NieuwsRechtszaak illegale dierenhandel

Verdachten illegale vogelhandel verschijnen voor rechter in Amsterdam

Een beetje bijzondere papegaai levert zo tussen de 1.000 en 2.000 euro op, beschermde soorten nog meer. Nederland speelt een prominente rol in illegale vogelhandel. Deze week staan twee verdachten voor de rechter in Amsterdam.

Een geelvleugelara. Beeld Getty Images
Een geelvleugelara.Beeld Getty Images

Vader Wouter (70) en zoon Dennis J. (48), eigenaren van twee papegaaienhandels in Den Ilp en, tot enkele jaren geleden, Den Haag, zijn bekende namen in het circuit. Ze adverteerden veel op Marktplaats en in De Telegraaf. Volgens de eigenaren behoren prinses Beatrix en koningin Máxima tot hun cliëntèle. Op 12 november 2015 veranderde alles: na tips en onderzoek deed het OM een inval bij hun bedrijven en nam het op Schiphol een zending met 79 vogels in beslag, bestemd voor Taiwan. Er zat van alles tussen, zoals geelvleugelamazones, edelpapegaaien, lori’s en bonte boeren. Sommige zijn beschermde vogels die volgens het zogeheten Cites-verdrag niet verhandeld mogen worden zonder de vereiste papieren die aantonen dat ze niet in het wild gevangen zijn.

Medewerkers van de voedsel- en warenautoriteit NVWA constateerden volgens de aanklacht dat bij achttien vogels de documenten niet in orde waren. Zeven dieren werden in beslag genomen omdat de handelaren de legale herkomst niet voldoende konden aantonen. De administratie van de bedrijven was volgens het OM rommelig. En opmerkelijk: een paar vogels waren ‘omgekat’: bij enkele geelvleugelara’s waren de vleugels vóór transport naar Taiwan groen geverfd. Zo moesten het groenvleugelara’s lijken, een (goedkopere) soort die onder minder strenge voorwaarden verhandeld mag worden.

Illegaal verhandelde edelpapegaaien, verstopt in afvoerbuizen in de Molukken. Beeld AFP
Illegaal verhandelde edelpapegaaien, verstopt in afvoerbuizen in de Molukken.Beeld AFP

Kwade opzet

Met dat alles overtraden de handelaren de toenmalige Flora- en Faunawet (inmiddels de Wet natuurbescherming). Het OM spreekt, ook op basis van afgeluisterde telefoongesprekken tussen vader en zoon, van kwade opzet. Tegen de vader, wiens zaak maandag diende, eiste de officier van justitie 7.500 euro boete en een taakstraf van 30 uur. Die hield in zijn weerwoord vol dat hij niet op de hoogte was van de export van vogels naar Taiwan door zijn zoon. De zaak tegen de zoon dient de rest van deze week.

De zaak staat niet op zichzelf. Volgens een medewerker van de NVWA konden door het onderzoek naar deze zaak nog twee kleinere handelaren worden opgepakt. De dienst denkt dat daarmee een hele exportlijn van illegale vogelhandel naar Taiwan is afgesneden.

Over de omvang van illegale vogelhandel bestaan geen recente en exacte cijfers, maar vaststaat dat de verboden handel (in alle dieren) wereldwijd welig tiert. Volgens onderzoeken uit 2003 en 2010 is de illegale dierenhandel een criminele bedrijfstak waarin jaarlijks zo’n 10- tot 20 miljard dollar zou omgaan.

Nederland speelt daarin een niet geringe rol. In 2007 concludeerde de Vogelbescherming dat het aantal Europese ‘wilde’ vogelsoorten dat in Nederland werd verhandeld, de jaren daarvoor was vertienvoudigd. Daarnaast bleek het ringsysteem dat moest aantonen dat vogels gekweekt zijn zeer fraudegevoelig.

Op Duitsland na worden hier de meeste zendingen met illegale dieren of dierproducten in beslag genomen. In 2018 concludeerden de criminologen Daan van Uhm en Toine Spapens in het Tijdschrift voor Criminologie dat niet alleen toeristen en opportunisten de handel bedrijven, maar dat die steeds meer in handen komt van criminele organisaties. Zij zouden van drugshandel overstappen naar dierenhandel, vanwege de lagere prioriteit van opsporingsdiensten.

Ara’s, in 2018 in beslag genomen in Thailand tijdens een politieactie tegen illegale vogelhandel. Beeld AFP
Ara’s, in 2018 in beslag genomen in Thailand tijdens een politieactie tegen illegale vogelhandel.Beeld AFP

Mazen in de wet

In Nederland gaat het volgens de criminologen vaak om bedrijven die legale en illegale stromen met elkaar vermengen door ‘handig gebruik te maken van mazen in de wet en door te frauderen met certificaten en andere documenten’. Afnemers kunnen volgens hen ‘tot in de hoogste kringen’ worden gevonden. Sociale netwerken spelen een belangrijke rol: specialisten en ‘liefhebbers’ vinden elkaar en zijn relatief goed zichtbaar, omdat de specialisten vaak openlijk ‘pronken’ met hun dieren, ‘zelfs wanneer de papieren rookgordijnen die zijn opgeworpen om de herkomst van de vogels te verhullen een grondige inspectie niet zouden doorstaan’.

Verder constateren de onderzoekers een ‘opvallende discrepantie’ tussen de potentiële schade die illegale handel kan aanrichten aan dieren en hun leefomgeving, de publieke afkeer van illegale dierenhandel en de lage strafmaat. Dat laatste werd maandag in elk geval onbedoeld geïllustreerd door de advocaat van vader J. Zij beklaagde zich over de strafeis van 7.500 euro, waar ‘normaliter’ in dit soort zaken een boete van tussen de 1.000 tot 1.500 euro zou gelden.

Naar verwachting zal de rechtbank deze zaak half april afsluiten. Uitspraak volgt dan eind april.

De geelkopamazone (de foto's betreffen niet de besproken rechtszaak) Beeld
De geelkopamazone (de foto's betreffen niet de besproken rechtszaak)

Lees verder over illegale dierenhandel

In tien jaar tijd hebben de douane, politie en warenautoriteit NVWA bijna drieduizend illegale reptielen in beslag genomen. Dit gebeurt er met onderschepte dieren uit de illegale handel.

Levende tijgers, giftige kikkers en de hoorn van een witte neushoorn: met slechts een paar muisklikken kun je veel beschermde diersoorten online bestellen. Op websites als Ebay en Marktplaats staan honderden advertenties waar dieren en dierproducten illegaal worden aangeboden.

Van alle op het land levende gewervelde dieren wordt bijna een op de vijf soorten verhandeld, zo blijkt uit onderzoek. Dat is aanzienlijk meer dan uit eerdere schattingen naar voren is gekomen.

Meer over