Verschil in sterftecijfers seksen wordt kleiner

Nederlandse vrouwen leven steeds meer zoals mannen: ongezonder. Hun levensverwachting groeit niet meer zo hard als voorheen. Vrouwen in andere Europese landen leven gemiddeld langer....

Is emanciperen ongezond? Het lijkt er wel op. De leefstijl van rebelse vrouwen gaat steeds meer op die van mannen lijken. Ze komen vaker buitenshuis, hebben banen, roken stevig, drinken een extra glas wijn en gaan dus sneller dood dan vroeger. Of is er een biologisch verschil?

Dinsdag verscheen een studie van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) waaruit blijkt dat de levens verwachting voor Nederlandse vrouwen minder stijgt. Het is niet zo dramatisch als het klinkt; vrouwen leven nog altijd langer dan mannen, ze worden ouder dan de vorige generatie, maar ze raken hun toppositie in Europa kwijt. Er zijn inmiddels andere vrouwen, zoals de Zwitserse, Spaanse en Zweedse, die ouder worden. De Nederlandse vrouw telt gemiddeld krap 81 lentes, de Spaanse bijna 84 en het gemiddelde van de Europese Unie is ruim 81.

Nederlandse vrouwen gaan sneller dood doordat ze meer roken. In de jaren zestig rookte 90 procent van de mannen en 20 procent van de vrouwen. Eind jaren zestig, toen duidelijk werd hoe ongezond sigaretten zijn, begonnen vrouwen hun inhaalslag. Vorig jaar was het verschil gedaald tot 6 procent: bij de mannen rookte 36 procent, bij de vrouwen 30 procent.

De relatie tussen roken en dodelijke longziekten staat vast. Voor ander risicogedrag is het ingewikkelder om aan te tonen of het bijdraagt aan een voortijdige dood. Of buitenshuis werken, stress en participeren in het openbare leven ongezond of juist gezond zijn, is niet duidelijk.

Stress, een moderne vrouwenkwaal, staat bekend als ziek maker. Maar een beetje oppeppende stress kan geen kwaad, integendeel. Ook werken is ongezond, althans als het gaat om banen met een lage status. Maar hoogopgeleide werknemers, met een goede sociaal-economische positie, leven juist langer.

Volgens RIVM-onderzoeker P. Kramers lopen de sterftecijfers bij mannen en vrouwen nogal uiteen. 'In landen waar het verschil groot is, knappen mannen traditioneel de meer riskante karweitjes op. In Rusland, waar het verschil elf jaar bedraagt, komt daarbij dat mannen te veel drinken en vaker slachtoffer van geweld zijn.'

In Denemarken, waar vrouwen relatief jong sterven, is vastgesteld dat hun forse participatie op de arbeidsmarkt, veel roken en 'een mannelijke leefstijl' hun gezondheid niet ten goede komt. Of dat in Nederland ook zo is, moet nog worden onderzocht. De poldervrouw is de laatste jaren meer gaan werken, maar vergeleken bij bijvoorbeeld de Franse vrouw werkt ze minder uren per week. En Françaises worden juist ouder.

Zou het misschien ook nog zo zijn dat het zwakke geslacht van nature wat gezonder is? H. Maier, onderzoeker aan het toonaangevende Max Planck Institute for Demographic Research in het Duitse Rostock, vermoedt van wel. In de hele wereld worden vrouwen ouder dan mannen .

Waarom vrouwen langer leven dan mannen, is niet bekend. Er zijn verschillende hypothesen. Seksespecifieke hormonen, zoals oestrogenen, zouden de gezondheid bevorderen. Bovendien hebben vrouwen twee X-chromosomen, mannen hebben er maar één. Volgens Maier is het mogelijk dat die twee X-chromosomen elkaar aanvullen. Als de ene niet zo'n goede kwaliteit heeft, kan de andere dat compenseren. Er is ook nog een evolutionaire verklaring. Vrouwen moeten hun nageslacht voortbrengen en opvoeden, dat geeft recht op betere overlevingskansen.

Toch verwacht Maier dat de leeftijden waarop mannen en vrouwen overlijden, steeds dichter bij elkaar in de buurt komen als hun leefstijlen meer op elkaar gaan lijken. 'Dan zal blijken hoe groot dat biologische verschil is.'

Meer over