Veroordeelde oorlogsbeul Touvier heeft geen spijt

Verscholen achter zijn angstaanjagende, wassen masker luisterde de Franse oorlogsbeul Paul Touvier afgelopen maandagnacht naar zijn veroordeling tot levenslange gevangenisstraf....

SJOERD VENEMA

Van onze correspondent

Sjoerd Venema

PARIJS

Na de veroordeling in 1987 van de Duitse Gestapoleider Klaus Barbie is nu voor het eerst in de Franse geschiedenis een Fransman wegens misdaden tegen de menselijkheid berecht. De militiechef Touvier werd schuldig bevonden aan medeplichtigheid bij de executie van zeven joodse gijzelaars op 29 juni 1944 in het nabij Lyon gelegen plaatsje Rillieux-la-Pape.

De verdediger van Touvier had in zijn slotpleidooi nog getracht twijfel te zaaien onder de juryleden. Volgens de advocaat had Touvier zelfs 23 mensenlevens gered, omdat de Duitsers de executie van dertig gijzelaars zouden hebben geëist als vergelding voor de moordaanslag op een staatsecretaris van het Vichy-regime door het Franse verzet.

Nog los daarvan, zo betoogde de verdediger, was de executie van de zeven gijzelaars geen misdrijf tegen de menselijkheid - waarvoor geen verjaring geldt - maar 'slechts' een oorlogsmisdrijf en dus verjaard.

De juryleden kozen na vijfeneenhalf uur beraadslaging de kant van de procureur-generaal. Touvier heeft zich volgens de jury wel degelijk schuldig gemaakt aan een misdaad tegen de menselijkheid, door zorgvuldig joodse slachtoffers te selecteren voor de vergeldingsactie. Een achtste geselecteerde, de gevangen verzetsstrijder Louis Goudard, werd immers door Touvier voor de executie behoed, enkel en alleen omdat hij niet joods was.

Volgens het Hof van Assisen in Versailles heeft Touvier daarmee gehandeld als handlanger en in het kader van het uitroeiingsplan van nazi-Duitsland. Hetgeen vorig jaar door de Franse cassatierechter als voorwaarde was gesteld om van een misdaad tegen de menselijkheid te kunnen spreken.

De familieleden en nabestaanden van de gefusilleerde gijzelaars die als civiele partij bij het proces betrokken waren, toonden zich gisteren opgelucht over de veroordeling van Touvier na 21 jaar juridische strijd. Henri Glaeser, de zoon van één van de gevallen joodse gijzelaars, bekende bang te zijn geweest voor een eventuele vrijspraak. Het vonnis brengt volgens hem het begrip 'misdaad tegen de menselijkheid' opnieuw onder de aandacht en kan een waarschuwing zijn voor andere Touviers in de wereld.

De door de militiechef gespaarde oudverzetsstrijder en kroongetuige, Louis Goudard, sprak van een symbolisch proces en vonnis, waarmee een bres is geslagen in een halve eeuw stilzwijgen over de omvangrijke Franse collaboratie met de Duitsers. Anderen, zoals de jonge advocaat Arno Klarsfeld, de zoon van nazi-jagers Serge en Beate Klarsfeld, meenden dat het proces te veel om de persoon van Touvier heeft gedraaid, terwijl de misdadigheid en het antisemitisme van het Franse Vichy-regime nauwelijks aan bod zijn gekomen.

Dat de berechting van Paul Touvier uiteindelijk niet het gewenste proces is geworden van het duistere Franse oorlogsverleden of de collaborerende Vichy-regering, heeft meerdere oorzaken. Allereerst door de grenzen die de cassatierechter aan het proces had gesteld. Touvier kon daardoor niet als hoofd van de Franse militie of als lid van het Vichy-bewind, worden veroordeeld, maar slechts als handlanger van de Duitsers.

Daarnaast is Touvier, ondanks de verderfelijkheid van zijn misdrijven en zijn overduidelijke antisemitisme, een relatief onbelangrijke verdachte, waardoor een eventuele vrijspraak op de loer lag.

Aan het begin van het proces trachtte Touvier de indruk te wekken zich als bejaarde man nauwelijks meer iets van de oorlogstijd te herinneren. Maar het geheugenverlies bleek al snel uiterst selectief te zijn.

Zoals ook zijn hardnekkige ontkenning van enig antisemitisme niet lang stand hield. Bij het voorlezen van de dagboeken uit de jaren tachtig, die in een van zijn onderduikadressen waren gevonden, bleek zijn ongebluste jodenhaat van iedere bladzijde te druipen.

'Een boosaardige joodse kruidenier', stond bij een krantenartikel van André Frossard geschreven. Andere televisiepersoonlijkheden werden omschreven als 'joods vuilnis'. Terwijl onder een foto van de extreemrechtse politicus Jean-Marie Le Pen viel te lezen: 'Eindelijk een beetje frisse lucht.'

Ondanks de opeenstapeling van bewijzen en getuigenissen bleef Touvier tot het eind van het proces toe volharden in zijn verdediging dat hij met de fusillade uiteindelijk de levens van andere gijzelaars zou hebben gered. Aan de nabestaanden toonde hij geen seconde spijt. Die onverzettelijkheid heeft zeker tot zijn veroordeling bijgedragen.

Touviers verdediger liet bij het verlaten van het gerechtshof direct weten gaat tegen het vonnis in cassatie te gaan.

Meer over