Van ondergang geredde affiches tonen historie Olympisch Stadion

'Puur toeval', zegt kunstenares Carla Hoekendijk, 'dat deze tentoonstelling over het Olympisch Stadion samenvalt met de beslissing tot sloop. De gemeente Amsterdam en de deelraad Zuid zinnen al vele jaren op sloop van het stadion.' Dat de tentoonstelling Het Stadion Lokt net in de periode valt waarin beslissingen over afbraak...

Van onze verslaggever

Peter van den Berg

AMSTERDAM

In het Amsterdams Historisch Museum zijn vanaf vandaag tot 13 maart tientallen affiches tentoongesteld over evenementen die zich de afgelopen zestig jaar in het Olympisch Stadion hebben afgespeeld. Eén ding is duidelijk: het was niet alleen voetbal dat de klok sloeg.

Ook wielrennen, atletiek, gymnastiek, speedway, american football en het Aalsmeerse bloemencorso trokken tienduizenden belangstellenden. Het Olympisch Stadion voor eucharistievieringen en een oud-Hollands ganzenbordspel in 1949. 'Een nationale loterij voor het zwakke kind.'

De tentoonstelling is samengesteld door De Aanzet, een stichting voor architectuurprojecten in Amsterdam. Enkele affiches verwijzen zelfs nog naar het oude stadion met de 'hoektorentjes' dat tegen de vlakte ging na de Olympische Spelen van 1928.

'Het Stadion is voor velen een soort huiskamer geweest waar zich alles afspeelde', zegt Hoekendijk. 'Met de opkomst van de televisie is de kentering gekomen. Vroeger werden er kindervakantiefeesten gehouden en kon je er massaal koninginnedag vieren. Dat beeld is drastisch veranderd.'

Op de expositie ziet de bezoeker zes decennia aan zich voorbij trekken. Van de meisjesbeweging De Graal die voor de oorlog nog de Pinksterzege in het stadion verzorgde, de Duitsers die tijdens de bezetting het stadion vorderden en er legeroefeningen deden tot massale kindervakantiefeesten eind jaren veertig en vijftig. 'De gemeente Amsterdam geeft u de garantie voor een prettige vakantie.'

Affiches voor de stayersfinale in 1955 met Wagtmans en Van Est, wielergala's achter grote motoren, de Grote Tour de France-prijs. De wieleraffiches zijn te vergelijken met theater- en circusaankondigingen. Hoe groter de letter, des te belangrijker de renner. Bijna altijd is er de Marathontoren op afgebeeld, het boegbeeld dat ook na de sloop van het stadion als laatste herinnering blijft bestaan.

Fanny Blankers-Koen maakte er naam in 1943 op de 100 meter, bij het hoog- en verspringen. In 1954 begon de Tour de France in het stadion, in 1962 floot Leo Horn er de legendarische Europa Cup-finale Real Madrid-Benfica.

Blauw-wit en blauw-zwart affiches voor de aankondigingen van Blauw Wit-DWS en DWS-NAC. 'Kinderen tot en met 14 jaar 50 cent: verkrijgbaar tot een half uur voor aanvang.' Een echte Blauw Wit-Ajax werd ingelast in 1953 'ten bate van de slachtoffers van de watersnood'. 'Geen enkel diploma geldig', staat er op het affiche. Tegenwoordig heet een diploma een seizoenkaart.

Ook nog een herinnering aan het Amsterdam-700 toernooi, dat begon in 1975 tegen toen nog 'vooroorlogse' prijzen: eretribune 25 gulden. En dan: 'Bedankt Johan.' Een prachtaffiche van de afscheidswedstrijd van Cruyff op 7 november 1978 tegen Bayern München. De Duitsers waren niet echt te porren voor een gezellig 'partijtje tegen' en droogden de Amsterdammers af met 0-8.

Toen Hoekendijk de affiches van enkele medewerkers van het Olympisch Stadion meekreeg, zaten ze 'in een paar vuilniszakken gepropt in een boodschappenwagentje'. Samen met Maurits Nibbering en Gabriël Verheggen heeft ze de prenten schoongemaakt en waar nodig hersteld. 'Het was puur onderhoud, geen restauratie.' Juist het gebrek aan onderhoud doet nu het Olympisch Stadion de das om, meent Hoekendijk.

Meer over