'Veel te veel musea gaan alleen uit van beeldende kunst'

Vleeshal-directeur Rutger Wolfson wil meer dan alleen tentoonstellingen maken...

Aan de telefoon had hij gezegd dat de hedendaagse kunst 'zwak en zielig' is geworden. Een opmerkelijke uitspraak voor iemand die net directeur is geworden van De Vleeshal in Middelburg, een podium waar actuele, (inter)nationale kunst wordt gemaakt en tentoongesteld.

Nu in Middelburg, waar de eerste door hem georganiseerde tentoonstelling te zien is, legt Rutger Wolfson uit wat hij bedoelt. 'Beeldende kunst is hyper-reflexief geworden', zegt hij. 'Zij stelt voortdurend zichzelf en haar omgeving ter discussie.' En een ander nadeel: 'Er vindt geen stapeling van kennis plaats.'

Liever gaat Wolfson op zoek naar gebieden waar visuele cultuur zich vrijmoedig manifesteert: in de muziek, architectuur, reclame, televisie.

Rutger Wolfson (30) is young, bright en charmant. Opgegroeid in een economisch nest, ging hij Kunst- en Cultuurwetenschappen studeren aan de Rotterdamse Erasmusuniversiteit. Daar raakte hij beïnvloed door het denken in strategieën van de Franse cultuursocioloog Pierre Bourdieu.

Na zijn studie werd hij tentoonstellingsmaker bij Witte de With in Rotterdam, waar toen nog Chris Dercon directeur was: 'De enige in Nederland die binnen de kunst een intellectueel perspectief durft te hanteren', zegt hij.

Maar Wolfson wil méér dan alleen tentoonstellingen maken. Rick van der Ploeg, staatssecretaris van Cultuur, tipte hem in een overmoedige bui al eens als opvolger van Rudi Fuchs in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Vorig jaar werd Wolfson nét geen directeur van het Groninger Museum. En sinds dit jaar zwaait hij de scepter over de Vleeshal in Middelburg.

Zijn eerste politieke ruzie in Middelburg heeft Wolfson inmiddels achter de rug. Moet De Vleeshal fuseren met het provinciaals Zeeuws Museum in Middelburg, is de vraag. En moet die fusie ook bezegeld worden in een gezamenlijke huisvesting - het toekomstige, door Aldo en Hannie van Eyck ontworpen museum aan de Middelburgse Maisbaai? Wolfson meent van niet, net als zijn voorganger Lex ter Braak. Eerst wil hij de 'meerwaarde' van de samenwerking zien aangetoond.

Onder Ter Braaks leiding werd in de Vleeshal een programma gerealiseerd van kunst in relatie met de ruimte. 'Dat discours was typisch voor de jaren negentig', zegt Wolfson. 'Ik ben er nog wel in geïnteresseerd, maar niet uitsluitend. Dat discours is inmiddels overgewaaid.'

Toch keert Wolfson in de eerste tentoonstelling die hij organiseert nog even terug naar het thema. Kunstenaar Krijn de Koning bouwde namelijk een labyrintische structuur, die de hele gotische ruimte van de Vleeshal in beslag neemt. De Koning, opgeleid aan De Ateliers, staat bekend om zijn ingrepen in de open lucht en in galeries en musea. In De Vleeshal moet de bezoeker over felgekleurde muren en door kozijnen stappen om het 'beeld' in al zijn kleurcontrasten en geometrische structuren te waarderen. 'De Koning maakt de architectonische beleving subjectief' noemt Wolfson dat.

Wolfsons tentoonstellingsprogramma voor de toekomst is ambitieuzer, weidser en niet alleen beperkt tot de ruimte van De Vleeshal. 'Veel te veel musea hanteren een perspectief dat alleen van beeldende kunst uitgaat', zegt Wolfson.

Hij breidt graag uit, naar de Grote Markt van Middelburg bijvoorbeeld, waar dj Speedy J. samen met kunstenaar Geert Mul een show gaat geven.

Of naar Fort Zéelande, een prestigieus, modern vakantievilla-complex aan de Zeeuwse kust, waar hij samen met VPRO-televisiemaakster Bregtje van der Haak 'iets' mee gaat doen.

'Beeldende kunst heeft haar monopolie op de visuele ruimte allang verloren', zegt Wolfson. 'Als iemand dertig jaar geleden artistieke ambities had, kon hij toneelspeler worden of schrijver of beeldend kunstenaar. De mogelijkheden waren beperkt.'

Het omgekeerde is nu het geval. En wat zie je: 'Er is sprake van een brain drain bij de beeldende kunst. Creatievelingen kunnen tegenwoordig hun ei net zo goed, of beter, kwijt in de mode, reclame, architectuur, muziek. Beeldende kunst kan als geen andere discipline over persoonlijke, broze zaken spreken. Maar de andere disciplines hebben op haar voor dat ze de resultaten beter distribueren, dat ze slimmer opereren.

'Een voorbeeld: wie zich tegen het systeem wil keren sorteert veel minder effect als beeldend kunstenaar dan als mode-ontwerper of reclametekenaar. Dus kijk je als 18-jarige wel drie keer uit voordat je voor de kunstacademie kiest.'

Meer over