Vergeet mij nietjes

Het reizende Museum of Broken Relationships, nu in de Oude Kerk, toont alledaagse voorwerpen die die symbool staan voor vervlogen verhoudingen.

Een ritueel noemt hij het. 'Mensen kiezen een voorwerp dat herinnert aan een relatie die voorbij is. Ze schrijven er hun verhaal bij, sturen dat op en zetten op die manier een punt achter een belangrijke periode uit hun leven.'

Liefdesverdriet krijgt zo een plekje. En niet zomaar een plekje. In de Oude Kerk, het oudste gebouw van Amster-dam, ordent kunstenaar Dražen Grubišic al die tastbare herinneringen: een neusspray, een basgitaar, een tennisracket, ecstasy.

Vanaf vandaag toont het Museum of Broken Relationships zijn schatten in Nederland. Het is een tentoonstelling van het bijzondere alledaagse. Hier betreden privélevens het publieke domein, hier geeft een speelgoedbeer zijn geheimen prijs.

Kroaat Grubišic beheert de objecten samen met Olinka Vištica, land-genote en ex-vriendin. Hun idee ontstond in 2006, op een kunst-manifestatie in hun woonplaats Zagreb. Vištica en Grubišic (beiden geboren in 1969) hadden vrienden gevraagd naar een tastbare herinnering aan een vervlogen verhouding. De vrienden vroegen het weer aan vrienden en zo werkte dat idee als een steen in de vijver.

Het maakte zoveel los dat de expositie nog altijd rondreist als een vat vol emoties. Vištica: 'Je kunt er om lachen en je kunt er om huilen.'

Natuurlijk konden zij zelf destijds niet achterblijven toen hun vrienden zichzelf bloot legden. In feite begon het dus allemaal met een konijntje, hún konijntje. Grubišic : 'Degene die op reis ging, nam dat speelgoedbeest mee als herinnering aan de ander.'

Ter plekke maakten ze polaroids van het konijntje, als souvenir van hun relatie. Toen die in gruzelementen lag, rees de vraag: wat te doen met het souvenir? De vuilnisbak was geen optie. Grubišic: 'Je kunt een relatie niet weggooien. Dat moet je ook niet willen. Elke verhouding heeft je gevormd als mens.'

En dus is hun verbroken liefdes-relatie nooit een belemmering geweest voor dit project. Vištica: 'We werkten al samen voordat we op elkaar verliefd werden. De verhouding is slechts een fase in ons leven geweest.'

Amsterdam is het 31ste decor voor het Museum of Broken Relation-ships. Op alle continenten, behalve Australië, sloeg het museum zijn tenten al eens op. De culturele en sociale context wordt zichtbaar in de inzendingen. Liefde is universeel, de scheiding niet.

Fransen worden poëtisch over een verbroken relatie. Engelsen schrijven romans. Het rijke Singapore leverde als gastland veel elektronica. De armoede op de Filipijnen leidt tot arbeidsmigratie en dus tot noodgedwongen beëindiging van relaties. Grubišic: 'negen miljoen Filipijnen verdienen hun geld in het buitenland. Dat zie je terug aan de inzendingen.'

Van de dertig voorwerpen uit Nederland tonen de naaldhak en de ecstasy het liberale karakter, in het bijzonder dat van Amsterdam. Opvallend en pijnlijk is het zelfmoordbriefje van een moeder aan haar kinderen. Grubišic: 'Bij het woord relatie denk je eerst aan een liefdesrelatie, maar het kan ook om de band met ouders gaan.'

Ze twijfelden over het tentoonstellen van die wanhoop. Vištica: 'We hebben erover gesproken met de mensen hier en die zeiden dat het kon. Zelfmoord hoort ook bij het leven en in Amsterdam kan dat worden getoond.'

Overigens zijn de inzendingen anoniem. De duur van de relatie en de plaats van herkomst volstaan als gegevens. Vištica: 'Tegenwoordig wordt privé steeds meer openbaar, maar wij willen het wel zuiver houden. Het gaat om de algemene betekenis die een persoonlijke herinnering heeft.'

Voor Grubišic maakt de reizende tentoonstelling, met een permanente uitvalsbasis in Zagreb, zichtbaar dat het sprookjeshuwelijk niet bestaat. 'Iedereen groeit nog altijd op met dat idee. Maar het huwelijk is een sprookje tot het uit elkaar spat.'

Voor Vištica ligt dat niet zo eenduidig. 'Natuurlijk moet je beseffen dat de liefde voorbij kan gaan en dat het niet het einde van de wereld is. Maar het sprookjeshuwelijk is een droom, een ideaalbeeld. Dat moet je je niet laten afnemen.'

Museum of Broken Relationships is t/m 2/3/2014 te zien in de Oude Kerk, aan het Oudekerksplein in Amsterdam.

Ondenkbaar

Voor het eerst is het rondreizende Museum of Broken Relationships in een kerk gehuisvest, de Oude kerk in Amsterdam. Kunstenaar Dražen Grubiši¿: 'We zijn overal geweest: in galeries, in een postkantoor, in een winkelcentrum. Maar een kerk is wel heel bijzonder. Dat zou in Kroatië ondenkbaar zijn.'

Duur: 1987-2007

Plaats: Verenigde Staten

'Rond mijn 27ste verjaardag kreeg ik dit van mijn vriend - misschien wel omdat we hadden afgesproken geen seks te hebben voor ons huwelijk. We trouwden vier jaar later en hadden ons aan onze gelofte gehouden. Zeven jaar daarna gingen we uit elkaar. On- danks het gebrek aan een seksuele klik hadden we wel samen een prachtig kind gemaakt en opge-voed. Het heeft alleen lang geduurd voordat ik begreep hoe belangrijk goede seks is.'

zwarte dildo

Duur: zes weken in 1966 en een paar uur in 1998

Plaats: Amsterdam, Nederland

'Het was 1959, ik was 10 en T. was 11. We waren heel erg verliefd. Toen ik mijn moeder vertelde dat we naakt in het kanaal hadden gezwommen, kreeg ik een draai om mijn oren en moest ik de rest van de schoolvakantie bij een tante logeren. Op mijn 15de hadden we weer een prachtige tijd samen tot hij met zijn ouders naar Duitsland verhuisde. Het afscheid ging gepaard met veel tranen en beloftes. We zouden elkaar elke week schrijven en nooit met iemand anders trouwen. Het was inmiddels 1998. Ik was gestopt met werken als prostituee, maar wilde een boek schrijven over sm. Ik ging een paar weken bij een meesteres werken. De tweede dag mocht ik van haar een klant kleineren en zweepslagen geven. Ik liet hem eerst mijn lakpumps likken. Omdat hij niet onderdanig genoeg was en me brutaal met 'meesteres' aansprak (en niet met 'hooggeplaatste meesteres') wilde ik hem een paar venijnige klappen met mijn zweepje geven. En toen herkende ik hem: 'T. ben jij het?' Hij schrok en stond op. We waren weer terug in 1966. Hij vertelde dat hij onderdanig wilde zijn omdat zijn vader hem als kind vaak had mishandeld. T. was voor de tweede keer getrouwd en wilde dit goed doen. Het was beter als hij me nooit meer zou zien. Na uren namen we afscheid en vroeg hij: 'Mag ik een van je pumps als herinnering?' Toen hij de deur uitstapte, voelde mijn pumploze voet alsof hij niet meer bij mij hoorde.'

naaldhak

Duur: 8 maanden in 2010

Plaats: Buenos Aires, Argentinië

'Hij gaf me deze kikker toen ik wegging uit de provincie om te studeren. 'Hij heeft dezelfde droevige ogen als jij', zei hij. Ik was blind voor zijn verdriet en dat van de kikker en ben voorgoed vertrokken.'

Duur: 1 dag, 8 juni 2013

Plaats: Taipei, Taiwan

'We waren op een ruilbeurs voor tweedehands spullen, op de universiteit van Taipei. Er blijft altijd iets achter dat niemand wil hebben. Wij kozen het ding dat er het meest miserabel uitzag. Als al die spullen levend waren, zoals in Toy Story, dan zouden ze daar zitten wachten met gebroken harten, terwijl de mensen aan ze voorbijgaan.'

Duur: 2010 - 2013

Plaats: Amsterdam, Nederland

'We troffen elkaar op het juiste moment. Ik heb van deze relatie ook helemaal geen spijt. Ik ben blij dat ik de slechte momenten schijn te vergeten, maar helaas vergeet ik soms ook de goede. Ik kan me bijvoorbeeld niet herinneren wanneer hij me deze bloem gaf.'

Duur: april en mei 2011, toen augustus tot oktober 2011, toen januari 2012, toen april tot juni 2012

Plaats: Parijs, Frankrijk

'Een mooi begin, prachtige momenten, veel passie, en al snel: geschreeuw, beledigingen, opmerkingen onder de gordel en een aftakelende, plakkerige, benauwende relatie waarvan het groteske scenario te vaak is herhaald om er onbeschadigd uit te komen. Ik zou er alles voor over hebben om dat verhaal te vergeten, om te vergeten dat ik van zo'n akelige man heb gehouden, om te vergeten welke vreselijke dingen hij mij aandeed en de manier waarop hij de persoon die ik dacht dat ik was, heeft vernietigd. Het weggeven van dit voorwerp is een begin.'

Plastic punkeend

rode bloem

Kikker & Panda

undefined

Meer over