Vermeend geluk verstopt in kolenberg

Een half jaar lang mochten bezoekers van het Van Abbemuseum in Eindhoven in een berg steenkolen zoeken naar een stukje muur uit het gebouw. Wie het vond, kreeg na een speurtocht naar het gat in de museummuur een 0,82 karaats diamant ter waarde van 2.200 euro. Dit kunstproject van Ahmet Ögüt over de zoektocht naar geluk, loopt op de laatste dag van dit jaar af. Tot nu toe heeft niemand de diamant in handen gekregen. Dat zal ook de laatste dagen voor het einde van zijn project niet gebeuren, verwacht de kunstenaar. De gitzwarte steenkolenberg gaat immers al dagen schuil onder een dikke laag sneeuw.


De afgelopen zes maanden hebben ruim honderd mensen (materieel) geluk proberen te zoeken in de kolenberg. Het merendeel was jonger dan 35 jaar. Elke zoeker kreeg maximaal 1,5 uur de tijd.


Vindt Ahmet Ogut het jammer dat geen een bezoeker de diamant krijgt, of was dat helemaal niet de bedoeling? Als mens, zegt hij, had hij 'vreselijk graag' gezien dat iemand de waardevolle steen in handen had gekregen. Maar als kunstenaar ging het hem om de speurtocht, om 'de strijd van het zoeken naar vermeend geluk, die altijd voortduurt'.


Was het wel mogelijk de diamant in handen te krijgen; was de zoektocht naar het stukje muur niet te moeilijk ?


'Ja het was zeker mogelijk. Na de opening van Black Diamond in het Van Abbemuseum ben ik benaderd door het instituut Arter in Istanbul, of ik bij hen hetzelfde project wilde doen. In november is daar een berg kolen gestort. Elke dag stonden lange rijen belangstellenden voor de deur om zich in te schrijven. Iedereen mocht een uur zoeken, dat waren er dus acht per dag. Al de vijfde dag was het stukje muur gevonden, door twee studenten uit Istanbul.'


Hoe verklaar je het verschil in speurzin?


'In beide steden was het even moeilijk. Wat mij opviel was dat de bezoekers in Istanbul veel ambitieuzer waren. Ze zochten liggend, gravend, doken die kolenmassa in en kwamen er vaak zwart weer uit. In Eindhoven zochten de mensen voorzichtiger, vies werden zij niet.'


Wat gaat er gebeuren met de diamant in het Van Abbemuseum?


'Met de conservator had ik van te voren afgesproken dat we het stukje muur in het museum tentoon zouden stellen als het niet gevonden zou worden. Als metafoor van het begeerde geluk dat voor niemand bereikbaar is. Maar we gaan er iets anders mee doen.


'Onlangs ontving ik een brief van vier jonge kunstenaars, die schreven dat zij in Zuid-Afrika een kunstproject gaan doen, met dezelde titel als het mijne: Black Diamond. Het gaat over zwarte vrouwen uit de middenklasse in Zuid-Afrika. Zij zijn ambitieuzer dan hun moeders en grootmoeders, waardoor de traditionele verhouding tussen man en vrouw aan het veranderen is.


'We hebben besloten de diamant te verkopen en met de opbrengst dit kunstproject mede te financieren.'


En zo brengt ook deze diamant toch nog geluk?


'Ik zag hoe gelukkig die twee studenten in Istanbul waren, dus waarom zou ik de diamant in Eindhoven ook niet weggeven? Het was een keuze tussen de diamant als kunst- of als ruilobject. Door het niet te exposeren maar om te slaan in geld, krijgt mijn project een tweede leven.'


Meer over