Verdonk kiest aanval ondanks fouten IND

Met de haar bekende branie ontkende minister Verdonk voor Vreemdelingenzaken vrijdag..

Michiel Kruijt

Met de haar bekende branie ontkende minister Verdonk voor Vreemdelingenzaken vrijdag dat zij de Tweede Kamer onjuist had geïnformeerd in de kwestie-Congo. Wat zijn de feiten?

De kwestie-Congo draait rond de wettelijke plicht die op de Nederlandse overheid rust om in het verkeer met andere landen niets te laten merken van het recente verleden van afgewezen asielzoekers die worden teruggestuurd naar hun land van herkomst. De wetenschap dat zij hun land zijn ontvlucht, kan immers gevaar voor hen opleveren bij terugkeer.

De afgelopen jaren doken er bij vluchtelingenorganisaties verhalen op dat de immigratiedienst IND zich niet aan die zwijgplicht houdt. Dat leidde tot vragen van de linkse partijen aan Verdonk, zeker toen het tv-programma Netwerk er enkele uitzendingen aan wijdde. Een greep uit de antwoorden van de minister maakt duidelijk dat zij die aantijging steeds verre van zich wierp:

‘De IND verstrekt nimmer gegevens gerelateerd aan het asielrelaas van een vreemdelingen aan de autoriteiten van het land van herkomst’ (18 september 2003);

‘Hierbij wordt overigens opgemerkt dat nimmer aan de Congolese immigratieautoriteiten gemeld wordt dat het om ex-asielzoekers gaat’ (23 november 2004);

‘Aan de Congolese autoriteiten wordt enkel informatie verstrekt ten behoeve van identiteit- en nationaliteitsvaststelling’ (14 februari 2005);

‘Door de IND-medewerker wordt aan de Congolese autoriteiten niets anders kenbaar gemaakt dan dat de vreemdeling in kwestie geen rechtmatig verblijf heeft’ (23 februari 2005).

Toen Netwerk afgelopen zomer weer met ernstige beschuldigingen kwam, besloot Verdonk deze door een onafhankelijke commissie uit te laten zoeken.

Net toen Ad Havermans en zijn twee mede-onderzoekers hun rapport wilden uitbrengen, sloeg het actualiteitenprogramma weer toe: op vingerafdrukformulieren die aan de Congolese ambassade in Den Haag waren gestuurd, zou het woord asiel niet zijn afgedekt.

Ditmaal liet de minister een ontkenning achterwege. Zij meldde de Kamer dat niet kan worden uitgesloten dat vóór 2002 de zwijgplicht over het asielverleden is geschonden. In de maand daarna kondigde zij maatregelen aan omdat deze praktijk nog steeds gangbaar zou kunnen zijn.

Het kwam dan ook niet als een verrassing dat Havermans concludeert dat er door de IND en andere instanties in enkele zaken ‘abusievelijk’ fouten zijn gemaakt met formulieren. Wel onverwacht was de mededeling van Verdonk daarna dat zij de Kamer niet onjuist heeft geïnformeerd.

Daarmee gooit zij kolen op het vuur dat de linkse oppositie al twee jaar aanblaast. Verdonk had ook haar verlies kunnen nemen nu de veruit zwaarste beschuldiging aan haar adres –dat ook het vluchtrelaas van ex-asielzoekers naar Congo is gegaan– door Havermans van tafel is geveegd.

Haar standpunt is bovendien opmerkelijk omdat het informatielek niet alleen Congo betreft: de minister maakte gisteren bekend dat het in 102zaken fout is gegaan waarbij 31 landen waren betrokken. In twee gevallen zijn asielzoekers uitgezet. ‘Administratieve slordigheden’, gaf de VVD-bewindsvrouw toe.

Volgens de oppositiepartijen kunnen met die fouten mensenlevens zijn gemoeid.

Ook deze mening vecht Verdonk aan. In de kabinetsreactie op het rapport-Havermans staat dat landen van herkomst zelf kunnen ontdekken of een uit te zetten vreemdeling ooit in Nederland asiel heeft aangevraagd. Daarbij wordt verwezen naar openbare uitspraken van de asielrechter en naar Kamerdebatten waarin aandacht werd gevraagd voor individuele asielzaken.

Het kabinet kiest helemaal de aanval door het noemen van de laatste categorie: mediaberichten over asielzoekers, in het bijzonder het tv-programma 26.000 gezichten. Dat is de serie korte portretten waarin aandacht wordt gevraagd voor uitgeprocedeerde asielzoekers die terug naar hun land moeten.

Meer over