Verjonging buiten de politiek gaat traag: Wientjes weer op 1

Vernieuwing in de politiek kan hard gaan, zo is dit jaar weer gebleken. De verversing en verjonging van de bestuurlijke elite verloopt echter niet via het stemhokje maar door coöptatie, en dat is een veel geleidelijker en trager proces, zoals te zien is in deze zevende editie van de Volkskrant Top 200. De ranglijst telt 37 nieuwe namen, één meer dan vorig jaar, en evenveel vrouwen (45) en bestuurders van allochtone herkomst (4) als vorig jaar.

VNO-NCW-voorzitter Bernard Wientjes voert de lijst voor de derde keer aan. De werkgevers wisten dit turbulente verkiezingsjaar de opmars van de SP effectief te bestrijden en overtuigden PvdA en VVD ervan het bedrijfsleven in de economische crisis buiten schot te laten. Het kabinet legde de rekening uiteindelijk neer bij de hogere inkomens. Ook lijkt de polder terug, dankzij de voorzichtige wederopstanding van de FNV.

Hoogste nieuwkomers zijn Piet Hein Donner op 15, die de politiek verliet om Herman Tjeenk Willink op te volgen als vicepresident van de Raad van State en 'onderkoning' van Nederland, en Ton Heerts (17), opvolger van Agnes Jongerius als voorzitter van de FNV. Prominente uitvallers zijn Lodewijk Asscher, Jet Bussemaker en Martin van Rijn, die naar het kabinet gingen, en KNAW-president Robbert Dijkgraaf, die naar Princeton vertrok.

De hoogste vrouw is, evenals vorig jaar, topambtenaar Kajsa Ollongren op 14, de rechterhand van premier Rutte. Ook hoog genoteerd zijn Louise Fresco, Annemiek Fentener van Vlissingen en prinses Máxima.

Opvallende nieuwkomer is Ben Verwaayen, topman van het Franse telecombedrijf Alcatel-Lucent en een van de naaste adviseurs van premier Rutte. Hij komt binnen dankzij zijn nieuwe commissariaat bij Akzo Nobel en lidmaatschap van de belangrijke European Round Table of Industrialists.

Andere nieuwkomers: KPMG-consultant Wouter Bos, Femke Halsema, bestuurder bij onder meer Stichting Vluchteling, en Joop van den Ende, de cultureel ondernemer die door de elite op het schild werd gehesen vanwege zijn rol in het verzet tegen de bezuinigingen op cultuur, met onder meer de oprichting van het 'blockbusterfonds'.

Verantwoording

De Volkskrant Top 200 brengt de bestuurlijke elite in kaart, de schaduwmacht van niet-gekozen mensen die achter de schermen actief zijn in besturen, raden en commissies. De lijst rangschikt bestuurders op invloed via een netwerkanalyse op basis van een database met ruim 23 duizend namen en (neven-)functies. Uitgesloten zijn de koningin, kabinetsleden, gekozen politici en mensen met vooral buitenlandse functies.

De berekende resultaten worden onderworpen aan een journalistieke 'reality check' op basis van achtergrondgesprekken met prominenten. Dit kan leiden tot aanpassingen. Te meer daar het belang van nevenfuncties afneemt nu de wet-Irrgang het aantal functies per persoon maximeert. Iemand als Jeroen van der Veer heeft daarom al een commissariaat moeten laten lopen. Steeds belangrijker als maatstaf voor invloed wordt maatschappelijk gezag, ook wel terugbelfactor genoemd: wie bel je meteen terug?

Research

Martin Kettelarij, Simone Olsthoorn

Netwerkanalyse

Christian Gulas, FAS Research, Wenen

Complete ranglijst en cv's

: top200.volkskrant.nl

Uitgebreide verantwoording

: volkskrant.nl/top200

undefined

Meer over