Veroorzaker veteranenziekte verspreidt zich via minuscule druppels

De bacterie Legionella pneumophila, oorzaak van de 'veteranenziekte', werd in 1976 voor het eerst beschreven. De soort ontleent zijn naam aan een bijeenkomst van Amerikaanse oorlogsveteranen in een hotel in Philadelphia in juli van dat jaar, waarbij 221 oudstrijders longontsteking opliepen en 34 van hen overleden....

Van de bacterie, lid van een familie van meer dan dertig soorten, zijn inmiddels veertien zogeheten serotypen bekend, waarvan de typen 1, 4 en 6 het vaakst voorkomen. L.pneumophila, de meest ziekteverwekkende van de familie, komt van nature voor in het oppervlaktewater. De bacterie overleeft in het water, maar gaat zich pas (explosief) vermenigvuldigen als de watertemperatuur boven de 20 graden Celsius komt. Boven de 55 graden Celsius stopt de vermenigvuldiging.

De bacterie verspreidt zich via minuscule waterdruppels (aëresolen) in de lucht, zoals die worden verspreid door kranen, douches, luchtbevochtigers en airco-installaties. Besmetting van mens op mens is nooit aangetoond.

Voor de preventie van een legionella-besmetting is het nodig dat de temperatuur in koudwaterleidingen onder de 15 graden Celsius blijft, en die in warmwaterleidingen boven de 60 graden Celsius. Hetgeen gemakkelijker gezegd is dan gedaan. Ondanks alle voorzorgsmaatregelen worden ziekenhuizen, verpleeghuizen en bejaardenhuizen, waar zich de meest kwetsbare populatie voor legionellose bevindt, met enige regelmaat door legionella geplaagd.

Maar ook daarbuiten is het versproeien van water niet altijd veilig. Tussen 1992 en 1996 raakten zes bezoekers van een sauna in Haarlem met legionella besmet via een belucht voetenbad waarin de bacterie zich verscholen had. Twee van de zes saunabezoekers overleden aan de infectie. Ook in hotels in het buitenland of in douches op buitenlandse campings loert het gevaar. In 1996 liepen vijf Nederlandse kampeerders uit twee groepentoeristen die een trektocht door Spanje en Frankrijk maakten, legionellose op.

Legionellose, sinds 1987 een ziekte waarvan verplicht aangifte moet worden gedaan, komt met enige regelmaat in Nederland voor. In 1996 werd veertig maal aangifte gedaan, in 1997 48 maal. In het laatste jaar ging het tien maal om een in een ziekenhuis opgelopen besmetting. Negentien infecties waren in het buitenland opgelopen, twee op een camping, een via de airco van een touringcar, een in een zwembad, een in een whirlpool en een via de cv.

Meer over