Verliezers likken hun wonden

Terwijl de aanhangers van Tayyip Erdogans Gerechtigheids- en Ontwikkelingspartij (AKP) bescheiden hun overwinning vierden - de leider had hen opgeroepen zich in te houden om de verslagen tegenstanders niet te provoceren - likten de verliezers van de Turkse parlementsverkiezingen van zondag hun wonden....

De grote schoonmaak bij de oude partijen is na de overdonderende uitslag van zondagavond begonnen. De AKP vaagde de drie regeringspartijen weg en haalde met 35 procent van de stemmen een absolute meerderheid in het parlement. Premier Blent Ecevit, 77 jaar en kampend met een slechte gezondheid, had eerder al aangegeven dat hij zich zou terugtrekken. Als boegbeeld van het drie-partijenkabinet werd hij gezien als de grootste schuldige aan de politieke crisis.

Zijn weigering om tussentijds op te stappen, was een paar maanden geleden het begin van het einde voor zijn Democratisch Socialistische Partij (DSP). Er volgde een ware uittocht van ministers (onder wie de pro-Europese minister Ismael Cem van Buitenlandse Zaken) en parlementsleden.

Devlet Bahceli, de grote man van de extreem-rechtse Nationalistische Actie Partij, treedt ook af. De MHP haalde bij lange na de kiesdrempel niet, zodat het politieke avontuur over is voor de man die hoopte de volgende minister-president te worden.

Bahceli had voor zijn grote verkiezingsoverwinning in 1999 hard gewerkt om zijn partij een fatsoenlijker aanzien te geven en daarmee geschikt te maken voor regeringsdeelname.

Het was maandag nog niet duidelijk of de leider van de kleinste coalitiegenoot, Moederlandpartij-voorman Mesut Yilmaz, eveneens zou vertrekken. Yilmaz was in het kabinet verantwoordeljk voor de onderhandelingen met de Europese Unie en afficheerde zijn partij als pro-Europees. De kiezer strafte ook hem af: Moederland verdwijnt uit het parlement.

Maar ook aan de kant van de seculiere oppositie zijn er slachtoffers. Tansu Çiller, ooit premier, trad af als leider van de Partij van het Juiste Pad. Het leek er zondagavond lange tijd op dat haar DYP de kiesdrempel zou halen. De partij geniet veel steun op het platteland, maar bleef net onder de 10 procent steken.

Volgens de massakrant Hurriyet vond in de stemhokjes een 'sociale explosie van jewelste plaats'. Concurrent Sabah sprak over een 'Anatolische revolutie' en een 'brede liquidatie'. De links-liberale krant Radikal was kritisch over het democratisch gehalte van Erdogans overwinning: 'De AKP heeft te weinig autoriteit vanwege de hoge kiesdrempel, waardoor te veel partijen niet in het parlement zijn vertegenwoordigd.'

Meer over