Vanaf een afstand bekeken

MARCEL VAN DAM

'Ruzie om verkiezingsdatum' en 'Aanpak crisis splijt politiek' waren de koppen van de Volkskrant na de val van het kabinet. Alsof in Den Haag de oorlog is uitgebroken. Maar na zo'n belangrijke gebeurtenis als een kabinetscrisis heb ik nog nooit zo'n tam debat meegemaakt. Het kabinet-Rutte is er in geslaagd Nederland als enige van de sterke economieën in de EU in een recessie te krijgen. Het consumentenvertrouwen is in een vrije val geraakt.

De twee politici die het onverantwoorde avontuur met een politieke vrijschutter aangingen, zitten achter de regeringstafel alsof ze slachtoffers zijn in plaats van daders. Zij worden door niemand echt ter verantwoording geroepen omdat we 'nu vooruit moeten kijken'. Verhagen heeft het CDA aan de rand van de afgrond gebracht door tegen alle weerstand in een maatschappelijke splijtzwam in het hart van de macht te planten. Met een enorme schade voor Nederland als gevolg. Uitgerekend hij durft de splijtzwam te verwijten dat hij 16 miljoen Nederlanders in de steek heeft gelaten. Ik hoop toch zo dat Verhagen terugkomt op zijn uitspraak dat hij geen leider van het CDA wil worden!

De democratie bestaat bij de gratie van meningsverschillen. De bedoeling is dat die meningsverschillen door politieke partijen worden gekanaliseerd en in het parlement worden uitgevochten. Om te voorkomen dat de mensen dat onderling doen. Het zou toch krankzinnig zijn als de partijen nu zonder gevecht zouden zeggen: 'Laten we nu het 'Catshuis-akkoord', waarover het kabinet gevallen is, eensgezind overnemen zodat we het nog voor volgende week dinsdag naar de bovenmeester in Brussel kunnen sturen'?

Het belangrijkste meningsverschil betreft aard en omvang van de bezuinigingen voor 2013. De man die met de hand op zijn hart het parlement voorloog dat er geen sprake was van het overdragen van soevereiniteit aan Brussel bij de nieuwe afspraken over de begrotingsdiscipline, verklaarde dinsdag zonder blikken of blozen dat hij geen 'comfort' kon bieden aan partijen die onder het door Brussel afgegeven dictaat van een maximaal tekort van 3 procent uit wilden komen. Zo'n politicus hoort zelfs demissionair naar huis te worden gestuurd.

Het bang maken van het volk gaat gewoon door. De acceptatie van een tijdelijke verhoging van de staatsschuld om de economische groei niet te schaden, wordt afgeschilderd als een groot gevaar voor toekomstige generaties. Ter vergelijking: kort na de Tweede Wereldoorlog was de staatsschuld 220 procent van het bnp. Vijfenveertig jaar later, onder het kabinet-Den Uyl, zakte het tot onder de 40 procent. Daarna liep het weer op tot 78,5 procent in 1993. Waarna het weer daalde tot 52 procent in 2003. Zonder een euro extra te bezuinigen zou het in 2015 weer oplopen tot 76 procent, nog onder het niveau van 1993.

Dit is geen pleidooi om niet te bezuinigen. Ik vind een trendmatige grens voor het tekort van 3 procent en voor de staatsschuld van 60 procent redelijk. Maar er is geen enkele reden om halsoverkop zo veel te bezuinigen dat de economie en de bevolking, en ook toekomstige generaties, grote schade wordt berokkend. Vanwege een bureaucratische norm waar Rutte en De Jager ons hebben ingerommeld. Temeer omdat de staat geld kan lenen tegen gemiddeld een reële rente van nul procent. In 2012 betaalt Nederland 2 procent van het bnp aan rente, minder dan de staatsschuld door inflatie in waarde daalt. In de jaren tachtig en negentig werd een veelvoud aan rente betaald.

Het verbazingwekkendst vind ik dat een enorme daling van de koopkracht voor meer dan 15 procent van de bevolking in de discussie nauwelijks aandacht krijgt. Omdat de rente zo laag is en pensioenfondsen door de overheid zijn gedwongen hun pensioenverplichtingen te berekenen vanuit de veronderstelling dat dit altijd zo zal blijven, kunnen pensioenfondsen de uitkeringen niet aanpassen aan de inflatie. De koopkracht is nu al 8 à 10 procent gedaald, maar pensioenfondsen zeggen dat dit kan oplopen tot 25 procent. De positie van mensen die met pensioen gaan, wordt nog zwakker omdat zij ieder jaar meer inkomstenbelasting moeten gaan betalen dankzij de door Wouter Bos afgedwongen Bosbelasting. Het is maar goed dat hij nu leerling-columnist is.

De PvdA, eens de partij van Drees, ziet gepensioneerden nu niet meer zitten. Partijleider Samsom gaf in het stuk Keuzes voor de toekomst van Nederland zijn visitekaartje af. Het telt bijna 22 duizend woorden. De woorden pensioen, gepensioneerden en pensioenprobleem komen daarin niet voor.

www.vk.nl/MarcelvanDam

Marcel van Dam is socioloog.

undefined

Meer over