Verdriet als motor van nieuw leven

Vitesse-doelman Bas Wijnen gaf donderdagavond na afloop van de wedstrijd zijn keepershandschoenen aan Jaimy van Boxel. 'Ik moet een hele belangrijke wedstrijd spelen', had de jonge Vitesse-fan hem vorig jaar geschreven....

Van onze verslaggeefster Ellen de Visser

Woensdag kreeg Jaimy te horen dat de artsen niets meer voor hem konden doen. Hij wilde nog een keer Bas zien keepen en dat kon meteen de volgende dag. De tegenstander: Feyenoord 2. Vitesse won met 3-0. 'Ik kon geen woorden vinden', zegt Wijnen een dag later. 'Hij is pas negen en hij begrijpt het allemaal. Dit is zo oneerlijk. Ik had wél gewonnen, voor Vitesse en voor hem. Ik vroeg hem of ik het zo goed had gedaan. Hij zei ja.'

Sinds Wijnen zelf een agressieve vorm van kanker overwon, is hij een voorbeeld voor veel jonge patiëntjes. De keeper van Vitesse en van Jong Oranje kreeg twaalf chemokuren en 37 bestralingen en staat sinds een maand weer bij het tweede onder de lat. 'Misschien hebben ze me expres beter gemaakt, daarboven', zegt hij. 'Misschien is het mijn doel in het leven die kinderen te helpen.'

Incasseren, accepteren en verdergaan. Dat werd vanaf de dag van de onheilstijding zijn nieuwe levensmotto. Op 28 oktober 1999 bleek na maandenlang onderzoek dat de knobbel in zijn rechterkuit geen bloeduitstorting was maar een kankergezwel. Er waren uitzaaiingen in beide longen. De artsen vertelden hem dat hij nooit meer zou kunnen voetballen. 'Dan kennen ze me nog niet', zei hij tegen zijn ouders.

De behandelend arts overwoog zijn onderbeen te amputeren. 'Ik weet nog dat mijn ouders na die mededeling met hem hebben gepraat en dat ik Heerenveen-Cambuur heb zitten kijken op tv. Een hele saaie wedstrijd maar ik wou er niet over nadenken. Ik dacht: dadelijk heb ik een prothese en doe ik volgend jaar aan gehandicaptenvoetbal. Ik had heel sterk het gevoel: dat overkomt mij niet.'

Een tweede arts, bevriend met Vitesse-dokter Peter van Beek, wist begin februari een beensparende operatie uit te voeren. Chemotherapie moest het gezwel eerst losweken van omringende spieren en zenuwen, na afloop waren bestralingen nodig omdat niet de hele tumor kon worden weggehaald. Hij werd kaal, viel zeven kilo af, verloor zijn smaak en raakte door een infectie in levensgevaar. Maar drie dagen na zijn laatste bestraling hervatte hij de training.

Net als wielrenner en ex-kankerpatiënt Lance Armstrong, met wie hij een sterke lotsverbondenheid voelt, kreeg hij een mentale terugslag. Armstrong stapte gedesillusioneerd af tijdens Parijs-Nice, Wijnen overwoog serieus zijn voetbalcarrière op te geven. 'Het is al zwaar om na een blessure weer van nul af aan te beginnen, maar na een paar chemo's zit je op min tien of nog verder. Het ging mij allemaal niet snel genoeg.'

Armstrong kwam de crisis te boven en won twee keer de Tour de France; Wijnen keepte zeven maanden na zijn ontslag uit het ziekenhuis weer een wedstrijd. Hij zegt: 'Ik hoef geen Tourzege en ook geen wereldbeker. Ik heb de mooiste overwinning behaald.'

Lichamelijk is hij nog niet op zijn oude niveau, vindt hij. 'Ik mis ritme en scherpte en mijn conditie kan beter.' Maar mentaal is hij niet meer kapot te krijgen. Tijdens zijn rentree tegen FC Utrecht scholden de Utrecht-supporters hem uit: 'Kankerkale' en 'Pak nog een chemo, dan laat je misschien een bal door.' Het deed hem niets. 'Zij wisten niet dat ik daardoor beter ging spelen.'

De portier van een discotheek dacht dat hij een skinhead was en weigerde hem de toegang. Zijn vrienden wilden erop af, maar hij haalde zijn schouders erover op. Hij werd uitgescholden en belaagd door Molukkers en Turken, die hem toebeten: 'Jij mag ons niet hè!'In Parijs, waar hij tussen twee kuren door met zijn ouders op vakantie was, vroeg een lollige toerist: 'Which hairdresser do you have?' Hij antwoordde laconiek: 'Cancer!'

Van die mentale kracht heeft hij nu zoveel profijt dat hij zegt: 'Ik ben blij dat ze mij kanker hebben gegeven.' Een dodelijke ziekte als 'hoogtepunt' van zijn leven: 'Ik ben over zoveel dingen anders gaan denken.' De luxe van vroeger telt niet meer. De Audi A3 van de club heeft hij ingeruild voor een Volkswagen Polo. Aan ploeggenoot Pierre van Hooijdonk vroeg hij onlangs hoe laat het was op zijn Breitling horloge van tien mille. En hij constateerde: 'Op die goedkope Swatch van mij is het ook half twee.'

Dankzij zijn ziekte leerde hij zijn vriendin Karin kennen, de zus van zijn jeugdvriend Huub die hij na zijn vertrek bij SV Deurne uit het oog verloor. Huub schreef onbeholpen woorden toen hij in het ziekenhuis lag en kwam vervolgens regelmatiglangs.

Acht plakboeken heeft hij, met brieven en kaarten van collega's, trainers en supporters. Maar ze blijven voorlopig gesloten. Louis van Gaal, die zijn vrouw aan kanker verloor, stuurde een persoonlijke brief. Hans Dorjee, zijn vroegere trainer bij het Nederlands jeugdelftal, liet weten: 'Je bent en blijft altijd mijn keeper.' Hij heeft er even geen behoefte aan dat allemaal terug te lezen. 'Ik weet zeker dat er dan weer tranen zullen vloeien.'

Nu het vizier maar op de toekomst richten, zegt hij. Zijn doel: een plaats in het eerste van Vitesse. De Arnhemse club verlengde het contract met de doelman toen nog niet eens duidelijk was of hij zijn been wel zou behouden. 'Dat was zo'n stimulans. Ik heb het gevoel dat ik wat voor Vitesse moet terugdoen omdat de club zoveel voor me heeft betekend.'

Bang dat de kanker terugkomt, is hij niet. 'Ik heb het gevoel dat het goed zit. Ik moest het krijgen, ik moest er vanaf komen en ze gaan het me niet nog een keer geven.' Zijn doodsangst overwon hij met optimisme en humor. Met harde grappen die alleen hij mag maken. Toen voormalig Vitesse-spits Curovic moest afvallen, zei hij: 'Laat hem maar een keer met mij meegaan naar het ziekenhuis.'

Misschien dat zijn topsportlichaam hem door de zware behandelingen heeft gesleept, zegt hij. 'Ik heb nooit stilgezeten en dat bleek een voordeel.' Maar verder is het toch vooral een kwestie van geluk dat hij het heeft overleefd. Hoewel zijn andere 'vriendje', de negenjarige Bas Nijenhuis, daar een simpelere verklaring voor heeft.

Bas heeft leukemie en ook hij schreef Wijnen vorig jaar een brief. Zij samen zouden de kanker overwinnen, want, zo besloot hij: 'Bas-sen kunnen alles.' Dat werd hun beider lijfspreuk. Wijnen gaf hem voor zijn verjaardag een Vitesse-shirt met die tekst als opdruk.

Waarom ik? Die vraag heeft hij zichzelf één keer gesteld en daarna nooit weer. 'Ik wist dat ik er nooit antwoord op zou krijgen.' Als zijn ziekte ter sprake kwam, sprak hij steevast tot wie het maar horen wilde: 'Ze pakken daarboven maar een ander.' Tegen zijn voetbalvrienden zei hij: 'Jullie spelen negentig minuten, ik een jaar. Maar ik ga deze wedstrijd winnen.'

'Bas, ik heb de wedstrijd verloren', zei Jaimy op de dag dat hij begreep dat hij was opgegeven. Slechts twee dagen mocht hij genieten van de keepershandschoenen in zijn Vitesse-slaapkamer. Zondagavond laat Bas Wijnen geëmotioneerd weten dat zijn vriendje 's morgens is overleden.

Meer over