‘Vegeterriër’ doet ethisch geen water bij de wijn

De Partij voor de Dieren kreeg vorig jaar veel nieuwe leden, en kwam ook nog eens met twee zetels in de Kamer....

Wie wist een jaar geleden dat biggen onverdoofd worden gecastreerd? Dat haantjes van een dag oud, levend worden versnipperd? Dat jaarlijks in Nederland 550 miljoen dieren worden geslacht?

Er komt een alarmnummer voor dieren. De Algemene Inspectiedienst neemt vijftien mensen extra aan om dierenwelzijn te controleren. Minister Veerman van Landbouw speldt paarden een onderscheiding op voor moed bij het bevrijden van ‘de kudde van Marrum’. En het jongste nieuws: het afknippen van schapenstaarten is vanaf volgend jaar verboden.

Sinds de Partij voor de Dieren afgelopen november met twee zetels in de Kamer kwam, lijkt er voor dieren meer bereikt dan in de 15 jaar daarvoor. Vriend en vijand schrijven het toe aan één vrouw: Marianne Thieme (34), oprichter, woordvoerder, lijsttrekker en nu fractievoorzitter van de Partij voor de Dieren (PvdD).

‘Zonder haar waren we nooit in de Kamer gekomen. Ze is als Marijnissen voor de SP’, zegt Bernd Timmerman, voormalig adjunct-directeur bij de Dierenbescherming. ‘Marianne ís de Partij voor de Dieren’, zegt Lieke Keller, oud-directeur van Bont voor Dieren en vriendin van Thieme. ‘De partij was er zonder haar nooit geweest.’

Letterlijk zelfs. Zonder Thieme zou de PvdD in 2002 niet op tijd bij de Kiesraad zijn ingeschreven. Ze had nog een kwartier voor de Kamer van Koophandel zijn deuren sloot, en in de wachtkamer zaten veertien mensen voor haar. ‘Is er hier iemand anders die nog 10 minuten heeft om een partij op te richten? Nee? Dan ga ik eerst.’

Het is typisch Thieme. Wie je ook spreekt, het eerste dat ze noemen is haar gedrevenheid. Als een terriër – ‘vegeterriër’ – bijt ze zich vast in de doelen die ze wil bereiken. Alles gaat ervoor opzij, dag en nacht als het moet. ‘Marianne zal nooit zeggen: dat lukt me niet meer’, zegt Niko Koffeman, vriend, adviseur van Wakker Dier en medeoprichter van de omroep Nútopia (opgegaan in Llink). En Keller: ‘Marianne zal nooit op de volgende trein stappen als er een kleine kans is dat ze deze nog haalt.’

De daarbij behorende impulsiviteit is Thieme niet vreemd. Ze las vorig jaar in De Telegraaf een interview met de rijke zakenman Nicolaas Pierson over zijn liefde voor dieren. In het telefoongesprek dat volgde, op een vrijdag, zei Pierson dat ze maar eens over een donatie moest komen praten als ze toevallig in Bangkok was. Waarop Thieme antwoordde: ‘Toevallig ben ik maandag in Bangkok.’

Pierson schonk de PvdD enkele tonnen campagnebudget. Het gaat vaker zo, weten Thiemes collega’s. Met resultaat: van alle politieke partijen gaf de PvdD in oktober het meeste uit aan reclamecampagnes. Posters van een poes op een stukgekrabde Kamerzetel sierden wekenlang de bushokjes.

Het is de manier waarop Thieme haar kandidatenlijst voor de Tweede Kamer voor de helft wist te vullen met Bekende Nederlanders. Ze legt makkelijk contact. Leest ze dat een BN’er zich met dieren bezighoudt, dan pakt ze de telefoon en gaat ernaartoe. Kees van Kooten, Martin Gaus, Mensje van Keulen, Rudy Kousbroek, Belinda Meuldijk, Jan Wolkers, ze lopen met haar weg. Het ledental nam vorig jaar met bijna 4000 toe, tot 6370.

Thieme vergelijkt zichzelf het liefst met een ezel. Niet stom en koppig, zoals velen denken, maar intelligent en met een intuïtief vermogen om adequaat te reageren op gevaren en kansen. Al worden ezels nog zo mishandeld, ze blijven vrolijk. Thieme denkt in mogelijkheden in plaats van onmogelijkheden.

Collega’s roemen haar efficiëntie en snelheid. Toch maakt ze er niet alleen vrienden mee. Als iets mislukt of als ze mensen passeert, neemt ze niet de tijd uit te leggen waarom. ‘Marianne is niet van het plooien en gladstrijken’, zegt Koffeman. Thieme is de eerste om het toe te geven. Ze is soms zakelijk, zegt ze, omdat ze in een ‘bepaald tempo’ zit. ‘Ik ben het de afgelopen jaren moeilijk gaan vinden slap met iemand te ouwehoeren.’

Goede vrienden spreken anonieme beschuldigingen tegen dat ze van nature niet aardig is. Privé is ze een ontzettende schat, zegt Douwe Brolsma, vriend sinds het athe-neum. ‘Maar op haar werk is ze zuinig met aandacht voor anderen. Ze weegt af in wie ze energie steekt. Heel strategisch, calculerend.’ Tegen mensen die ze nodig heeft of privé graag mag, is ze aardig, amicaal zelfs.

Thieme – van huis uit katholiek – zocht haar religie in de loop der jaren bij haar idealen. Ze is een jaar lid van het kerkgenootschap der zevendedagsadventisten. Ze gaat op zaterdag naar de kerk, en van zonsondergang op vrijdag tot zonsondergang op zaterdag werkt ze niet. ‘Vrolijk orthodox’, zegt ze zelf. Ze heeft er lang over nagedacht, weet Koffeman. ‘Marianne zit ermee dat de bio-industrie zich concentreert in de bible belt. Zevendedagsadventisten nemen de Bijbel heel letterlijk. Ze prediken geweldloosheid en ontzien hun leefomgeving.’

Marianne Thieme werd op 6 maart 1972 geboren in Ede en groeide op in Doorwerth, bij Arnhem. Ze komt uit een goed milieu, benadrukken vrienden. ‘Marianne is een zeer welopgevoed meisje.’

De Veluwe bood haar de natuur, maar ook de bio-industrie: koeien, varkens, kippen in krappe hokken. Het maakte haar kwaad, zeker toen ze besefte dat het een kostenkwestie is in een rijk land als Nederland.

Toch duurde het tot haar 22ste voor ze vegetariër werd. Tot die tijd was ze vooral met haar carrière bezig, zegt ze. Met vakken – ‘hoe ik later veel geld kon verdienen’ – en met de studentenvereniging. Het corporale heeft ze altijd gehouden, vinden velen. Koffeman: ‘In het begin werd ze in ons wereldje wel vreemd aangekeken.’

Moraliteit lag in de studentenjaren dicht onder de oppervlakte. In haar boek De Eeuw van het Dier (2004) beschrijft Thieme hoe ze op een feest van de Rotterdamse Vrouwelijke Studenten Vereniging in woede ontstak. Ze zaten rond een tafel met een verzonken aquarium in het tafelblad. In de loop van de avond belandden er alcohol, as en afgekloven kippenpoten tussen de goudvissen. ‘Ik heb geroepen dat ze met hun takken van die vissen moesten afblijven’.

De omslag in haar eetpatroon kwam tijdens een tv-serie over koeien. Om te tonen hoe de koe voedsel verwerkt, was een van de magen opengewerkt. ‘Alsof je een autoklep even opendraait’, walgt Thieme. Sindsdien weert ze vlees en vis van haar menu. Ook dochter Annika (5) is vanaf het begin vegetarisch. Thieme: ‘Ik hoop dat ze het later een goede keuze vindt.’

Na haar studies in Parijs en Rotterdam werd ze beleidsonderzoeker bij B & A Consultancy in Den Haag, waar ook Melanie Schultz (VVD-staatssecretaris) en Marnix Norder (Haagse PvdA-wethouder) rondliepen. Thieme trad veel minder op de voorgrond, zegt directeur Rob Schouten. ‘Ze werkte hard en leverde goed werk, maar was bescheiden.’ In functioneringsgesprekken hoorde ze steevast dat ze zich meer moest laten zien.

Schouten is dan ook verbaasd dat Thieme in haar nieuwe baan zo makkelijk op de bühne staat. ‘Dat zag ik haar toen niet doen. Bij ons gaf ze na 2 jaar nog geen presentaties voor groepen klanten.’

Thieme heette toen overigens nog ‘Marianneke’, merkt Schouten op. Ook Brolsma, vriend van vroeger, heeft het consequent over ‘Marianneke’. ‘Ze heeft het een paar jaar geleden veranderd om niet klein over te komen’, weet Brolsma. Dat Thieme ooit een timide meisje zou zijn geweest, kan hij echter niet plaatsen. ‘Marianneke staat altijd al graag in de schijnwerpers. Dan zat ze daar waarschijnlijk niet op haar plek.’

In de Kamer wel, volgens haar vrienden en collega’s. Ze houdt van het debat. In haar studententijd duurden discussies over armoedebestrijding en ontwikkelingshulp tot diep in de nacht. Volgens Brolsma had haar carrière ook de kant van de mensenrechten op kunnen gaan. ‘Het is toeval dat ze haar capaciteiten voor de dieren inzet. Met arme mensen heeft ze diezelfde compassie.’

Toch ziet haar omgeving ook gevaren in haar Kamerlidmaatschap. Thieme is zo overtuigd van eigen kunnen, dat het kan omslaan in arrogantie. ‘Ik hoop dat ze met beide benen op de grond blijft’, zegt Timmerman. ‘Dat ze anderen ook successen gunt. Marianne kan de neiging krijgen te denken de grote leider te zijn, maar de beweging bestaat uit meer organisaties en personen. Het moet niet de Lijst Marianne Thieme worden.’

Het enige dat Thieme in de politiek moeilijk zal vallen, denken haar vrienden, is compromissen sluiten. Het zit niet in haar aard op ethisch gebied water bij de wijn te doen om iets hogers te bereiken. Timmerman: ‘Bij Marianne is er geen middenweg.’ Ook Thieme zelf benadrukt dat ze geen dingen gaat doen ten koste van haar principes. ‘Dierenrechten zijn niet te koop.’

Meer over