Verstandelijk gehandicapte aanrander harder aangepakt

Verstandelijk gehandicapten die andere gehandicapten seksueel misbruiken, moeten door politie en justitie vaker ter verantwoording worden geroepen. Jaarlijks worden enkele duizenden verstandelijk gehandicapten misbruikt, vaak door mede-gehandicapten....

Van onze verslaggeefster Ellen de Visser

Een werkgroep van politie, Openbaar Bestuur en gehandicaptenorganisaties komt met voorstellen over de omgang met verstandelijk gehandicapte verdachten. Die gaan nu vaak vrijuit omdat politie en justitie zich met hen geen raad weten. Het misbruik gaat daarna meestal gewoon door.

Zedenrechercheurs worstelen met deze dadergroep omdat hun handicap juridische problemen veroorzaakt. Het verhoor blijkt lastig, omdat ze zeer vatbaar zijn voor suggestie, sociaal wenselijke antwoorden geven en moeite hebben een samenhangend verhaal te vertellen. Daardoor worden ze bijna nooit ter verantwoording geroepen.

Terwijl de meeste verstandelijk gehandicapte plegers donders goed weten dat wat ze hebben gedaan niet mag, zegt de Arnhemse officier van justitie A. Brughuis, voorzitter van de werkgroep. 'Het is te simpel om te roepen: daar kunnen we niets mee. Of ik er een ronde zaak van kan maken is een tweede, maar dat is niet eens zo belangrijk. De dader moet voelen dat hij fout zit, zodat het slachtoffer zich weer veilig kan voelen en recidive wordt voorkomen.'

Volgens deskundigen, die binnenkort in een artikel in het tijdschrift voor recherche en forensische wetenschappen Modus aan het woord komen, is misbruik door verstandelijk gehandicapten verergerd sinds in het weekend 's avonds seksfilms op tv komen. De televisie fungeert voor velen als referentiekader. Vrouwen in instellingen zouden zich na die films niet meer veilig voelen.

Instellingen staan vaak machteloos. Ze hebben een zorgplicht en kunnen de plegers niet op straat zetten. Ze weten dat de politie moeite heeft met de daders en doen vaak niet eens aangifte. Dader en slachtoffer blijven vaak in dezelfde instelling wonen. Somma, de overkoepelende organisatie van Sociaal Pedagogische Diensten, schrijft in een rapport dat daders soms worden overgeplaatst zonder dat de nieuwe instelling wordt gewaarschuwd.

Brughuis vindt dat instellingen alle gevallen van misbruik door een verstandelijk gehandicapte moeten melden bij de politie. Duidelijk moet worden in welke gevallen de politie deskundigen moet raadplegen en wanneer het verhoor in een speciale studio moet plaatsvinden. Sinds vier jaar is een pool van deskundigen op afroep beschikbaar. Die mogen alleen verstandelijk gehandicapte slachtoffers horen.

'Bij verstandelijk gehandicapte daders moeten we creatief zijn', zegt Brughuis. 'Ze hoeven lang niet altijd meteen te worden vervolgd. Een stevig gesprek op het bureau met een politieman in uniform maakt vaak al veel indruk.'

De werkgroep wil ook bewerkstelligen dat zedenzaken met gehandicapte slachtoffers vaker tot een veroordeling leiden. In die zaken wordt slechts 15 procent van de daders veroordeeld, zo bleek twee jaar geleden uit onderzoek.

De werkgroep bekijkt hoe verstandelijk gehandicapten voortaan op een juridisch correcte wijze kunnen worden ondervraagd, zonder omstreden extra hulpmiddeltjes als poppen en plaatjes.

Meer over