ReportageNaderende lockdown

Vanaf half één begint het hamsteren: kerstbomen, haardhout, boeken en parfums

Als rond het middaguur het bericht doorsijpelt dat Nederland toch weer in lockdown moet, stromen de winkelstraten vol. Het is opeens topdrukte bij de kapper, bij de doe-het-zelfzaak is het houtskool bijna op (“Kerst-bbq”) en ook wordt nog even snel een kerstboom gekocht.

Winkelend publiek maandagmiddag in het centrum van Utrecht. Beeld ANP
Winkelend publiek maandagmiddag in het centrum van Utrecht.Beeld ANP

Hamsteren bij de bakker

Om half één maandagmiddag is bakker Remco in Abcoude nagenoeg door zijn brood heen. ‘Het was meteen om acht uur vanmorgen al ongewoon druk’, zegt de verkoopster. ‘Mensen gingen met drie broden de deur uit, met bolletjes. en met kerstchocola.’ De klanten waren gespannen, zegt ze. ‘Ze vroegen zich af of we nog wel open zouden zijn, de komende dagen.’

Even verderop, bij bakker Both, soortgelijk verhaal: op een half witje na uitverkocht. ‘Het was heel druk vanmorgen, maar toen er berichten op de radio kwamen dat essentiële winkels toch open mochten blijven, werd het weer wat rustiger.’

In de winkelstraat in het dorp vlak onder Amsterdam lijkt het maandagmiddag wel alsof Black Friday is gereanimeerd. Lange rijen bij de tabakswinkel annex postagentschap annex kerstkaartenwinkel. De twee man personeel bij de ijzerwarenwinkel hebben hun lunch overgeslagen: ‘Het is topdruk. Vooral de verf gaat hard.’ Mensen willen genoeg verf in huis hebben om maar weer te doen wat je in lockdowns doet: het huis opknappen. Verder verkoop hij heel veel hout voor de kachel, en enorm veel houtskool, ‘voor de kerstbarbecue’.

Hij vraagt zich af hoe het zou moeten als hij de komende weken moet sluiten. ‘Wat moet je dan als je een stop hebt die springt? En wat moeten de mensen die hier in de buurt nog op gas uit flessen koken? Ik verkoop dat, maar als je dat tot midden januari niet kunt krijgen, heb je wel een probleem. Ik vraag me af of ik niet tot de essentiële winkels behoor.’

Gerard Reijn

De kapper zit bomvol

Tijdens de vorige ‘lockdown’ nam Nancy van der Meulen (66) na een paar weken zelf maar de tondeuse ter hand om haar coronacoupe te temmen. Ze was ook meteen een wenkbrauw kwijt. Vandaar dat ze het dit keer niet zover laat komen. Zodra het nieuws over de sluiting van niet-essentiële zaken haar bereikte, is ze naar kapsalon Pieter Bas in de Amsterdamse Pijp getogen.

‘We zitten bomvol’, verzucht kapster Jolanda daar, na een blik op de agenda. ‘Maar om half 9 vanavond is er nog een gaatje.’ Nu bekend is dat de deuren hier vanaf middernacht dicht moeten, wordt met man en macht geknipt om de laatste coupes klaar te stomen voor de Kerst. Terwijl de drie kappersstoelen vol zitten, rinkelt de telefoon onophoudelijk. Danny Vera zingt op de radio zijn toepasselijke hit Rollercoaster, maar verliest zijn gehoor regelmatig aan de deurbel.

Om de drukte, die volgens brancheorganisatie door het hele land speelt, het hoofd te bieden, zijn de openingstijden verruimd. Kleuren doen ze niet meer, dat kost te veel tijd. Vooral onderhoudsgevoelige herenkapsels worden onder handen genomen. Dat is niet alleen in het belang van de klanten zelf, maar ook om nog wat omzet te draaien na wat een ‘dramatisch’ jaar mag heten.

Dit voorjaar moesten de kappers al zeven weken de deuren sluiten. Toen die in mei weer open mochten, beleefden ze weliswaar een piekmaand maar hebben ze het omzetverlies er nooit meer ‘bij kunnen knippen’, stelt een woordvoerder van brancheorganisatie Anko. ‘Mensen gaan gemiddeld eens in de zes weken naar de kapper dus als ze eenmaal zijn geweest gaan ze niet snel weer.’

Voor Martin Dambrink (42) gaat dat niet helemaal op. Hij heeft een ‘vierwekencyclus’ en is daarom direct na het middagjournaal richting de kapper gesneld. Dat is geen ijdelheid verzekert hij. ‘Als ik het niet op tijd knip gaat het krullen en krijg ik het warm.’ Hij heeft ‘veel vraagtekens’ en ‘een mening’ over het kabinetsbesluit de niet-essentiële zaken te sluiten, maar laat in het midden wat die dan precies zijn.

In kappersstoel drie laat Herman (66) ondertussen met twee handen langs zijn hoofd zien hoe lang zijn haar tijdens de vorige lockdown was. Hij was al van plan om te gaan voor de Kerst maar heeft dat nu wat naar voren geschoven. Niet dat veel mensen zijn nieuwe kapsel zullen zien – alleen zijn dochter en schoonzoon komen op bezoek. Maar dat betekent niet dat het aloude adagium ‘als je haar maar goed zit’ dan niet telt. Dus kijkt Herman vastbesloten in de spiegel terwijl de kapper de tondeuse aanzet. ‘Standje 1, alsjeblieft.’

Marieke de Ruiter

Lange rijen voor de parfumerie

De file voor de parkeergarage achter de Koemarkt illustreert dat de laatste dag voor de strenge lockdown ook voor Purmerend geen gewone maandag is. In een oogopslag onderscheiden de populaire winkels zich door de lange rijen voor de ingang. ‘Het lijkt wel alsof iedereen in paniek is’, zegt een vrouw, die wacht tot ze bij ICI Paris XL naar binnen mag. Alle wachtenden dragen een mondkapje.

Bij deze beautyspecialist is het alle hens aan dek. Een van de verkoopsters licht snel haar partner in dat ze maandagavond moet overwerken. Het is nu of nooit voor de detailhandel, en voor de klant voelt zelf inkopen doen toch prettiger dan online de kerstcadeaus inslaan. Hoewel een bordje voor de deur aangeeft dat het maximaal aantal bezoekers is bereikt, verzucht een medewerkster dat de verplichte anderhalve meter afstand niet te handhaven is.

Bij concurrent Douglas is de rij nog langer, twee mannen aarzelen of ze zullen aansluiten of niet. De één laat provocerend zijn mondkapje zakken en zegt tegen zijn compagnon: ‘Ik leg wel een briefje onder de Kerstboom dat mijn familie geduld moet hebben tot januari.’

Stralend loopt een man bij Douglas naar buiten. Hij doet zijn mondkapje af en zwaait met zijn tasje, alsof hij de Kerstgeschenken voor de poorten van de hel heeft weggehaald. En lachend: ‘Ik kan tenminste thuiskomen vanavond.’

Robèrt Misset

‘Zielig voor de boompjes’

‘Ik vind het wel zielig voor die mensen die hier werken en ook zonde van de boompjes’, zegt Wil Martijn terwijl ze tussen een bescheiden kersboombosje voor de Praxis staat. Haar man is er eentje aan het afrekenen. ‘Het zou toch erg zijn als die bomen hier straks achter gesloten deuren staan dood te gaan. Kunnen ze de tuincentra niet iets langer open laten?’

Of er aan het eind van de dag nog veel kerstbomen over zijn, valt te bezien. Samen met haardhout behoren de bomen maandagmiddag zonder meer tot de populairste hamsterproducten bij de winkel in Amsterdam. Ook grote potten verf en vloeren worden met licht gehaaste tred naar buiten gereden, niet zelden met beslagen brillenglazen boven de mondkapjes.

Voor mevrouw Martijn verandert er door de nieuwe maatregelen verder weinig. ‘Mijn zoon is heel voorzichtig, dus een kerstdiner zat er toch al niet in. We doen een borreltje bij zijn gezin thuis en dan gaan we weer weg. Jammer, maar ik begrijp het.’ Verder zal het een maand zijn van lezen en muziek luisteren naast hun bescheiden kerstboompje. ‘Ja, wij redden ons wel. Voor de jongeren vind ik het allemaal veel erger.’

Tjerk Gualthérie van Weezel

Nog snel een filosoof inslaan

De Praxis-winkelkar gaat gebukt onder 150 kilo houtpellets. ‘Dit is niet eens alles’, zegt de 34-jarige vrouw die het gevaarte buiten de Zutphense bouwmarkt voortduwt. Met naam wil ze niet in de krant. ‘Mijn man heeft vanmorgen ook al bijna 250 kilo gehaald.’ Het is wat je noemt hamsteren, maar voor haar noodzakelijk. Als de bouwmarkt bij een nieuwe lockdown dicht moet, heeft ze zonder de geperste houtkorrels geen brandstof voor het verwarmen van haar stacaravan. Die plek buiten, in een woongemeenschap, verkiest ze met haar kinderen boven haar eigen huis, waar de muren in lockdowntijden op haar afkomen.

Voor de Zutphense boekhandel Van Someren & Ten Bosch heeft socologie-student Imme van der Boom (20) heel andere noden. Ze heeft enige tijd in de rij gestaan om het Parlement van de dingen van filosoof Bruno Latour te bemachtigen. Het tentamen heeft ze over deze boeiende materie al gemaakt, maar een mogelijke lockdown grijpt ze graag aan om meer te leren over hoe je naast levende wezens ook ‘een stem geeft aan de aarde zelf’.

Binnen in de boekhandel is het ondertussen ongekend druk. Velen grijpen nog snel de kans een boek als kerstcadeau te bemachtigen, ondanks dat ze gewoon blijven bezorgen. Producten van Rituals blijken ook geliefd voor onder de boom. ‘Ik krijg buitenlandse gasten en dan is Rituals altijd een gemakkelijke winkel om een goed cadeau te vinden’, zegt Mieke (63) terwijl ze wacht in de rij. In de supermarkt heeft ze ook al extra boodschappen gedaan, hoewel die open zullen blijven. ‘Er komt vast weer een run en ik heb al gerechtjes in mijn hoofd’, zegt ze. ‘Dan is het jammer als bepaalde ingrediënten er straks niet meer zijn.’

Pieter Hotse Smit

Vijftig lijsten, zwart

Voorzichtig balanceert kunstenares Marianne Naerebout vijftig zwarte fotolijstjes in een Ikea-karretje naar de lift. Ze was bezig bij een opdrachtgever in Amsterdam toen het nieuws van de naderende lockdown haar bereikte. ‘Snel even die lijstjes kopen, dacht ik meteen. Dan kan ik de komende maand mijn tekeningen van honden inlijsten en op 19 januari direct de geplande expositie in Breda openen.’

Naerebout is niet de enige die maandagmiddag met spoed naar de Zweedse woonwarenwinkel is getogen. Een constante stroom auto’s rijdt in Amsterdam-Zuidoost het parkeerdek op. Maar binnen is van de drukte weinig te merken. Vergeleken met de drommen die op sommige voorjaarszaterdagen door de showrooms trekken, is dit nog goed te doen. Er staat wel een rij voor de afdeling waar op maat gemaakte kledingkasten kunnen worden ontworpen en besteld. Velen zijn duidelijk van plan om nu eens goed te gaan opruimen.

‘Ik vond het heel goed te doen’, zegt ook Naerebout terwijl ze in ze in de afgeladen parkeergarage haar wagentje met een kleine krachtsinspanning in beweging zet. ‘Zo, en nu trek ik mij verder terug in mijn atelier. Alleen nog even mijn auto vinden.’

Tjerk Gualthérie van Weezel

Lees ook

Volg de laatste ontwikkelingen in ons liveblog

Waarom is het niet gelukt om de tweede golf te bedwingen?
Het kabinet ziet zich genoodzaakt om extra maatregelen te nemen. Waarom is het niet gelukt om met de huidige regels de tweede golf te bedwingen? Een analyse aan de hand van negen mogelijke verklaringen.

‘De slingerende rij voor De Bijenkorf doet denken aan een vliegveld’
De lockdown is in aantocht, weten naarstig winkelende mensen in Amsterdam. Hoofdstadcorrespondent Noël van Bemmel ziet een ‘slang van mensen’ voor De Bijenkorf.

‘Bijna alle kappers blijven langer open vandaag, als het moet zelfs tot twaalf uur’
Er is een enorme vraag naar knipbeurten op dit moment, zien branchevereniging de Algemene Nederlandse Kappersorganisatie (ANKO) en Da Vinci Salonautomatisering, dat voor 1.700 kapsalons software maakt om online afspraken te coördineren. ‘Er leeft nu een idee van: wie wij nog mooi kunnen maken, maken wij nog mooi’

‘Er is helemaal geen zicht meer op hoe de corona-besmettingen overspringen’
Afgelopen dinsdag wilde premier Rutte nog niet op een zwaardere lockdown vooruitlopen, nog geen week later besluit het kabinet tot ingrijpende maatregelen. Waarom is het menens? We belden met datajournalist Serena Frijters.

Meer over