Nieuws

Verlenging coronawet strandt in Eerste Kamer, de opvolger laat nog even op zich wachten

Een meerderheid in de Eerste Kamer is tegen de verlenging van de tijdelijke coronawet. Daardoor kan het kabinet over twee dagen geen maatregelen zoals een mondkapjesplicht of afstandsregel meer invoeren. Een opvolger is al in de maak, maar nog lang niet klaar.

Maarten Albers
Mensen met mondkapjes op in winkelcentrum Amsterdamse Poort, in januari van dit jaar. Beeld ANP
Mensen met mondkapjes op in winkelcentrum Amsterdamse Poort, in januari van dit jaar.Beeld ANP

Het was al langer duidelijk dat een vijfde verlenging van de tijdelijke coronawet mogelijk niet goedgekeurd zou worden door de senaat. De coalitie heeft daar geen meerderheid en veel oppositiepartijen vinden de wet niet meer nodig nu het aantal coronabesmettingen zo laag is. Dinsdagavond vindt de officiële stemming plaats, maar 40 van de 75 senatoren hebben in het debat al laten weten dat ze tegen zullen stemmen.

‘Een mogelijke dreiging in de toekomst is voor ons niet genoeg’, zei GroenLinks-senator Margreet de Boer in het debat. ‘Als de noodzaak voor een wet er niet is, dan moet ook de macht vervallen die vrijheden fors inperkt’, vond haar PvdA-collega Jeroen Recourt. ‘We mogen de vrijheid van burgers niet verder inperken dan strikt noodzakelijk, we moeten beducht zijn voor de almachtige overheid.’ Het kabinet schrapte onder andere de coronapas al uit de wet, maar dat was voor de critici niet genoeg.

Ook senatoren van coalitiepartijen vinden de wet nu niet nodig, maar willen die wel achter de hand houden voor een eventuele nieuwe besmettingsgolf. ‘Ik heb liever een tijdelijke wet dan dat we moeten terugvallen op noodverordeningen of een noodwet’, zei Maarten Verkerk van de ChristenUnie. Voordat de tijdelijke wet in december 2020 inging, vormden noodverordeningen de wettelijke basis onder de coronamaatregelen. Daar zou het kabinet opnieuw op terug kunnen vallen.

Wet publieke gezondheid

De senatoren vragen minister Ernst Kuipers van Volksgezondheid al langer om meer haast te maken met zijn aanpassing van de Wet publieke gezondheid (Wpg), die de tijdelijke coronawet moet vervangen. Maar volgens Kuipers is het onmogelijk om die eerder dan eind augustus naar het parlement te sturen. Begin juni gaat de wet in consultatie en mogen burgers erop reageren. Kuipers zei in het debat dat hij die stap niet wil overslaan.

De Wpg moet de democratische basis onder de coronamaatregelen verder versterken. Bij een noodverordening geeft de minister direct een aanwijzing aan de voorzitters van de veiligheidsregio’s om maatregelen te nemen, en heeft het parlement niets in te brengen. Onder de tijdelijke coronawet kan de Tweede Kamer al ingevoerde maatregelen achteraf intrekken. Met de nieuwe Wpg moet zowel de Eerste als de Tweede Kamer vooraf haar goedkeuring geven.

Als de minister de nieuwe Wpg uiterlijk eind augustus naar de Eerste en Tweede Kamer stuurt, kan die naar verwachting voor het einde van dit jaar van kracht worden. Maar Kuipers vreest dat Nederland in de tussentijd te maken zal krijgen met een nieuwe corona-uitbraak. Als voorbeeld verwijst hij naar de Verenigde Staten, waar de besmettingscijfers hard stijgen. ‘Het is een grillig virus’, concludeert de minister. Als Nederland ook te maken krijgt met een nieuwe coronagolf, zal hij opnieuw zijn toevlucht moeten nemen tot noodverordeningen. Als het moet, zal hij dat doen, maar ‘liever niet’.

Meer over