Verwanten van gehandicapten onthutst over misstanden zorg

Clara en Pieter Huijbers willen niet met hun echte naam in de krant. Maar ze willen wel vertellen hoe hun verstandelijk en lichamelijk gehandicapte zoon drie jaar geleden bijna werd gewurgd door een verstandelijk gehandicapte medebewoner, en met gillende sirenes naar het ziekenhuis gebracht moest worden....

Van onze verslaggeefsters Map Oberndorff en Margreet Vermeulen

Het drama in de vestiging Ermelo van zorginstelling ’s Heeren Loo, waarbij een bewoonster in coma raakte na mishandeling door een medebewoner, is ingeslagen als een bom in de wereld van verstandelijk gehandicapten. Verzorgenden en familieleden van cliënten debatteren op internet – over de misstanden in deze tak van de zorg. ‘Van mijn collega’s komt 40 procent uit de bouw, logistiek of administratie’, klaagt een verzorgende op de site van vakbond NU’91. ‘Agressie en conflicthantering is dagelijkse routine’, meldt iemand. ‘De groepsleiding vond mijn zoon ’s ochtends badend in bloed, omdat hij ’s nachts met zijn kin op het nachtkastje was gevallen’, aldus een bezorgde moeder.

Familieleden van de bewoners van zorginstelling Sherpa hebben een openlijk conflict met de instellingsleiding. ‘De afgelopen jaren zijn zeker 160 bewoners door familie weggehaald uit onvrede over de kwaliteit van de zorg’, aldus Marijke Malsch, die zich opwerpt als spreekbuis van de verwanten. Eén van hen heeft onlangs een klacht bij de Inspectie ingediend over de medische begeleiding van een verwante in Sherpa.

Ook familieleden van de bewoners van een woonzorgproject in Utrecht hebben al jaren een conflict met ’s Heeren Loo over de zorg aan hun verwanten. ‘Ze worden niet goed begeleid. Het personeel is niet gekwalificeerd en klachten worden genegeerd’, zegt Leo Jager, voorzitter van de bewonersraad.

Daardoor lopen situaties onnodig uit de hand, vindt Els Mignon. Haar zoon mishandelde vorige maand een andere bewoonster van Leidsche Rijn, onderdeel van ’s Heeren Loo. ‘De twee kregen een conflict. Toch liet de dienstdoende begeleider ze tegen de afspraken in samen in één ruimte. Mijn zoon heeft het meisje meerdere keren geschopt en geslagen.’

Mignon vermoedt dat de begeleider van die avond geen diploma heeft. ‘Hij was de kok.’ Een werkneemster valt haar bij. ‘De kok is ongediplomeerd. Ikzelf ook trouwens.’ ’s Heeren Loo ontkent dat het om een ongediplomeerde begeleider ging en bestuurssecretaris Jan-Willem van Woensdrecht brengt het voorval terug tot ‘een client die onverwacht uithaalt’.

Verwanten en verzorgenden vinden dat hun klachten niet serieus worden genomen door de instellingsdirecties. ‘Je kunt na elk incident een formulier invullen. Van de tientallen die ik heb ingevuld en verstuurd heb ik nooit meer iets teruggezien of -gehoord’, aldus een verzorgende op internet. Ouders snappen niet ‘dat alle paviljoens ’s nachts onbemand zijn’, aldus een moeder op het net.

Het toezicht in de nacht beperkt zich tot een soort intercom die wordt afgeluisterd door de nachtwaker. Maar de zoon van Pieter Huijbers kan niet praten of schreeuwen of terugvechten. En dus hoorde de nachtwaker het niet toen Pieters zoon bijna werd gewurgd. De nachtwaker had ook niet gehoord dat de dader zijn paviljoen had verlaten en over het terrein was gaan zwerven.

‘Gelukkig gebeurde het tegen zeven uur ’s ochtends, toen de eerste personeelsleden arriveerden. Anders had mijn zoon niet meer geleefd’, aldus Huijbers. Hij voelt zich na het incident in de kou staan – ook al is hij bij de politie geweest, bij de inspectie en bij de klachtencommissie van de instelling. ‘Er worden procedures aangescherpt en protocollen aangepast, heet het dan. Maar eigenlijk gebeurt er helemaal niets.’

De onvrede is groot. Maar hardop durft bijna niemand te klagen. ‘Als ik mijn naam vermeld, ben ik binnen de kortste keren mijn baan kwijt’, aldus een verzorgende. ‘Werknemers zijn bang voor de directie’, zegt een moeder van een autistische jongen. Clara en Pieter zwijgen ook over de naam van de instelling van hun zoon. ‘We zijn zo afhankelijk van die stichting. Onze zoon woont nu thuis, maar hij heeft daar nog wel onderwijs. Als wij lastig doen, krijgt hij het misschien op zijn brood. Als je ontevreden bent over Albert Heijn ga je naar C1000. Maar dit soort reuzeninstellingen zijn praktisch monopolist in hun regio. Wij kunnen nergens anders naar toe.’

Meer over