Vanessa Bell eindelijk in volle licht door solotentoonstelling

Who was afraid of Vanessa Bell? Niemand. Binnen de kunstenaarskring de Bloomsbury Group stond de oudere zus van Virginia Woolf bekend als The Saint. Ze voedde haar kinderen op, bracht orde in de erotisch-artistieke soap van de Bloomsbury's en kweekte groenten. Bovenal: ze legde het dagelijkse bestaan met post-impressionistische kwastvegen vast, maar wist nooit uit de schaduw te komen van haar zus Virginia, de schrijver, haar echtgenoot Clive, de kunstcriticus, haar minnaar Duncan, de schilder, en bekende bezoekers van Charleston, de boerderij waar de Bloomsbury's een post-victoriaans paradijs hadden geschapen.

Duncan Grant in front of a Mirror (1915-1917). Beeld Dulwich Picture Gallery
Duncan Grant in front of a Mirror (1915-1917).Beeld Dulwich Picture Gallery

Aan die miskenning komt een einde. Bijna 56 jaar na haar dood is in de Dulwich Picture Gallery in Zuid-Londen voor het eerst een solotentoonstelling van Bell te zien. In 1999 maakte ze al deel uit van The Art of Bloomsbury in Tate, maar toen deelde ze de muren met Duncan Grant en Roger Fry. Nu heeft ze het rijk alleen: 76 schilderijen, aangevuld met foto's, decoraties en omslagen van Virginia's boeken. Vanessa Bell 1879-1941 toont haar als een van de radicaalste schilders van Groot-Brittannië, die voortborduurde op Picasso, Cézanne en Matisse, en met haar kleurrijke eenvoud de weg effende voor David Hockney.

'Ruwe eloquentie' noemde Woolf het schilderwerk van haar zus. Bell moest niets hebben van de 'gebruikelijke Engelse zoetsappigheid', die ze zag bij de victorianen en zelfs bij Grant. Dat wordt duidelijk bij het portret van diens vriendje David 'Bunny' Garnett, haar latere schoonzoon. Waar de stilist Grant hem afbeeldde als een gespierde adonis met blauwe ogen, is hij bij Bell een bleekscheet met blosjes. Weinig vleiend is ook haar afbeelding van Mary Hutchinson, de oude minnares van haar echtgenoot Clive. Haar charme en schoonheid maakten plaats voor hooghartigheid. Karakter, daar ging Bells interesse naar uit. Met een vleugje spot.

Een liefdesverklaring is het zonovergoten portret - zelfs diens bril is geel - van een lezende Lytton Strachey, de populairste van de Bloomsbury's. Het portret van haar zus is bijzonder vanwege het verduisterde gezicht, alsof het haar onmogelijk was het innerlijk van Virginia te kennen. Topstuk is Duncan Grant in front of a Mirror, gemaakt op een moment dat ze besefte verliefd op hem te zijn. Het spiegelmotief doet denken aan Velázquez' Rokeby Venus, dat rond die tijd in de National Gallery was vernield door een suffragette die demonstreerde voor vrouwenkiesrecht.

Bell droeg bij aan de feministische strijd door vrouwen krachtig te portretteren. Zelf was ze de verpersoonlijking van een duizendpoot met een aardse nuchterheid die ontbrak bij haar verheven huisgenoten. Ze leed in stilte onder tegenslagen - de dood van zoon Julian tijdens de Spaanse Burgeroorlog en Virginia's zelfmoord - maar altijd kon ze haar toevlucht zoeken in haar atelier. Daar maakte ze in 1952 een zelfportret met in haar vuist een bundel penselen. De stille Bloomsbury had gesproken.

Vanessa Bell 1879-1941

Dulwich Picture Gallery, t/m 4/6. Toegang 14 pond.

Meer over