Verlost van Bild en de vedetten

Al ruim een half jaar is Berti Vogts werkeloos, en dat bevalt hem zeer. De in september 1998 ontslagen bondscoach van het Duitse voetbalelftal heeft de genoegens van een leven zonder voetbal (en zonder Bild) leren kennen en waarderen....

EEN leven zonder voetbal. De schoenmakerszoon Hans-Hubert Vogts (zeg maar Berti) heeft er nooit bij stilgestaan dat dat bestond. Hij speelde veertien seizoenen voor Borussia Mönchengladbach, was mandekker in 95 interlands, diende de Duitse bond als jeugdtrainer en zwaaide van 1990 tot september vorig jaar de scepter over de nationale ploeg. Al een half jaar is hij ambteloos burger en langzaam dringt het tot hem door hoe weinig voetbal bijdraagt aan het menselijk geluk.

Vogts (52) heeft de kwalijke neveneffecten van een door voetbal gedomineerd leven maar al te goed leren kennen om nu alweer naar zo'n leven terug te verlangen. Hij verwijlde negen jaar lang niet meer dan honderd dagen van het jaar bij vrouw en zoon in het lieflijke Korschenbroich. Was dat het summum van geluk? In geen geval, zegt hij. Hij verspeelde vriendschappen en verwaarloosde zijn gezin, wat nooit goed te maken was met gezamenlijke trektochten naar Kenia, Nieuw-Zeeland en bezoeken aan Broadway. Was dat nou geluk? Vogts weet zeker van niet.

Geluk is, weet hij nu, heel gewoon: thuis zitten met de voeten op de bank, vrij zijn van stress, aandacht hebben voor vrouw en zoon Justin, de paar vriendschappen koesteren die hij níet verspeeld heeft. 'Sinds mijn ontslag als bondscoach ben ik doende mijn leven drastisch anders in te richten. De prioriteiten liggen nu heel anders. Het leven dat ik nu leid is in één woord wunderbar. Mijn humeur is beter dan ooit. Dat van mijn vrouw trouwens ook.'

Wunderbar is het leven niet in de laatste plaats omdat Bild uit zijn leven verdwenen is. Zijn voorganger Franz Beckenbauer kon lezen en schrijven met de sportjournalisten van dit roddelblad, met wie hij geregeld een-tweetjes aanging. Vogts gruwde daarvan. Bij zijn aantreden verklaarde hij de stem des volkes de oorlog ('Ik heb dat blad nooit gelezen en ben ook niet van plan dat nu te gaan doen') en dat heeft hij behoorlijk moeten bezuren. Na een teleurstellend verlopen interland, en dat werden er in de nadagen van zijn carrière als bondscoach steeds meer, kreeg hij steevast de volle laag.

Berti raus, schreeuwde de vox populi op de voorpagina nadat de Mannschaft het WK voortijdig moest verlaten na de 0-3 tegen Kroatië. De bond, in casu Vogts beschermheer Egidius Braun, weigerde aanvankelijk te gehoorzamen, maar toen het boulevardblad de hetze opvoerde, kreeg Vogts alsnog de zak. Bilds wil is nu eenmaal wet. Vogts ging, met opgewekt gemoed nog wel, het volle leven tegemoet.

Vogts blij, vrouw blij, zoon Justin nog vele malen blijer. Want wat is die jongen gepest en geplaagd op de lagere school en op de club waar hij hoopte in vaders voetsporen te treden. Het treiteren ging zo ver dat hij op een kwade dag de kicksen aan de wilgen hing en gelijktijdig besloot, met de zegen van zijn vader, het voetbal uit zijn leven te bannen. 'Hij doet nu aan karate en is de beste zwemmer van school. Voetbal bestaat niet meer voor hem. Hij leest er niets meer over en kijkt er niet naar op de televisie.'

De tweede zaterdag van maart, Bundesligadag op de Bökelberg. Vele uren voor de aftrap van het degradatieduel tussen Borussia Mönchengladbach en MSV, de Meidericher Sport Verein uit het naburige Duisburg, laveren horden supporters van beide kampen lallend door de straten rond Borussia's stadion. Berti Vogts is ook al binnen. In de VIP-tent achter de staantribune ontvangt hij zijn gasten. Twee visueel gehandicapte meisjes van een blindenkrant, twee Nederlandse journalisten en een tolk. Die niet in actie hoeft te komen, want Vogts heeft, geboren en getogen als hij is in de grensstreek, geen enkele moeite met het brabbelduits van zijn Nederlandstalige gasten.

Bereidwillig beantwoordt Vogts alle vragen. Over zijn baantje als lid van de Raad van Toezicht van Borussia, een functie die niet veel voorstelt want het college komt slechts vier keer per jaar bijeen, over zijn toekomstplannen, de dreigende degradatie van zijn jeugdliefde Borussia, over het voetbal in Nederland. Nu en dan vuurt hij een kwinkslag af, alsof hij wil bewijzen dat het met de Duitse humor lang niet zo slecht gesteld is als sommige Nederlanders denken. 'Ik heb maar één kind. Waarom? Heel simpel, omdat ik over dat ene kind negen jaar gedaan heb. Aan een tweede ben ik dus maar helemaal niet meer begonnen.'

V OGTS wil het leven zonder voetbal nog wel een tijdje voortzetten, ook nu er flink aan hem getrokken wordt. Het regende sinds zijn ontslag aanbiedingen uit alle delen van de wereld. Hij kon, om maar eens wat te noemen, bondscoach worden van Bolivia en Qatar en toch zeker wel tien clubs dongen naar zijn hand. Vogts poeierde de bonzen uit Bolivia en Qatar af, want bondscoach wil hij nooit meer worden. 'Dan zou ik weer te maken krijgen met vedetten met al hun grillen en nukken. Ik train liever een club, als het dan toch weer moet. Dan kan ik tenminste doen waar ik goed in ben: jonge spelers opleiden.'

Vogts heeft als ambteloos burger alle tijd van de wereld om over zijn toekomst na te denken. 'Ik kan niet vandaag besprekingen voeren en morgen mijn handtekening zetten onder een contract. Zo steek ik niet in elkaar. Ik zal eerst grondig onderzoeken of alles wel tot in de puntjes geregeld is. De club moet spelen in een stad en in een land die mijn vrouw en mij voldoende levenskwaliteit kunnen bieden. Er moet een goede internationale school zijn voor mijn zoon en het salaris moet redelijk zijn, hoewel dat niet het allerbelangrijkste is. Ik heb mijn schaapjes namelijk al wel op het droge.'

Goed nieuws voorwaar voor Nederlandse clubs met een bescheiden budget, maar die hebben zich, zeer tot zijn verdriet, nog niet gemeld. Vogts maakt er geen geheim van dat Nederland hem trekt en dat hij het Nederlandse voetbal hoog heeft zitten. 'Ik heb een diepe bewondering voor het voetbal zoals dat in Nederland wordt gespeeld. Het staat in technisch en tactisch opzicht op een hoger plan dan het Duitse. Nederlandse spelers zijn spielerisch ongeëvenaard. Dat is ook de reden waarom ik in de kwalificatiewedstrijden voor het EK van 1996 heb geprobeerd op zijn Nederlands te spelen, aanvallend en met een creatieve speler als Sammer als libero. Helaas heb ik die lijn als gevolg van blessures niet kunnen doortrekken.'

De diepe bewondering voor het Nederlandse voetbal zou, zo onlogisch is dat niet geredeneerd, een diepe afkeer van het Duitse voetbal kunnen impliceren. Vogts voelt nattigheid, veert overeind en pareert fel maar waardig. 'Ik ben een Duitser, ik hou van mijn land en hou van het Duitse voetbal.' Waarna hij in het kader van lik op stuk fijntjes opmerkt dat het in voetbal nog altijd om de prestatie draait en dat Nederlandse internationals dat niet altijd schijnen te beseffen.

'Het Duitse voetbal is effectiever dan het Nederlandse. Zo was het vroeger en zo is het nog steeds. Kijk maar eens naar de prestaties in het verleden en heden en kijk maar eens naar de roemruchte WK-finale in München. Het Nederlands elftal was in de eerste helft superieur, te superieur. Cruijff en co hadden na de snelle 1-0 gemakkelijk 2-0 kunnen scoren. Maar de heren wilden ons zonodig voor schut zetten. Dat is de reden waarom wij wereldkampioen werden en niet het elftal dat het beste voetbal speelde dat Europa ooit heeft gezien.'

Effectiever dan Nederland, dat zeker, maar lang niet zo effectief als Beckenbauer in 1990 opperde. Der Kaiser liet kort na de val van de Muur, kort na de vereniging met de DDR, kort na zijn aftreden als teamchef, in zijn lijfblad Bild weten dat het verenigde Duitsland tot in lengte van jaren onaantastbaar en onverslaanbaar zou zijn.

Vogts kwam die uitspraak ter ore, hij las Bild nu eenmaal niet, en vroeg de keizer om opheldering. 'Sorry Berti, zo heb ik het niet bedoeld. Het was een slip of the pen.'

Toch zat er in die bewering, zegt Vogts, wel een kern van waarheid. 'Het Duitse voetbal heeft hoe dan ook geprofiteerd van de vereniging met Oost-Duitsland. Bezie maar eens de nationale selectie. Van de achttien spelers hebben er acht hun voetbalopleiding in Oost-Duitsland genoten. Daar was het niveau van de scholing veel beter dan bij ons in het westen. Daar dreigt nu de klad in te komen, maar de bond doet er alles aan om de opleidingcentra in het oosten te behouden en met een jaarlijkse injectie van 800 duizend mark te reanimeren.'

H ET Duitse voetbal is, zegt Vogts nog maar eens, er lang niet zo slecht aan toe als sommigen denken. 'De prestaties zijn niet om over naar huis te schrijven, dat staat buiten kijf, maar neem van mij aan dat Duitsland zich als vanouds kwalificeert voor het EK. Er zijn veel jonge, interessante spelers. Jammer is alleen dat er geen supertalenten zijn, die in de toekomst het elftal kunnen dragen.'

Supertalenten worden ook in Duitsland geboren op straat, wat ook daar allang niet meer mogelijk is, of op school, wat pas sinds kort mogelijk is. Het is Vogts altijd een doorn in het oog geweest dat de Duitse wet een potje voetbal in het kader van het reguliere gymnastiekonderricht op school verbood. 'Ik heb jaren en jaren geprobeerd om daarin verandering te brengen. Heb de verantwoordelijke ministers gesmeekt om die regel te schrappen. Nu mag er dan eindelijk wel gevoetbald worden op school, maar of dat ook gebeurt is nog maar zeer de vraag. Tachtig procent van de gymnastiekleraren is immers vrouw.'

Vogts heeft gezegd. Einde interview. Borussia's erelid voor het leven haast zich naar de voor hem gereserveerde zitplaats, want hij wil geen minuut van de wedstrijd missen. Het hem zo dierbare Borussia pielt er kansloos op los, verliest met 0-2 en lijkt verloren voor de Bundesliga. Vogts toekomst als trainer staat vast. Het wordt niet Bolivia of Qatar en ook niet Vitesse of NAC. Vogts nieuwe werkplek zou wel eens de Bökelberg in Mönchengladbach kunnen worden. Grote club, vertrouwde stad, een publiek dat 'Unsere Berti' nooit zal laten vallen.

Meer over