Nieuws

Vaticaan investeerde jarenlang in productie van de abortuspil

Het Vaticaan heeft jarenlang geïnvesteerd in een Zwitsers farmaceutisch bedrijf dat onder meer de abortuspil en morning-afterpil produceert.

Het hoofdkantoor van het Zwitserse farmaceutische bedrijf Novartis in Basel. Beeld AFP
Het hoofdkantoor van het Zwitserse farmaceutische bedrijf Novartis in Basel.Beeld AFP

Het centrale bestuur van de rooms-katholieke kerk bezat tot 2016 miljoenen euro’s in aandelen van het Zwitserse Novartis, het moederbedrijf van Sandoz, dat onder meer de morning-afterpil en abortuspil produceert. Pillen waar het Vaticaan al jaren fel tegen lobbyt.

De paradoxale investering kwam aan het licht bij het programma Report op de Italiaanse televisiezender RAI 3. Ook had het Vaticaan aandelen in Roche, een ander farmaceutisch bedrijf. In totaal ging het om 20 miljoen euro. De ontdekking was bijvangst in een groter journalistiek onderzoek naar de financiële huishouding van het Vaticaan.

Sociale leer Vaticaan

In het tv-programma klapt onder andere de voormalig financieel hoofdcontroleur Libero Milone uit de school over de financiële chaos bij het Vaticaan. Tussen 2015 en 2017 hield hij toezicht op de financiën van de Administratie van het Patrimonium van de Apostolische School (APSA), die de activa van de rooms-katholieke kerk beheert, totdat hij werd ontslagen. Er ging van alles mis, aldus Milone, en er werd bij investeringen nauwelijks rekening gehouden met de ‘sociale leer van de katholieke kerk’.

Want de katholieke kerk lobbyt actief tegen het gebruik van zulke pillen. Voor abortus is geen plek binnen de dogma’s van het Vaticaan. Een katholieke vrouw die abortus ondergaat, moet volgens de regels worden geëxcommuniceerd, ook als zij haar zwangerschap met een pil heeft afgebroken.

De Heilige Stoel verzette zich in 2009 fel tegen het toestaan van de abortuspil in Italië. Vorig najaar kwam de kerk in het geweer tegen een besluit van de Italiaanse regering om de toegestane gebruiksperiode van de abortuspil te verruimen van zeven naar negen weken. De katholieke kerk is ook tegen de morning-afterpil. Die ziet de kerk niet, zoals sommigen, als een (nood)voorbehoedsmiddel, maar als een vorm van abortus. Het Vaticaan vraagt apothekers om een beroep te doen op hun gewetensbezwaren en de pillen niet in huis te halen.

Rommelige financiën

Het is op zijn zachtst gezegd saillant dat het Vaticaan de zakken spekt van Novartis en zo onderzoek naar voorbehoedsmiddelen en abortuspillen medefinanciert. Maar de financiën van het Vaticaan zijn al langer een rommeltje, met dubieuze deals, riskante vastgoedinvesteringen en witwasschandalen. De vorige paus Benedictus XVI (2005-2013) begon met een grote schoonmaak. Hij richtte een financiële waakhond op, de Autorità di Informazione Finanziara (AIF), waar Libero Milone toezichthouder was.

Bij zijn aantreden in 2013 wilde paus Franciscus I op dezelfde weg verder. Maar de medewerkers die hij en zijn voorganger Benedictus aanstelde, werden constant tegengewerkt, blijkt uit het onderzoek van Report. Volgens Milone en anderen die in het programma aan het woord komen, was er sprake van boycots en sabotage. Zo werden hun computers gehackt. Nadat het bureau van Milone in 2016 de investering in de abortuspil meldde, werd trouwens wel meteen actie ondernomen. De aandelen werden verkocht om een schandaal te voorkomen.

Niemand weet hoe groot het vermogen van de rooms-katholieke kerk precies is, dat ook wel een ‘religieuze multinational’ wordt genoemd. Sommigen schatten het op 10 tot 15 miljard dollar, de enorme hoeveelheid vastgoed niet meegerekend. Het Vaticaan investeert onder meer in banken, verzekeringen, chemicaliën, staal, bouw en vastgoed. Als religieuze instelling betaalt ze geen belasting over aandelen.

Meer over