Reportage

Versnelde boostercampagne onder hoogspanning: óók prikken met Kerstmis

De GGD’s zetten alles op alles om elke volwassene die dat wil uiterlijk eind januari zijn eerste prik te geven, blijkt bij het crisisoverleg van de GGD regio Utrecht. Een knelpunt blijft het overbelaste landelijke callcenter, dat een miljoen telefoontjes per dag krijgt.

Charlotte Huisman
Topdrukte bij de GGD’s voor de boostervaccinatie. In Puttershoek heeft de GGD Zuid-Holland Zuid een nieuwe vaccinatielocatie geopend in de voormalige discotheek Alcazar. Beeld Arie Kievit
Topdrukte bij de GGD’s voor de boostervaccinatie. In Puttershoek heeft de GGD Zuid-Holland Zuid een nieuwe vaccinatielocatie geopend in de voormalige discotheek Alcazar.Beeld Arie Kievit

Met zijn wandelstok gaat een man op leeftijd een beveiliger te lijf op een vaccinatielocatie van de GGD in de regio Utrecht. Zo boos is hij vrijdagochtend als hij hoort dat hij zonder afspraak zijn boosterprik niet kan krijgen. Op de gemeentelijke website stond abusievelijk dat dat wél mogelijk was.

‘Ik bel meteen de wethouder dat dat snel moet worden gecorrigeerd’, zegt Nicolette Rigter, directeur publieke gezondheid van de GGD regio Utrecht. Tussen de spatschermen vergadert zij vrijdagochtend met negen GGD-collega’s van het crisisteam. Onderwerp: hoe de versnelde boostercampagne te organiseren. En strubbelingen als deze zoveel mogelijk te voorkomen. ‘Hoe jammer ook, prikken mét afspraak werkt nu even efficiënter.’

9 miljoen prikken

De schermutseling met de man met de wandelstok illustreert de hoogspanning waaronder de Nederlandse boostercampagne staat. Na de Europees gezien late start op 18 november versnelde die campagne deze week voor de tweede keer flink: vóór eind januari moet van minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid elke 18-plusser die dit wil zijn boosterprik hebben gehad. Inmiddels kunnen alle 60-plussers een afspraak te maken, daarna volgen de jongeren. De minimale periode tussen de laatste reguliere vaccinatieprik en de boosterprik is ingekort tot drie maanden.

In krap anderhalve maand moeten de 25 GGD’s zo’n 9 miljoen prikken zetten. Dat loopt niet meteen op rolletjes. Het al overbelaste landelijke callcenter van de GGD liep vast toen het woensdag een miljoen telefoontjes te verwerken kreeg. Een flinke run op de boosterprik dus, wellicht vanwege de angst voor de oprukkende omikronvariant.

Druk alsjeblieft niet op de herhaaltoets van je telefoon, verzoeken de GGD’s. En maak je afspraak zoveel mogelijk online. Maar dat lukt veel ouderen niet, blijkt uit een peiling van ouderenbond ANBO. Vervolgens komen veel bellende ouderen er niet doorheen. Daardoor zouden jongere leeftijdsgroepen de prik eerder kunnen krijgen, terwijl de alleroudsten achterblijven, waarschuwt de bond.

De GGD-koepel GHOR probeert snel meer personeel op te leiden voor het callcenter. Veel gegadigden die online een boosterafspraak proberen te maken, klagen dat ze alleen opties krijgen aangeboden op verder gelegen vaccinatielocaties.

Niet te ver van huis

‘Wij horen dat mensen geen boosterafspraak wat verder van huis willen’, zegt GGD-directeur Rigter. ‘Maar ik verzoek iedereen om flexibel te zijn. Dat moeten de GGD’s ook zijn in deze megaprikoperatie. In deze regio moeten we twintigduizend mensen per dag gaan prikken, dat werkt beter met grote dan met kleine locaties.’

Hoe flexibel de GGD moet zijn, wordt duidelijk bij het Utrechtse crisisoverleg, dat dagelijks plaatsvindt. Tijdens de kerstdagen en met Oud en Nieuw prikt de GGD regio Utrecht bijvoorbeeld door. ‘Misschien wel met een kerstmuts op’, grapt een crisisteamlid.

Ook bespreekt het crisisteam de opening op 27 december van twee grote vaccinatielocaties die na de eerste vaccinatieronde in september waren gesloten: de Utrechtse Jaarbeurs en de Expo in Houten. Met een nieuw, efficiënter systeem: ‘boostergegadigden’ krijgen er een stoel toegewezen, de prikker komt langs met het vaccin. Na de prik kunnen de geboosterden op diezelfde stoel de verplichte 15 minuten bijkomen. In het oude systeem liepen de bezoekers na inenting van het prikhokje naar de wachtruimte.

Veel GGD’s zetten extra menskracht van buiten in, bijvoorbeeld militairen. De GGD regio Utrecht werkt zoveel mogelijk met eigen medewerkers, die normaliter andere taken uitvoeren, zoals in de jeugdgezondheidszorg. Zij bemensen de priklocaties tot tien uur ’s avonds: de sluitingstijd wordt mogelijk zelfs elf uur of middernacht; daarover moet het crisisteam nog besluiten.

Enorme discussies

‘Personeelsleden vragen mij of ze dicht bij huis kunnen worden ingeroosterd’, brengt een crisisteamlid in, belast met de personele bezetting. ‘Helaas kunnen we bij deze megaoperatie onmogelijk ingaan op individuele verzoeken, we vragen maximale flexibiliteit’, zegt Rigter.

‘Wat doen we met de mensen die zeggen dat ze per se een bepaald vaccin willen?’, vraagt een ander crisisteamlid. ‘Geregeld ontstaan er enorme discussies. Dan eist iemand Pfizer terwijl er Moderna wordt geprikt.’

‘We moeten strak zijn om geen tijd te verliezen’, zegt Rigter. ‘De boodschap is: er is geen keuze. Want als één team zwicht, gaat dat als een lopend vuurtje en komt er juist meer discussie. Mochten mensen onaangenaam worden, dan kan er een beveiliger bij komen.’

Rigter verwacht dat het boosteren nog wel even doorgaat na januari. In de eerste weken van februari is er een uitloop voor degenen die later in januari een afspraak maken. Daarna verwacht de GGD-directeur nog een tijd kleinere aantallen boostergegadigden: degenen die zich later hebben laten vaccineren en degenen die corona hebben gehad en zich daarom niet meteen kunnen laten boosteren. Ook is er nog een aanzienlijke groep die zich wel heeft laten vaccineren, maar twijfelt over de boosterprik. Die zou nog van gedachten kunnen veranderen.

‘Mooi om te zien, al die energie die nu vrijkomt’, zegt Rigter. ‘Maandag beginnen we op volle snelheid.’

Meer over