Van oma's omgeving via je eerste tv-toestel naar de geur van koffie

De bewegende tribune wordt een vliegende schotel, een tijdcapsule die langs voorwerpen uit vroeger tijden scheert als ware het een bezoek aan het spookhuis op de kermis....

'HollandRama' is het spectaculairste onderdeel van de vernieuwingen waarmee het Nederlands Openluchtmuseum nieuwe bezoekers wil trekken. Het museum heeft theatervormgever Paul Gallis en dramaturge Janine Brogt, beiden van Toneelgroep Amsterdam, ervoor ingeschakeld. Het panoramatheater in 21ste-eeuwse gedaante komt in een door de architecte Francine Houben (Mecanoo) ontworpen gebouw, door haar aangeduid als 'mystiek ei'.

'We hebben een volstrekt nieuwe tentoonstellingsvorm nodig om een brug te slaan naar de nieuwe generaties', zei directeur J. Vaessen van het museum vrijdag tijdens de presentatie van de plannen. Het museum wil een ander imago, het wil levendiger worden. Deels is dat de afgelopen jaren al gebeurd, deels zal dat vanaf medio 2000 zo zijn.

Het museum krijgt ook letterlijk een ander aanzicht. Voor de ingang komt een groot, eivormig, met groenkoperen platen bekleed gebouw te liggen. Het herbergt het HollandRama. 'Mystiek', volgens Houben, omdat het geen ingang heeft en mede daardoor een geheimzinnige uitstraling.

'Het zou er al duizenden jaren kunnen liggen, maar het zou ook een alien-achtige vorm uit de toekomst kunnen zijn.' Achter het gebouw komt een 130 meter lange muur. Hij wordt opgetrokken uit alle soorten baksteen die tot nu toe in Nederland in de bouw zijn gebruikt.

Zo kan de muur op zich al als studieobject dienen voor bijvoorbeeld scholieren, denkt Houben. De muur vormt de achterwand van een rank, door het gebruik van veel glas transparant tentoonstellingsgebouw.

'Het gebouw is nodig om minder afhankelijk te worden van het weer', aldus Vaessen. 'We zijn nu zeven maanden per jaar open, dat moeten er meer worden.' In het gebouw komt een vaste opstelling van streekdrachten en sieraden en een ruimte voor wisselexposities over actuele maatschappelijke thema's. Ook komt er de toegangsruimte tot het HollandRama.

Het HollandRama is een idee van directielid T. Wagemakers van het museum. 'Het panoramatheater ontstond in de negentiende eeuw, toen de ''gewone man'' voor het eerst kennis wilde maken met zijn eigen verleden. Denk bijvoorbeeld aan het Panorama Mesdag. Wat ik me afvroeg is of het mogelijk zou zijn een panorama te scheppen dat past in de 21ste eeuw.'

Gallis van Toneelgroep Amsterdam heeft een roterend platform ontworpen in het vijftien meter hoge ei. Het krijgt 150 tot 200 zitplaatsen. Het platform heeft een dubbele overkapping, waardoor er beelden geprojecteerd kunnen worden en er 'uitsnedes' gemaakt kunnen worden. Door het gebruik van licht, temperatuur, geluid en geuren wordt HollandRama een emotionele ervaring, hoopt Gallis.

Zijn collega Brogt: 'De kijker moet opgewonden raken. Hij moet het leven van zijn oma herkennen, vervolgens de eerste televisie zien die bij hem in huis stond en dan de geur van koffie ruiken als hij langs de koffiemolen scheert van zijn oma. Het contrast tussen de ''tijdcapsule'' en de oude voorwerpen die worden getoond kan heel spannend zijn.'

Het Openluchtmuseum trok vorig jaar 325 duizend bezoekers. De vernieuwingen zouden dat aantal moeten doen toenemen tot 450 duizend per jaar.

Meer over