nieuws

Veldbedden in de Jaarbeurs, gastgezinnen die worden gescreend: crisisopvang Oekraïners krijgt razendsnel vorm

De contouren van de crisisopvang van Oekraïense vluchtelingen werden woensdag voor het eerst zichtbaar. Gemeenten bereiden zich razendsnel voor op de komst van duizenden Oekraïners. Aanmeldpunten, registratie en opvanglocaties zijn nodig om de opvang in goede banen te leiden.

Nadia Ezzeroili en Roos van Riel
De eerste vluchtelingen uit Oekraine worden opgevangen in de Utrechtse Jaarbeurs. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
De eerste vluchtelingen uit Oekraine worden opgevangen in de Utrechtse Jaarbeurs.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Hotelkamers, sporthallen en leegstaande kantoorgebouwen – in diverse gemeenten komt de zoektocht naar geschikte opvanglocaties voor vluchtelingen uit Oekraïne inmiddels op gang.

In de Jaarbeurs Utrecht staan sinds woensdagochtend vierhonderd veldbedden klaar voor vluchtelingen. ‘De eerste familie loopt net binnen’, zei burgemeester Sharon Dijksma telefonisch vlak nadat de deuren waren geopend. Maar de toeloop is nog onvoorspelbaar. Tegen het einde van de middag is het nog lang niet vol. ‘Liever een lege Jaarbeurs dan een volle stationshal’, aldus Dijksma. Ze verwacht dat het niet lang meer duurt voordat vluchtelingen op Utrecht Centraal aankomen, een van de grootste spoorknooppunten in Nederland.

In de stationshal is alvast een informatiepunt ingericht waar vluchtelingen worden opgevangen door de Veiligheidsregio Utrecht. Vanaf daar worden ze naar de opvangplek gebracht voor onderdak en registratie. De Jaarbeurs is nadrukkelijk bedoeld als doorstroomlocatie, zegt de burgemeester. ‘Na maximaal twee nachten worden vluchtelingen overgeplaatst naar een opvangplek waar ze langer kunnen verblijven.’ De particuliere opvang gaat daar een rol in spelen.

Ook de coördinatie krijgt langzaam vorm. Vrijwilligersplatform NLvoorelkaar registreert sinds woensdag de aanmeldingen van vluchtelingen die bij een gastgezin willen verblijven. Takecarebnb, een organisatie die particulieren en vluchtelingen met elkaar in contact brengt, regelt doorverwijzing na screening van gastgezinnen.

Traumabegeleiding

Gezinnen die hun deuren willen openen voor vluchtelingen kunnen tijdens de screening onder meer vragen verwachten over voldoende ruimte in huis, of gasten een sleutel krijgen en hoe met psychosociale vragen wordt omgegaan. ‘Sommige vluchtelingen zullen getraumatiseerd zijn’, zegt een woordvoerder van het Leger des Heils, dat de particuliere opvang mede coördineert. ‘Daar moet begeleiding voor worden geregeld, en gastgezinnen moeten erop voorbereid zijn.’

Het Leger des Heils en het Rode Kruis houden contact met vluchtelingen en hun gastgezinnen. Voor juridisch advies over asielprocedures en praktische vragen over werk en inkomen kunnen Oekraïners terecht bij VluchtelingenWerk.

Vluchtelingen zonder een medische reisverzekering hoeven zorgkosten niet uit eigen zak te betalen. Kosten van medische zorg uit het basispakket worden via een subsidieregeling voorlopig volledig vergoed. Zorgverleners zijn wel verplicht om de behandeling binnen zeven dagen te melden bij de GGD. Mocht een vluchteling werk hebben gevonden in Nederland, dan vervalt deze subsidieregeling en moet hij of zij een eigen zorgverzekering afsluiten.

Niet meteen aan het werk

Veel Oekraïners zeggen te willen werken, en bijvoorbeeld in de tuinbouw kunnen werkgevers wel extra handen gebruiken. Maar voorlopig zijn ze terughoudend in het werven van Oekraïense vluchtelingen als arbeidskracht. ‘Goede huisvesting, onderwijs voor kinderen en toegang tot de zorg heeft nu prioriteit’, zegt Jakoline van Straalen, woordvoerder van ondernemersorganisatie Glastuinbouw Nederland. ‘Wij geven ondernemers informatie en tips, maar we zetten vluchtelingen absoluut niet meteen aan het werk.’

Uitzendbureau NL Jobs is nog in afwachting van informatie van de overheid. ‘De vluchtelingen moeten eerst worden geregistreerd bij de gemeenten en een bsn-nummer krijgen’, zegt recruiter Roksolana Volk. ‘Anders kunnen we ze niet uitbetalen.’

Oekraïense vluchtelingen moeten volgens het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in deze fase nog eerst een werkvergunning aanvragen. ‘Voor de periode daarna zijn we aan het regelen dat zij die dat willen en kunnen hier ook gewoon aan het werk kunnen’, laat minister Karien van Gennip desgevraagd weten.

Meer over