ReportageDebat kinderopvangtoeslagen

Vertraging bij compensatie voor gedupeerden in toeslagenaffaire irriteert Kamer

De emoties lopen donderdag opnieuw hoog op als in de Tweede Kamer de toeslagenaffaire bij de Belastingdienst wordt besproken. Buiten protesteren gedupeerde ouders. Waarom gaat de compensatieregeling nu nog weer langer duren?

Staatssecretaris van Financiën Alexandra van Huffelen donderdag op het Plein in Den Haag in gesprek met gedupeerde ouders.  Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Staatssecretaris van Financiën Alexandra van Huffelen donderdag op het Plein in Den Haag in gesprek met gedupeerde ouders.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Bij de Denk-fractie heeft Alexandra van Huffelen haar krediet al weer bijna verbruikt. Staatssecretarissen die over de Belastingdienst presideren, hebben over het algemeen een korte levensverwachting. In december stuurde de Tweede Kamer Van Huffelens voorganger Menno Snel naar huis, omdat hij de gedupeerde ouders in de kinderopvangtoeslagenaffaire te weinig perspectief op compensatie bood. Fractievoorzitter Farid Azarkan van Denk ziet de houdbaarheidsdatum van Van Huffelen ook snel naderen, als het zo doorgaat. ‘Voorlopig behoudt de staatssecretaris ons vertrouwen, maar de eerlijkheid gebiedt te zeggen: hoelang nog?’

Formeel is de Tweede Kamer deze week nog met reces, maar daar is niet veel van te merken. Er is volop coalitieoverleg over de begroting, de premier en de minister van Volksgezondheid geven weer corona-persconferenties en de Tweede Kamer debatteert dat het een lieve lust is. Woensdag over de oplopende coronabesmettingen, donderdag over de kinderopvangtoeslagenaffaire.

Complexe gevallen

Zoals meestal in dit dossier lopen de emoties bij de Kamerleden hoog op. De staatssecretaris heeft heel wat uit te leggen. Dinsdag schreef ze namelijk aan de Kamer dat de hersteloperatie – het compenseren van alle ouders wier kinderopvangtoeslag ten onrechte werd stopgezet en/of teruggevorderd door de Belastingdienst – (veel) langer gaat duren dan verwacht. De speciaal voor dit doel opgetuigde Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT) moet circa 26 duizend ouderdossiers individueel beoordelen. Daar zitten veel complexe gevallen tussen, aldus Van Huffelen.

Voor de zomer stelde zij de Kamer nog in het vooruitzicht dat vrijwel alle ouders binnen een jaar geholpen zouden zijn. Tijdens de commissievergadering durft ze, ondanks stevig aandringen van de Kamerleden, geen einddatum meer te noemen.

De parlementariërs zijn daar niet gelukkig mee. GroenLinker Bart Snels is niet de enige die Van Huffelen voor de voeten werpt dat de Tweede Kamer vlak voor het reces ‘met stoom en kokend water’ een herstelwet heeft aangenomen. Die wet moest ervoor zorgen dat er snel een compensatieregeling voor de ouders zou komen. ‘En dan horen we nu dat de afhandeling enorm vertraagd wordt. Ik vind dit een onaangename verrassing.’

Maatwerk

Van Huffelen legt uit dat de vertraging mede het gevolg is van de extra eisen die de Tweede Kamer heeft gesteld. Na het advies van de commissie-Donner lag er een blauwdruk voor een compensatieregeling, maar de Tweede Kamer (en Van Huffelen zelf ook) vond die regeling te mager. Nadat Donner zijn advies had uitgebracht, kwam er namelijk veel nieuwe informatie boven water die erop wees dat er meer categorieën gedupeerden waren dan Donner had aangenomen.

Dit maakt het moeilijker een simpele standaardregeling te ontwerpen, legt Van Huffelen uit. Sommige ouders vallen in meerdere categorieën. Ook blijken nogal wat ouders meer nodig te hebben dan een financiële vergoeding. Tot wel vijfhonderd van hen zijn door de toeslagaffaire in de schulden geraakt. Zij dreigen nu hun huis uitgezet te worden of hebben andere schuldeisers aan hun broek. ‘We willen maatwerk leveren en al die problemen in één keer oplossen, want daar zijn de mensen pas echt mee geholpen’, zegt de staatssecretaris.

In juli zijn 108 ouders uitbetaald, maar dat waren relatief ‘makkelijke’ gevallen, meldt Van Huffelen. Het UHT heeft daarnaast 70 schrijnende gevallen in het vizier, waarvan er 40 nu als eersten worden geholpen. In de wetenschap dat het totaal aantal gedupeerden mogelijk 26 duizend bedraagt, is dat geen indrukwekkend tempo.

Een aantal fracties wil nu dat Van Huffelen bekijkt of ze alvast voorschotten uit kan betalen, opdat mensen in elk geval een deel van hun schadevergoeding op korte termijn ontvangen. De staatssecretaris belooft die mogelijkheid te zullen onderzoeken.

Buiten op het Plein staan voor het debat 50 ouders te protesteren tegen de trage molens van de parlementaire bureaucratie. Ze bieden de Kamer een manifest aan met de strekking: we willen geholpen worden, en wel nu!

Lees meer

Belastingdienst schuldig aan structurele discriminatie van mensen die toeslagen ontvingen
De Belastingdienst heeft zich schuldig gemaakt aan structurele discriminatie van toeslagontvangers. Nederlanders met een dubbele nationaliteit werden tot eind 2018 strenger gecontroleerd als ze kinderopvangtoeslag aanvroegen dan andere Nederlanders. Dit concludeert de Autoriteit Persoonsgegevens, die klaagt over tegenwerking bij haar onderzoek.

Meer over