Versterking VN wekt valse hoop

DE VN-COLONNE die zich over de Kroatische kustweg beweegt valt niet nauwelijks op in het stenige berglandschap. De vrachtauto's en pansterwagens zijn niet in het gebruikelijke wit geschilderd, maar in grijze en bruine camouflagetinten....

Maar de 12 duizend man sterke interventiemacht lijkt hetzelfde lot beschoren als alle eerder pogingen van de internationale gemeenschap om het conflict in Bosnië in te dammen. De interventiemacht zal alleen te hulp worden geroepen wanneer blauwhelmen in een levensbedreigende situatie terecht zijn gekomen.

VN-officieren in Sarajevo hadden de interventiemacht willen inzetten om - indien noodzakelijk - met geweld een corridor naar de Bosnische hoofdstad te openen. Het plan werd afgeblazen door het hoofdkwartier in Zagreb.

Niet de VN-commandant in Bosnië, de Britse generaal Rupert Smith, maar de poltieke leiding heeft de beslissende stem over de inzet van de interventiemacht. 'We moeten ons steeds afvragen: zal militaire actie de volgende stap in het vredesproces niet frustreren?' zegt een hoge VN-functionaris.

'Strategische overeenstemming' is de nieuwste slogan van de vredesmacht. Zonder grondig overleg met de Bosnische Servische leiders willen de VN geen actie ondernemen. VN-functionarissen in Zagreb benadrukken dat ook de interventiemacht zich strikt 'de spelregels van de vredeshandhaving' zal houden: 'openheid, overleg, overeenstemming'.

Het besluit om de interventiemacht naar Bosnië te sturen is haastig, onder druk van de Servische gijzelingsactie, genomen. De Westerse leiders hadden behoefte aan een demonstratie van besluitvaardigheid. Maar sommige VN-officieren vragen zich af wat de ratio is van een zwaar bewapende strijdmacht wanneer het mandaat voor

schrijft dat die alleen mag optreden met instemming van alle partijen in Bosnië.

De VN-vredesmacht heeft op het moment meer dan genoeg manschappen voor het weinige werk dat moet worden verricht. De blauwhelmen zijn niet in staat veilige gebeiden te beschermen en te demilitariseren, hebben de uitsluitingszone voor zware wapens rond Sarajevo opgegeven, en begeleiden geen humanitaire konvooien meer in Servisch gebied.

De VN-vredesmacht lijkt alle invloed op het verloop van de oorlog in Bosnië te hebben verloren. De kans dat de Serviërs, Moslims en Kroaten de komende maanden ergens 'strategische overeenstemming' zullen bereiken is klein. Nu de VN weigeren de interventiemacht tegen de Serviërs in te zetten, zijn de Moslims ervan overtuigd dat het conflict alleen op militaire wijze valt te beslissen. 'De diplomatieke resultaten zullen voornamelijk afhangen van het succes van het Bosnische leger,' verklaarde Muhammed Sacirbey, de nieuwe Bosnische minister van Buitenlandse Zaken.

Volgens militaire deskundigen is voorlopig geen van de partijen sterk genoeg om de ander te verslaan. Zowel de de Bosnische krant Oslobodenje als de commandant van het Bosnisch-Servische leger, Ratko Mladic, voorspelden onlangs 'een lange strijd'. Westerse diplomaten in het voormalige Joegoslavië zijn somber over de kansen van de nieuwe onderhandelaar Carl Bildt.

De internationale gemeenschap probeert de Servische president Slobodan Milosevic nog steeds te bewegen de internationale grenzen van Bosnië-Herzegowina te erkennen. Dat zou de druk op de Bosnische Serviërs vergroten, die halsstarrig blijven weigeren het plan van de internationale contactgroep te ondertekenen dat Bosnië ruwweg in tweeën zou delen.

Maar er zijn aanwijzingen dat Milosevic het Servische leger in Bosnië blijft steunen en dat hij zal toegeven aan de internationale druk.

De VN-interventiemacht lijkt een doodgeboren kindje. De tanks, helikopters, artillerie en de duizenden soldaten wekt verwachtingen die de VN-leiding, gezien het huidige mandaat, niet kan waarmaken. De teleurstelling over het magere effect van de dure interventiemacht zal ertoe leiden dat de roep om terugtrekking van àlle blauwhelmen verder toeneemt.

De Kroaten en Moslims dreigen de komst van de rest van de interventiemacht te blokkeren als de VN niet vlug verduidelijken wat het doel is van hun aanwezigheid. Verschillende konvooien moesten de afgelopen dagen rechtsomkeert maken nog voor ze hun bases in Bosnië hadden bereikt. De zwaar bewapende eenheden lieten zich tegenhouden door de Kroatische politie in Bosnië.

Bart Rijs

Meer over