenen een bewijs van vaccinatie, herstel van covid-19 of een negatieve testuitslag moeten kunnen tonen. Maar de invoering is uitgesteld. Sommigen hopen op afstel. ‘Ik heb afgelopen zondag hier in Lille geprotesteerd.’

Nederlandse toeristen ondergaan een toegangscontrole met coronacheck bij het Museum voor Schone Kunsten in Lille. De Franse autoriteiten hebben uitbreiding van de verplichting een gezondheidspas te tonen met een week uitgesteld.  Beeld Rebecca Fertinel
Nederlandse toeristen ondergaan een toegangscontrole met coronacheck bij het Museum voor Schone Kunsten in Lille. De Franse autoriteiten hebben uitbreiding van de verplichting een gezondheidspas te tonen met een week uitgesteld.Beeld Rebecca Fertinel

‘Vanaf zondag mogen gasten alleen nog ons terras op met een gezondheidspas.’ De blonde Candice Bignot (30) poetst de ramen van haar café in de historische binnenstad van Lille. Het is woensdagmiddag net na drie uur, een klein uur voor de terrassen opengaan. ‘En wij moeten dat gaan controleren’, zegt ze. ‘Dat geeft veel stress.’

Het controleren van al haar klanten is niet het enige dat Bignot hoofdpijn bezorgt. ‘Pas morgen krijg ik mijn tweede prik’, vertelt ze. Dan duurt het nog een week voordat de gezondheidsapp groen licht geeft. Tot die tijd moet de caféhouder zich om de dag laten testen om naar haar werk te kunnen.

Met haar partner Louis Botte (31) runt Bignot sinds vijf jaar La Biche et Le Renard (de hinde en de vos), een café dat ook sokken, zadelhoesjes en petten verkoopt. Bignot maakt zich grote zorgen over de strengere maatregelen. Bezoekers die de regels schenden, kunnen een boete van 135 euro krijgen. Voor de uitbaters geldt de eerste keer een waarschuwing, daarna kan een zaak voor maximaal zeven dagen worden gesloten. ‘Ik verwacht veel politiecontrole’, zegt Bignot met gefronste wenkbrauwen.

Langeafstandsreizen

Op 12 juli kondigde president Macron in een televisietoespraak de nieuwe maatregelen aan. Voortaan moeten alle volwassenen een bewijs van vaccinatie, herstel van covid-19 of een negatieve testuitslag kunnen laten zien, zo liet hij weten. Sinds 21 juli is de gezondheidspas verplicht in musea, bioscopen en pretparken. Zondag zou de regel ook gaan gelden in cafés, restaurants, ziekenhuizen en voor langeafstandsreizen per vliegtuig, trein of bus.

Macron hoopt met de maatregel de Franse bevolking over te halen om zich te laten vaccineren. In Frankrijk staan van oudsher veel mensen sceptisch tegenover vaccinatie. Maar wie de prik blijft weigeren, zal zich enkel om een terrasje te pakken elke 48 uur moeten laten testen. Ook voor Nederlandse toeristen leveren de nieuwe regels flink wat hoofdbrekens op. In steden is geen gebrek aan testlocaties, maar dat is op het platteland wel anders. Bovendien zijn de testen sinds kort niet meer gratis voor buitenlanders.

Voor hen kwam er woensdagmiddag goed nieuws: regeringswoordvoerder Gabriel Attal kondigde tot ieders verrassing aan dat de uitbreiding van de gezondheidspas minstens een week wordt uitgesteld. De Constitutionele Raad heeft meer tijd nodig om zich over de wet te buigen en komt pas op 5 augustus met zijn advies, zo verklaarde de woordvoerder het uitstel.

Het nieuws brengt verwarring en onzekerheid. Lang niet alle Fransen en toeristen hebben door dat de regel is opgeschort, Franse media speculeren over verder uitstel en mogelijke wetswijzigingen en Attal verzekert intussen dat de wet op 9 augustus definitief in werking zal treden.

De regering heeft er belang bij de wet zo snel mogelijk in te voeren. De coronacijfers in Frankrijk lopen snel op, mede vanwege de zeer besmettelijke deltavariant. Sinds 1 juli is het aantal besmettingen vertienvoudigd, van minder dan 2 duizend besmettingen per dag naar meer dan 20 duizend. De Franse besmettingsgraad ligt nu hoger dan die in Nederland. Ook het aantal coronapatiënten in de ziekenhuizen en het aantal sterfgevallen neemt weer toe.

Fontein

Op de centraal gelegen grote markt van Lille rust een jong stel even uit op de rand van de klaterende fontein. Ze zijn beiden volledig gevaccineerd. ‘Ik wil vrij zijn om te doen wat ik leuk vind, zoals sporten en vrienden en familie ontmoeten’, zegt Antonin Duvaux (20). ‘Het is belangrijk dat we ons laten vaccineren, anders blijven we nog jaren vastzitten in deze situatie’, voegt Alice Delhorme (19) toe. De twee staan vierkant achter de gezondheidspas. ‘Het is een goede manier om mensen over te halen’, zegt Duvaux. ‘Veel mensen gaan het uit zichzelf niet doen.’

Er is ook weerstand. Elk weekend vinden verspreid over Frankrijk demonstraties plaats tegen de ‘gezondheidsdictatuur’. Vorige week gingen in het hele land meer dan 160 duizend mensen de straat op. De demonstranten vinden dat de gezondheidspas het voor ongevaccineerden haast onmogelijk maakt deel te nemen aan de maatschappij.

‘Ik heb afgelopen zondag hier in Lille geprotesteerd’, vertelt Amar Achouri (40). ‘Die pas leidt tot een tweedeling in de samenleving.’ De chauffeur drinkt een espressootje op het terras. Onder zijn pet door kijkt hij met een glimlach naar de voorbijgangers. ‘Waarom zou ik me steeds laten testen? Ik voel me heel gezond.’ Op de vraag waarom hij niet gevaccineerd is, gaat Achouri rechtop zitten. ‘Ik ben bang. Een familielid hield zijn telefoon tegen zijn bovenarm’, zegt hij, terwijl hij naar zijn schouder wijst. ‘En die bleef hangen! Wat zit er in dat vaccin?’

Vier miljoen prikken

Ondanks de protesten heeft de invoering van de pas het gewenste effect. Toen Macron de maatregelen aankondigde, was ongeveer 53 procent van de bevolking gedeeltelijk of volledig gevaccineerd. Sindsdien heeft Frankrijk een inhaalslag gemaakt; in twee weken zijn meer dan vier miljoen prikken gezet. Macron liet vrijdag op Twitter weten dat nu 60 procent van de bevolking is ingeënt.

En wie nog steeds geen prik wil, kan in Lille ook na 9 augustus nog zonder al te veel problemen het terras op. Bij de Aprium Pharmacie hoef je niet eens naar binnen om je te laten testen. Met afzetpaaltjes en schotten is de ingang van de apotheek omgetoverd tot een walk-through-teststraat. Terwijl je in de rij staat, kun je vast de QR-code scannen en het formulier invullen. Grote posters beloven dat de uitslag binnen een kwartier in de app staat.

Aan het eind van de middag begint het terras van La Biche et Le Renard vol te lopen. De uitbaters zijn blij met het aangekondigde uitstel. ‘Voor ons is dit een opluchting. Het maakt ons werk gemakkelijker en het is ook fijner voor de gasten’, zegt Botte. Als het aan hem ligt is iedereen welkom, met of zonder vaccinatie.

Meer over