Veiling WW'ers trekt veel louche bedrijven

Honderden bedrijven bieden zich aan om 70 duizend WW'ers en WAO'ers aan het werk te helpen. Het valt te betwijfelen of ze allemaal de beloofde kwaliteit gaan bieden....

Van onze verslaggevers Bart Dirks en Gijs Herderscheê

Het wordt nooit meer zoals het was om een uitkering te krijgen. Wie de komende maanden in de WW komt of recht krijgt op een gedeeltelijke WAO-uitkering, is voor een nieuwe baan niet meer aangewezen op het arbeidsbureau. Hij krijgt een commercieel bemiddelingsbureau aan de deur.

Deze bureaus vechten nu om 70 duizend uitkeringsgerechtigden. Hun 'reïntegratie-trajecten' worden deze maand geveild door uitkeringsbedrijven als het GAK. En de arbeidsbureaus bieden onder de nieuwe naam Click vrolijk mee.

Het is de bedoeling dat uitkeringsgerechtigden adequater begeleid worden bij het vinden van nieuw werk. De arbeidsbureaus hadden een monopolie op die begeleiding, maar maakten die positie niet waar. Bij werkgevers stonden zij niet in hoog aanzien als hulp bij vacaturevervulling, waardoor werkzoekenden weinig aan de arbeidsbureaus hadden.

Vanaf 1 januari 2001 krijgen nieuwe uitkeringsgerechtigden een bemiddelingsbureau toegewezen. De bureaus kunnen nu inschrijven op groepen uitkeringsgerechtigden. Aan de hand van de offertes wijzen de vijf uitvoerders van de WW en WAO de groepen aan de bemiddelingsbureaus toe. Prijs en kwaliteit moeten de doorslag geven. Het gaat om de mix van bijvoorbeeld het gevraagde bedrag, de geboden scholingsmogelijkheden en bewezen kunde in de bemiddeling.

Juist aan dat laatste schort het bij het gros van de bedrijven. Eigenlijk kan alleen Click bogen op ervaring. De kans dat het nieuwe systeem problemen gaat geven, is groot.

Want de uitkeringsbedrijven, werkgevers, vakbonden en bemiddelingsbedrijven staan te trappelen om de nieuwe markt vorm te geven. Eindelijk zijn de uitkeringsbedrijven af van de 'gedwongen winkelnering' bij de arbeidsbureaus. Bonden en werkgevers kunnen per sector opdracht geven voor de bemiddeling van uitkeringsgerechtigden. De bonden eisen goede dienstverlening aan uitkeringsgerechtigden. Werkgevers zoeken goede kandidaten voor vacatures. En de bemiddelingsbedrijven willen een graantje meepikken van de nieuwe markt.

In totaal gaat ruim 10 miljard gulden om in de bemiddelingsmarkt. Het gaat om een baaierd van subsidieregelingen. Een deel van dat bedrag, ongeveer tienduizend gulden per persoon, is nu beschikbaar voor de eerste groep van 70 duizend aankomende uitkeringsgerechtigden. Dat is een slordige 700 miljoen gulden. Het bedrag kan oplopen tot 2,5 miljard gulden - het huidige budget voor reïntegratie.

Met de eerste 'openbare aanbesteding' van de reïntegratie-trajecten hoopt het kabinet twee vliegen in één klap te slaan: de uitvoering moet goedkoper worden en uitkeringsgerechtigden moeten sneller aan een baan komen, waardoor uitkeringen worden bespaard. Als bijkomend voordeel moet gelden dat de uitkeringsgerechtigde niet langer door indolentie van arbeidsbureaus op zichzelf is aangewezen, maar bij de hand wordt genomen bij het krijgen van scholing, subsidie en het vinden van een passende baan.

Nochtans is het de vraag of het zo werkt. De overheid crëert een gat in de markt waar veel onervaren beginners geld in ruiken. In recordtempo zijn ongeveer zeshonderd bemiddelingsbedrijven uit de grond gestampt. Inzicht in de geboden kwaliteit van deze firma's ontbreekt volledig.

Waartoe dat kan leiden, maakt de geschiedenis met de arbodiensten duidelijk. In 1993 crëerde het kabinet-Lubbers/Kok een markt voor de controle van arbeidsomstandigheden en ziekteverzuim in bedrijven en instellingen. In 1998 moesten alle bedrijven een contract hebben met een arbodienst. Toen de nieuwe markt openging, ontstond een vechtmarkt van vierhonderd deels obscure, goedkoop werkende arbodiensten die niet in staat waren de beloofde service te verlenen. Na het afkondigen van kwaliteitseisen en de daaropvolgende sanerings- en fusiegolf resteren nu nog veertig grotere arbodiensten. Werkgevers en werknemers hebben tot nu toe weinig baat gehad bij de nieuwe dienstverlening. Iets dergelijks kan opnieuw gebeuren met de nieuwe bemiddelingsmarkt.

Niet iedereen rekent zich rijk. Zo overweegt uitzendbureau Vedior nog of het aan de veiling meedoet. 'Dit werk ligt verder van de reguliere taken van uitzendbureaus af dan het misschien lijkt', aldus een woordvoerster.

De sociale werkvoorziening gaat wel inschrijven. Zeker vijftig van deze overheidsbedrijven gaan meebieden. Daarmee dreigt vermening van overheidstaken - de sociale werkverschaffing - en commercie. Het ministerie van Sociale Zaken onderzoekt of dat wel geoorloofd is.

Voor de uitkeringsgerechtigden zal veel veranderen. Zij kunnen actieve bemiddeling van bureaus verwachten. Wie niet gewillig meewerkt, kan het stempel 'niet gemotiveerd' opgedrukt krijgen. Daarop kan een korting op de uitkering volgen of zelfs intrekking. Maar daarover beslist het uitkeringsbedrijf.

Meer over