Van spelkiek tot fraai beeld

HET WAS een andere tijd. De Volkskrant had een oplage van vijfduizend exemplaren. Eén exemplaar, tussen de vier en acht pagina's dik, kostte drie cent....

Maandag is het 75 jaar geleden dat in de Volkskrant - toen tweeënhalf jaar oud - voor het eerst structureel foto's werden geplaatst. Dat gebeurde in de vorm van fotopagina's die op woensdag en zaterdag als achterpagina werden gedrukt. Een verzameling plaatjes, voorzien van onderschriften die wedijveren in oubolligheid. Slechts één keer eerder stonden er foto's in de krant, in december 1923, toen Wilhelmina 25 jaar koningin was.

De fotopagina's zijn de bakermat van de dagbladfotografie. Geïllustreerde bladen als Het Leven, Katholieke Illustratie en Wereldkroniek brachten al 25 jaar foto's en fotoreportages. Vanaf begin jaren twintig begonnen kranten als Algemeen Handelsblad, Tribune en De Telegraaf met het brengen van fotopagina's, hier en daar aarzelend, omdat illustraties als lichtzinnigheid werden beschouwd, een bedreiging voor de nagestreefde ernst en kwaliteit van de berichtgeving.

De Volkskrant kon als kleine beginneling niet achterblijven. De fotopagina's waren een samenraapsel van sportwedstrijden ('spelkieken'), verkeersongelukken, buitenlandse varia en de binnenlandse loop der seizoenen: 'Uit Lage Zwaluwe kwam het lente-voorspellend bericht: de eerste ooieveaar is teruggekeerd.'

De pagina's werden samengesteld door leveranciers als N.V. Vereenigde Fotobureaux en Illustratiebureau Vogt & Peets in Amsterdam, en Fotopersbureau Het Zuiden in Den Bosch. Deels kregen ze foto's van buitenlandse bureaus, deels stuurden ze eigen fotografen op pad met zware camera's en glasnegatieven.

Eind jaren twintig kwamen op de overige pagina's van de krant steeds vaker foto's te staan. De kwaliteit daarvan is met name de laatste decennia gegroeid. Kieken heten op de fotoredactie tegenwoordig 'fraaie beelden' of 'geweldige foto's', en af en toe trekt een lezer in een ingezonden brief een vergelijking met schilderijen uit de 17de eeuw.

De Volkskrant heeft nu een oplage van ruim 350 duizend exemplaren (honderdduizend meer op zaterdag). Eén exemplaar, tussen de 16 en 144 pagina's dik kost twee gulden (op zaterdag drie gulden). De redactie telt 250 mannen en vrouwen in vaste dienst en tientallen freelance medewerkers.

Wás het in 1924 een andere tijd? Ook toen al herdershonden in theatrale hoedanigheid (met de groeten aan Wim T. Schippers). Ook toen al ziekte onder het vee en draadloze verzending van brieven en tekeningen. En ook toen al kritische journalistiek. Onderschrift bij een in mei 1924 geplaatste foto onder het kopje 'Midgetgolf': 'Wat 'n idee! - Om in het golfspel meer afwisseling te brengen heeft men in Amerika in het spel hindernissen aangebracht. Straks schoppen we den voetbal door een hoepel!'

Meer over