Veilig de straat over met vijf liter afwasmiddel

Een vreemd verlangen misschien. Alle Blokkerwinkels in de fik. Om eens helemaal opnieuw te beginnen met de huishoudspeciaalzaak. Met eerst en vooral een heel bescheiden keus in spullen....

Het geheim van mooi is zijn wat het is. Blokker, de Hema, de Bijenkorf en V & D en winkels die Geschenkenhuis heten: ze verlelijken het leven met spullen die helemaal niks zijn behalve een cadeau. Een geschenk. Een ding. Je haalt het niet in je hersens om het zelf te kopen, je krijgt het. Wanhopig zoeken familieleden en kennissen de schappen af naar iets origineels - o enig, nee beeldig, dank je, wat origineel - voor je verjaardag.

Blokker heeft het lelijkste, en het volmaakt-nutteloze. En het is bij ons niet de gewoonte om een geschenk meteen na het uitpakken hard tegen de muur te gooien. De vaas wordt welwillend begroet en in het zicht gezet. Weer is je interieur er een slag lelijker op geworden. Waartoe dient een vaas? Om bloemen langzaam in de Pokon te laten sterven. Maar waarom zijn er dan tienduizend soorten vazen en zijn er bij waar geen bloemen in kunnen? De mooiste vaas die ik ken kost een gulden en als de bloemen gestorven zijn, breng ik de vaas terug naar de melkboer. Een gulden statiegeld. En hij is zo mooi omdat hij niet bedacht is. Alles wat bij Blokker ligt is bedacht, alles spuuglelijk. Dat koffiezetapparaten nog altijd weer een slag lelijker kunnen, je kon het niet geloven, maar kijk naar de nieuwe van Philips, het kan nog altijd erger en Blokker verkoopt het. De Bijenkorf hetzelfde lied.

Ga toch failliet, glimmende vuilnisbelten. Wat mooi en lelijk is moet niet door Jan Design, Klaas Kunstenaar en de chef-inkoop van de Hema worden bepaald, maar door anonieme mannen en vrouwen die geen idee hebben dat er woorden bestaan waarmee trendmensen de dingen verwimcrouwelen.

Een rampzalig lelijk voorwerp van drie plexiglazen vlakken die zo tegen elkaar zijn gelijmd dat er water in kan, wordt tot een vaas van opperste vormgeving verklaard. Vormgeving zou verboden moeten worden. Alles wat uitsluitend ge maakt wordt voor waar het toe dient, is vanzelf prachtig. Een canvas boodschappentas met twee hengsels. Hoe mooi de dingen zijn die uitsluitend om hun nut gemaakt worden, is langs de straat niet vaak te zien of je ziet het niet. Want dat is van ware schoonheid ook een eigenschap, het valt niet op. Het bewonderenswaardige straatmeubilair bijvoorbeeld, dat in beweging komt bij een spoorwegovergang om te voorkomen dat een lelijke scooter tegen een goed gelukte dubbeldekker knalt, dat rood-met-wit-en-zwarte ballet wordt niet eens goed bekenen. Je ziet het niet, je wacht tot de trein voor bij is, de bel en de lampen uitgaan en het meubel weer verstijft. Je moet snel verder. Naar het museum voor moderne kunst waar beroemde volmaakt nutteloze voorwerpen wiebelen op een elektromotortje.

En niemand weet wat in de sleepboot staat te stampen. Niemand komt in de machinekamer van een schip om te ontdekken dat het waar is. Alles onderin een schip is daar uitsluitend om van dienst te zijn. En precies daarom is het zo verschrikkelijk mooi. Net als het interieur van een veilig afgesloten transformatorhuis en de draaibruggen over het Merwedekanaal en de zakken cacaobonen op een platte vrachtwagen op weg naar Verkade. Maar je kan iemand moeilijk een zak cacaobonen of een draaibrug op zijn verjaardag geven of een spoorwegovergang. Dat moet ook helemaal niet. Alleen op hun plek zijn deze dingen om aan te zien.

Toch zijn de verjaardagen niet verloren met Blokker over de kop. Geef nut en dingen die niet stuk gaan. Zoek het ver voorbij het winkelcentrum op het industrieterrein. Daar liggen wonder scho ne dingen, verborgen in blinde opslagloodsen. Zoals de gele stalen schenk kan - een Amerikaans ontwerp van tientallen jaren oud, bedoeld voor gevaarlijke vloei stoffen maar ideaal om olijfolie in te bewaren. Elke dag vreugde in de keuken om de mooite van het ding, om het besef dat je kleinkinderen hem ook nog zullen gebruiken, en omdat hij er alleen maar zo uitziet omdat hij niet mag ontploffen als je er een sigaret bij houdt. Daar ging het de anonieme maker om.

Nog ouder dan de gele kan is de jerrycan. Een anoniem Duits ontwerp van voor de Eerste Wereldoorlog. Engels sprekende vijanden zagen de Duitsers met de stalen brandstoftank in de weer, de German cans, maar Duiters werden ook Gerry's (Jerry's) genoemd en zo ontstond de naam jerrycan. Het ontwerp was meteen zo goed dat het nooit meer wezenlijk verbeterd werd. Een Nederlandse onderneming in Huizen, Dupa Veiligheidstechniek, kreeg vraag naar roestvrijstalen vaatjes voor opslag en vervoer van gevaarlijke vloeistoffen. Geen vormgever hoefde eraan te pas te komen, het beste ontwerp was er allang, de jerrycan. Hij is er nu in roestvrijstaal, in maten en soorten, en voor mijn verjaardag vraag ik de verleidelijke vijfliter-versie met schenkkraan. Typisch geschikt voor jenever. Maar afwasmiddel mag ook.

De afgebeelde jerrycans en andere kannen worden geleverd door Dupa Veiligheidstechniek.

Meer over