Vandaag

De restauratie van 'De drie Maria's aan het graf' van Van Eyck is klaar.

KARIN AALBERTS

Conservator Friso Lammertse (links) en restaurator Annetje Boersma bij 'De Drie Maria's aan het graf'. Links een reproductie van het schilderij in oude staat. Rechts het opgeknapte origineel.

Foto Kees Spruijt

Alles goed gegaan?

Ja. We zijn heel tevreden. Het blijft natuurlijk altijd spannend. Ondanks de onderzoeken en röntgenfoto's is moeilijk te voorspellen wat je allemaal gaat aantreffen. We maakten ons zorgen over de opstaande verflagen van het schilderij. Het hout heeft in de loop der tijd wat schade opgelopen, waardoor het niet zo vlak is als ander werk. Maar er is verrassend veel behouden gebleven.

Waren er verrassingen?

Grootste ontdekking is dat de gouden stralen rechtsonder origineel zijn. Daar kunnen we uit afleiden dat er oorspronkelijk ook een Christusfiguur moet zijn afgebeeld. Die is gesneuveld toen er ruim tien centimeter van het schilderij is afgezaagd. Verder zijn we positief verrast door de ontzettend hoge kwaliteit van het schilderij. Van Eyck had een subliem gevoel voor licht. Hoe hij zijn luchten schildert en daarmee suggereert dat het ochtend is, is onvoorstelbaar.

Nog kunnen ontdekken van welke Van Eyck het schilderij is? Van de beroemde Jan van Eyck of zijn mysterieuze broer Hubert?

Nee, dat is niet hard te krijgen. We weten niets van Hubert, omdat bijna al zijn werk verloren is gegaan. Wel weten we van hem dat hij is gestart met Het Lam God's, dat sterk op dit schilderij lijkt.

Uit alle aanwijzingen komt sterk naar voren dat Jan van Eyck het schilderij heeft geschilderd. De jaarringen van het hout vormen een aanwijzing dat het schilderij is afgemaakt nadat Hubert al was overleden. Ook de besneeuwde bergen wijzen op Jan. Hij maakte geheime reizen naar Italië. Dwars door de Alpen.

Wat maakt het schilderij zo de moeite waard om te restaureren?

De verfijning waarmee Van Eyck schilderde is ontzettend bijzonder. In vergelijking tot zijn werk zijn schilderijen van andere kunstenaars vaak houterig en stijf. Van Eyck had een uniek gevoel voor stofuitdrukking en lichtinval. Door het opbouwen van verflagen ontstaat een pallet van talloze tinten en de mooiste natuurgetrouwe kleuren. Hij was de eerste die slagschaduw gebruikte en de uitdrukking van diepte perfectioneerde. Jan van Eyck is onvoorstelbaar virtuoos.

'Hij was onvoorstelbaar virtuoos', zegt conservator Friso Lammertse.

undefined

Meer over