Verkiezingen die móeten plaatsvinden

Afghanistan kiest volgend najaar nieuwe president...

KABUL Hoe organiseer je verkiezingen in oorlogstijd? In Afghanistan is deze week de registratie van stemmers begonnen. Volgend najaar moeten een nieuwe president en nieuwe provinciale raden worden gekozen. In veertien provincies rond Kabul kunnen stemgerechtigden zich de komende tijd melden voor registratie. Daarna volgt de rest van het land. Althans, dat is de bedoeling.

Maar de Taliban zijn alom aanwezig in het zuiden en oosten. Op VN-veiligheidskaarten is een derde van het land knalrood gekleurd; het geweld is met 30 procent gestegen ten opzichte van 2007 en het aantal gesneuvelde Amerikaanse militairen is het hoogst sinds 2001.

In diverse interviews hebben Taliban gezegd dat ze zullen proberen de registratie en de verkiezingen te verhinderen. Woordvoerder Zabiullah Mujahed zegt: ‘Dit zijn symbolische verkiezingen. Meneer Bush kiest de nieuwe president van Afghanistan.’

Westerse diplomaten en militairen zijn somber over de nabije toekomst van Afghanistan. ‘We gaan deze oorlog niet winnen’, zei de Britse brigadegeneraal Mark Carleton-Smith deze week tegen The Sunday Times. De Britse ambassadeur in Kabul, sir Sherard Cowper-Coles, zou hebben gezegd dat het regime alleen overleeft vanwege de aanwezigheid van buitenlandse troepen.

Defaitistisch, noemde de Amerikaanse defensieminister Robert Gates de uitspraken, maar donderdag verscheen in The New York Times de inhoud van een uitgelekt rapport van de Amerikaanse inlichtingendiensten. Daarin wordt gezegd dat Afghanistan zich in een neerwaartse spiraal bevindt, en wordt sterk betwijfeld of de regering de uitbreidende invloed van de Taliban kan stoppen.

Toch wordt in het Westen niet getwijfeld over of de verkiezingen volgend jaar kunnen doorgaan. Althans niet openlijk. De reden is simpel: als de verkiezingen worden uit- of afgesteld, is dat de erkenning dat het Westen heeft gefaald in Afghanistan. Terecht of niet, verkiezingen zijn het symbool van democratie. En als het Westen geen democratie naar Afghanistan heeft gebracht, wat heeft het er dan bereikt?

Dus gaan de voorbereidingen door. De registratie van kiezers is begonnen, stembiljetten worden besteld en potentiële presidentskandidaten roeren zich. Mogelijke kandidaten zijn president Hamid Karzai, voorzitter van het parlement Mohammad Yunus Qanooni, voormalig president Burhanuddin Rabbani en Ali Ahmad Jalali, een voormalige minister van Binnenlandse Zaken, en Zalmay Khalilzad, de voormalige Amerikaanse ambassadeur in Afghanistan en Irak.

In de kring rond de president wordt naar verluidt gesproken over uitstel van de verkiezingen. Als de verkiezingen namelijk niet in het zuiden kunnen worden gehouden, of slechts gedeeltelijk, dan verliest Hamid Karzai een enorm aantal stemmen van Pashtuns, zijn etnische achterban. Mogelijk zou dan een Tadzjiek uit het noorden aan de macht komen, wat voor een groot deel van het land onaanvaardbaar is.

Alleen door grootschalige fraude te plegen zou Karzai aan de macht kunnen blijven – ook een onwenselijk scenario. Naar verluidt zijn Karzais adviseurs daarom voorstander van een Loya Jirga. Tijdens zo’n grote vergadering van stammenleiders zou de nieuwe president worden gekozen, net als in 2002.

Een dergelijke constructie zou in het voordeel zijn van Hamid Karzai, aangezien Pashtuns sterk zijn vertegenwoordigd op een Loya Jirga.

Maar bij veel Afghanen is Karzai zeer onpopulair, vanwege zijn terughoudendheid in het aanpakken van corruptie en criminele overheidsdienaren. ‘We zijn leiders als Karzai beu’, zegt student Mehryar Sultanie (26) in Kabul. ‘We kunnen ze niet vertrouwen, dus heeft het geen zin om voor ze te gaan stemmen. Daarnaast is het ook niet veilig genoeg om te stemmen.’ Tijdens een steekproef op straat zegt iedereen hetzelfde.

Akhtar Mohammad (39), een winkelier uit de turbulente provincie Ghazni, zegt honderd procent zeker te weten dat er in zijn provincie geen verkiezingen zullen worden gehouden. ‘Wij denken niet aan verkiezingen, alleen aan hoe we bij de Taliban weg kunnen blijven. Daarom blijven we veilig binnen.’

Meer over