Nieuws

Vattenfall bouwt ‘groene’ mega-boiler, kans op omstreden biomassacentrale wordt hiermee kleiner

Energieconcern Vattenfall gaat een reusachtige waterboiler bouwen op groene elektriciteit, die warmte gaat leveren aan inwoners van Amsterdam, Almere en Diemen. De installatie wordt veel krachtiger dan de omstreden biomassacentrale die Vattenfall in Diemen wilde bouwen.

Luchtfoto van de op aardgas draaiende Centrale Diemen, van Vattenfall. Beeld Hollandse Hoogte
Luchtfoto van de op aardgas draaiende Centrale Diemen, van Vattenfall.Beeld Hollandse Hoogte

Met de komst van de waterkoker is Nederlands grootste biomassacentrale nog niet van de baan. Wel is de kans kleiner dat die er in de oorspronkelijk geplande vorm komt. Hiervoor zijn dan wel politieke concessies nodig, aldus Vattenfall. Het energieconcern wil dat warmte van de e-boiler die is gemaakt met groene stroom ook als duurzaam wordt meegeteld. Nu is dat nog niet zo.

Momenteel verwarmen 100 duizend inwoners hun huizen met restwarmte van de gascentrales die ook in Diemen staan. Maar Amsterdam wil vanaf 2040 alleen nog maar ‘duurzame’ warmte. Daarom maakte Vattenfall plannen voor een enorme houtgestookte biomassacentrale.

Die geldt officieel als klimaatneutraal omdat de CO2 die vrijkomt bij het verstoken van hout, weer wordt opgenomen door nieuw aan te planten bomen. Maar tegenstanders vrezen aantasting van bossen en een veel hogere CO2-uitstoot en luchtvervuiling. Na protesten van omwonenden stelde het energieconcern de bouw vorig jaar uit tot 2022, in de hoop dat een nieuw kabinet meer duidelijkheid zal geven.

Plannen voor een elektrische boiler waren er al, maar die zou veel minder krachtig zijn. De waterkoker die het concern maandag aankondigt, krijgt een vermogen van 150 megawatt (MW), zelfs flink meer dan dat van de geplande biomassacentrale (100 MW).

Lage stroomprijs

De elektrische boiler kan alleen draaien als de geleverde stroom duurzaam is. Het mes snijdt aan twee kanten: door de boiler aan te zetten als er een teveel is aan veel zonne- en windstroom, hoeven windturbines en zonneparken op zulke momenten niet afgeschakeld te worden. Daarnaast is de stroomprijs dan laag.

Als er weinig wind- en zonne-energie is, is het verwarmen van water met elektriciteit economisch onrendabel. ‘Bovendien moeten fossiele centrales dan harder draaien om de e-boiler te laten werken, wat natuurlijk onlogisch is’, aldus een woordvoerder van Vattenfall. Doordat er nog maar weinig groene stroomoverschotten zijn, kan de e-boiler nu nog maar weinig gebruikt worden.

In de toekomst verandert dit, als er steeds meer wind- en zonneparken komen. De elektrische reuzenwaterkoker kan uiteindelijk in ongeveer 15 procent van de warmte voorzien, denkt Vattenfall.

Voorlopig zal het energieconcern zijn warmte daarom van een andere bron moeten betrekken. Hierbij zit Vattenfall in een spagaat; waar de Nederlandse politiek aanvankelijk voorstander was van verwarming met biomassa, is een aantal partijen, waaronder D66 en ChristenUnie, van mening veranderd. ‘De politiek draait in biomassa; partijen die eerst voor waren, zijn nu tegen. Daar kunnen we niet op investeren’, aldus de woordvoerder.

‘We willen niet iets bouwen dat niemand wil’, zegt Anna Borg, de Zweedse ceo van Vattenfall. ‘We een warmtesysteem dat de burgers willen. Maar dan hebben we wel richting nodig in wat acceptabel is. Zowel van de politiek als het publiek.’ Het concern wil met de overheid in gesprek hoe de elektrische boiler beter in de duurzaamheidsregels gepast kan worden.

Warmtevraag

Zowel de e-boiler als een eventuele biomassacentrale heeft niet genoeg vermogen om in de volledige warmtevraag te voorzien. Vattenfall denkt dat de elektrische waterkoker 15 procent kan leveren. De nieuwe e-boiler kan in 2024 gereed zijn.

Het concern stelt dat de gascentrales in Diemen de komende decennia nodig blijven; zowel om de levering van stroom te verzekeren als voor restwarmte. Aanvankelijk zullen de centrales nog op gas draaien. Als na 2030 het aanbod van groene waterstof groeit, kan dit als brandstof dienen. Verder kijkt Vattenfall naar restwarmte uit onder meer datacenters, aquathermie en geothermie.

Totaalaandeel groen stijgt fors, maar niet genoeg

Het aandeel duurzame energie in Nederland in 2020 was 11,1 procent van het totale energieverbruik. In 2019 was dit nog 8,8 procent, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek. De toename was grotendeels te danken aan een grotere capaciteit voor zonnestroom en windenergie. Ook het verbruik van biomassa nam toe, vooral in kolencentrales. In EU-verband is vastgelegd dat hernieuwbare energie 14 procent van het Nederlands energieverbruik moest uitmaken in 2020.

Meer over