NIEUWS

Veertig VN-landen eisen toegang tot China voor onderzoek naar Oeigoeren

Ruim veertig landen eisen dat China de mensenrechtencommissaris van de Verenigde Naties toegang geeft tot de provincie Xinjiang. Michelle Bachelet wil daar onderzoek doen naar berichten dat ruim een miljoen Oeigoeren vastzitten in kampen en soms aan martelingen worden onderworpen.

Michelle Bachelet en de Chinese president Xi Jinping in 2017. Beeld Getty
Michelle Bachelet en de Chinese president Xi Jinping in 2017.Beeld Getty

Bachelet zelf zei maandag te hopen dat zij nog dit jaar toestemming van Beijing zal krijgen het gebied te bezoeken om onderzoek te doen naar de beschuldigingen dat de Chinese autoriteiten de voornamelijk islamitische Oeigoerse bevolking onderdrukken. Haar kantoor onderhandelt al twee jaar met de Chinese autoriteiten over een bezoek, maar tot nog toe is dat niet gelukt.

In een gezamenlijke verklaring zeggen de VN-landen dat er ‘geloofwaardige’ berichten zijn dat ruim een miljoen mensen in Xinjiang willekeurig worden vastgehouden in gevangenissen of dwangarbeid moeten verrichten. Ook zou er sprake zijn van gedwongen sterilisaties, seksueel geweld en kinderen die van hun ouders worden gescheiden om hen als Chinezen op te voeden.

Maar volgens Beijing zijn alle beschuldigingen overdreven en gaat het om maatregelen om extremisme onder de moslimbevolking te bestrijden.

Bachelet en Xi in 2016 in Chili, waar Bachelet destijds president was. Beeld Getty
Bachelet en Xi in 2016 in Chili, waar Bachelet destijds president was.Beeld Getty

Toegang op voorwaarden

Jiang Yingfeng, een hoge diplomaat bij de Chinese vertegenwoordiging in Genève, verwierp de ‘politiek gemotiveerde’ verklaring. Maar volgens hem is Beijing wel bereid een VN-delegatie toe te laten op voorwaarde dat het een ‘vriendschappelijk bezoek’ wordt en niet een missie waarbij de schuld van China al bij voorbaat vaststaat. Uitgangspunt moet ook zijn dat Xinjiang onderdeel van China is.

De Chinese vertegenwoordiger bij de VN-Mensenrechtenraad verwierp ook alle kritiek op de arrestaties van kritische journalisten en politieke activisten in Hongkong onder de veiligheidswet die Beijing de voormalige Britse kroonkolonie vorig jaar oplegde. Volgens hem is dat een binnenlandse kwestie waarmee het buitenland zich niet dient te bemoeien.

Ondanks alle Chinese ontkenningen zijn er veel aanwijzingen dat de Oeigoeren wel degelijk het slachtoffer zijn van een gerichte campagne om hun identiteit en cultuur uit te wissen. De Volkskrant vond bewijzen dat tal van moskeeën in Xinjiang zijn gesloten of zelfs zijn afgebroken om het de bevolking onmogelijk te maken hun geloof uit te oefenen.

‘Overheidsontvoeringen’

Een in Spanje gevestigde mensenrechtenorganisatie, Safeguard Defenders, beschuldigde de Chinese autoriteiten er dinsdag van dat zij steeds vaker gebruik maken van een systeem om dissidenten zonder proces vast te zetten. Zeker tienduizenden mensen zouden zijn vastgehouden op speciale locaties waar zij ‘onder toezicht’ staan. Dat klinkt beter dan een verblijf in de gevangenis of strafkamp, maar in de praktijk betekent het volgens de organisatie dat ze in een soort zwart gat verdwenen zijn.

Doorgaans krijgt hun familie maandenlang niets te horen en mogen de gevangenen ook geen bezoek krijgen van advocaten. Volgens Safeguard Defenders komt de praktijk in feite neer op ‘door de staat gesanctioneerde ontvoeringen’.

Op basis van gerechtelijke documenten is de organisatie bijna 23 duizend gevallen op het spoor gekomen van mensen die voor hun proces in dergelijke speciale locaties zonder tussenkomst van de rechter werden vastgehouden. Maar volgens Safeguard Defenders zijn het er vermoedelijk veel meer.

Meer over